Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ipſo fuit cōmixtio elementorū Cōtra. aīa ē ſubſtātiaſimplex. ergo omnis vnio ſit ẜm ſimilitudinē. videtur debuit illud corpꝰ cui vnit̉ eſſe ſimplex. ita ex elemētis. Preterea. anima vnit̉ corꝑi ſicut motor forma. ſed corpꝰ ſimplex magis ē habile ad motū ꝙͣ cōpoſi. ergo magis ei aptare debuit vnionē. ꝓut ipſa aīaē motor. ſimiliter ꝓut ē forma. vtrobiqꝫ ſimplicitas eſſet ſymbolū. ſicut tactū ē ſupra. Itē Aug. de aīa ſpiritū. ſicut deꝰ eſt caꝑabilis ꝑticipabilis omībꝰ. ſic anima omniū capax ē. hec autē capacitas ē omniuꝫ acceptionē ſimilitudinū mediāte ipſa cognitura. ergo ſibi neceſſariū ē acceptioni ſiue cōprehēſioni anime. corpus ſibi multū cōueniens ī ſimilitudine conformitate proutpoſſibile ē. Prima autē materia īter corꝑa maxīe eratcapacitatis. qꝛ erat capax omniū formarū ſenſibiliū. videtur debuit corpꝰ huiuſmōi ꝓut poſſibile ē. ſimile eſſe ſue perfectioni in capacitate fieri ex prima materia. Preterea. elemēta ſingula aptiora ſunt habiliora adſuſceptionē pluriū formarū ꝙͣ mixtū aliqd̓. ẜm enimcorꝑa elongant̉ a capacitate prime materie ſuſceptio formarū vltimarū minus habilia ſunt ad ſuſceptionem diuerſarū formarū. vnde elemēta habiliora ſunt adſuſceptionē huiuſmōi ꝙͣ mixta. ſi ergo cōuenit aīe. vnatur corꝑi organizato. cuiꝰ organa maxīe debēt eſſe ſuſceptibilia ſpecierū ſenſibiliū. ſpecies enī ſiue ydolū reiſenſibilis. relinꝗtur in organo in cōprehēſione rei ſenſibilis a ſenſu. magis ꝯuenit. corpꝰ huiꝰ mōi fiat ex vnoelemēto ꝙͣ mixtū ſit ex omnibꝰ. ſi enī fieret ex vno elemēto ꝓpter conuenientiā eiꝰ illo elemēto. organa ſenſuū habiliora eſſent. ad ſpecierū diuerſarū ſenſibiliū ſuſceptionē. ꝙͣ ſi eſſet mixtū ex omībus. Itē corpꝰ primi hominis erat ī genere corporū nobiliſſimuꝫ. videt̉debeat fieri ex aliquo corꝑe vel corporibꝰ nobiliſſimis.cuiꝰ mōi ſunt corꝑa celorū corꝑa celeſtia. ⁊cͣ. Reſpōſio vt habet̉ ī li. de fonte vite. Corpꝰ hominū īter oīacorꝑa cōpoſita cōpoſitiſſimū ē. huiꝰ eſt ſicut ſcribit̉ibidem. Quanto ſubſtantia aliqua magis eſt immunis a materia. tāto pluriū oꝑationū ē effectiua. aīa igit̉intellectiua maxime ſit īmunis a materia. eo dependet ex materia ẜm eſſentiā. ſimiliter multarū ſitoperatiua operationū. ideo cum has operatiōes de ſehabere poſſit. niſi ꝓut vtit̉ orgāis. oportuit ip̄m corpus qd̓ eas exercet eſſe etheogeneū maxīe cōpoſituꝫ. Ad primū ergo in cōtrariū dicēdū. licet aīa ſit ſimplex ꝓpter carentiā dimēſionis quātitatīe ſiue mobilismultiplex ē nihilominꝰ multiplicitate potētiarū ſiue virtutū operatiuarū. attēdenda ē cōueniētia corꝑis anime ī hoc. vtrūqꝫ ē multiplex. iſta multiplicitate potentiarū. illud multiplicitate naturarū ꝑtiū organicarū.vn̄ multiplicitas potētiarū atteſtat̉ multiplicitati operationū. qd̓ tale ē. habilius ē ad merendū. cōſequensad glorificandū. Neqꝫ debet attēdi cōueniētia in ſimplicitate. ſimplicitas corꝑis aīe cōueniētia nulla ē niſiẜm nomē. huiꝰ enī ē carentiā dimēſionis quantitateꝫſiue mobilis illiꝰ carentiā cōmixtionis. Per hoc patet ad ſequēs. qꝛ ſi habilius eſſet ad motū corpꝰ ſimplex. tamen ita cōueniens ad eliciendas multas oꝑationes. Ad aliud dicendū. angelus ſit motor tm̄.aptat ſibi corpus habile ad motū. aīa autē ſit formaaptat ſibi habile ad cognitionē. nec angelus intendit vt ī corꝑe ꝑficiatur nec aīa. niſi mediātibus ſenſibusperfectionē cognitiōis aſſequit̉. Ad duo ſequuntur.dicendū. alius generis modi ē capacitas corporalium formarū in materia ſuſceptibili. alteriꝰ generis modi. ſuſceptibilitas ſpecierū ſenſibiliū ſiue ydolorum in organo ſenſitiuo. nec vna diſponit ad alia. ſꝫ potius ad contrariā. multiplicitas enim operationū quasexercet anima in corpore. requirit multiplicitatē organorum. ita multiplicitatem naturarum armoniarū.Unde multiplicitas ſpecierum ſenſibilium multiplicitati naturarum atteſtatur. econtra. habilitas ad capacita

tem multarum formarū. atteſtatur ſimplicitati naturarum ſiue nature. vnde elementum habilius eſt ad capacitatem plurium formarū ꝙͣ mixtum. vnde rationespoſite magis ſunt contra propoſitum ꝙͣ pro. Ad vltimum dicendum. conditor generū rerum in operibusſex dierum res naturas rerum legibus certis īmutabilibus diſtinxit. in illa autem diſtinctione inſtituit. qd̓ex quo vel ex quibus debuit eſſe īmutabilis. ex quo nihil. Unde Aug. ſuꝑ Gen̄. ix. elementa mundi huiꝰ corporei habent diffinita vim qualitatemqꝫ ſuaꝫ quid vnūquodqꝫ valeat vel non valeat quid de quo fieri poſſit velnon poſſit. Unde quedaꝫ condita erant in poſſibilitatead diuerſas formas. vt illa quorū materiei appetitiuifuit ſatiſfactum per forme impreſſionē qualia fuerūt elementa elementata. quedam condidit in īmutabilitate impoſſibilitate ad formas diuerſas. cuius ſunt corpora ſuperceleſtia celorum. quorū materiei appetitiui ſatiſfactum fuit per propriarū formaruꝫ impreſſionē hocinſtituit dominus certa lege. īmutabilis prouida etordinatiſſima volūtate. contra que ire non decet Augu.ſuper Gen̄. vj. lib. tam facit deus contra cauſaꝫ quēvolens preſtituit ꝙͣ contra voluntatem ſuā fecit. feciſſe ergo corpus humanū ex materia celeſti eſſet contra legem naturam rebus a ſua cauſa deo preſtitutā. .n.indidit deus ipſis celeſtibus. vt rei alicuius corruptibilis eſſent materia. ꝓpter quod nec ex illis debuit aliqd̓corruptibile cōponere. dicit enim Augu. ſuper Gen̄. ix.Poteſtas creatoris. habet apud ſe poſſe de his omnibꝰfacere aliud ꝙͣ eorū quaſi ſeminales rōnes habēt.men id quod in eis poſuit. vt de his fieri. vel ab ipſopoſſit. neqꝫ enī potentia temeraria ſꝫ ſapiētie virtutepotens ē. hec de vnaquaqꝫ re ī tēpore ſuo facit qd̓ a naͣtura facit vt poſſit. quare autē cōuenit vt ex luto fieret.fra dicet̉. Ad illud ergo quod obijcit̉. corpus primꝰhominis erat nobiliſſimū ⁊cͣ. Dicenduꝫ ſi nobiliſſimum eſſet inꝙͣtum erat perfectibile ab anima rational cōſequenter ordinatū ad ſeruiendū deo beatificādū.tamē corruptibile fuit. corpora autē celeſtia incorruptibilia. ſic quodāmodo digniora. cōtra diuinā diſpoſitionem eſſet. ſi ex incorruptibili fieret corruptibile. Articulus ſecundusEinde queritur. exquo corpus ade fuerit exquatuor elementis. quare dicitur factum deterra Eccleſiaſtici .xvij. deus creauit de terrahominem. Et obijcitur ſic. quod pluribus ē cōmune.eſt vni attribuendum. ſed cōmune erat quatuor elementis. vt ex illis fieret corpus ade. ergo non debuit terre attribui. Preterea. cum terra maxime ſit paſſibilis ẜmugū. corpus ade in ſtatu illo minime paſſibile videtur. debuit dici ipſum factuꝫ ex terra. Preterea. homo digniſſima creaturarū ſit. aliarū beſtiarū corpora de terra facta ſint. vr̄ ſimiliter corpꝰ homīs deberet fieri de digniori materia. ſexto enī die dicit̉ deus feciſſe beſtias de terra Gen̄. j. Itē dicit Aug. ſuper. vij.Gen̄. limus eſt terra humida. Idē. cōtra manicheū limꝰeſt aque terre cōmixtio. pōt igitur queri. quare magisdicit̉ formari ex materia cōtinente hec duo elementa.ex cōtinente alia duo. Itē querit̉. quare dr̄ qn̄qꝫ materia corꝑis ade terra. qn̄qꝫ limꝰ. qn̄qꝫ puluis. Cōtra denominatio ſeꝗtur natura p̄dominātis. ergo ī corꝑib̓hūanis p̄dominet̉ terra. dꝫ dici potiꝰ de terra ꝙͣ de aliqͣalio elemēto ẜm ph̓m enī corꝑa conſtantia maxīe ſolidoterreno ꝑticipāt. Rn̄deo quatuor funt cauſe. qͣre cipus hūanū dr̄ factu de terra eſſe. prima eſt ph̓i. ſcd̓a Augu. tercia Bern̄. quarta baſilij. ẜm ph̓m plus ē deterra in cōpoſitione mixti. qꝛ minus hꝫ de ſpē magimateria. quod patet per hoc motus ſequitur natup̄dominantis ẜm quantitatem. dicit̉ factum potide terra. Scd̓a ratio eſt ẜm Aug .ſ. hec duo ſunt elemenmꝰ duo ad agendū.ta habilia ad patiendū. h