Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.lxxx.

tus. oꝑatio eductorū. nec dico hec p̄ciſiōe eſſe de completione hac. ſꝫ ſimpliciter hec eſſe neceſſaria. enī poſſet cōpleri vniuerſum niſi genera rerū que ſunt eiustes ꝓducerent̉ ī eſſe. nec ꝑpetuerent̉ ineſſe ꝑtes. niſi data eſſet eius virtꝰ multiplicādi ſe. ſiue ſuā ſpecieꝫ in ſibiſimilibꝰ. ẜm determīatū ē a ph̓o. dicit enī ſimulīdiuiduo collata ē virtꝰ multiplicādi ſeipſum ī ſuo ſimili vt ſaluet̉ illud diuinū appetibile. ſic enim deꝰ cōpleuitomnia cōtinuā faciēs generationē. Adhuc autē requiritur egreſſio oꝑationis a virtute. De qua Augu. ſuperGen̄. ad litte. Pōt ītelligi deū requieuiſſe a condendisgeneribꝰ creature. qꝛ vltra cōdidit alia genera noua. deīceps autē vſqꝫ nūc vltra. oꝑatur eorundē geneꝝadminiſtrationē. Dicit̉ autē deꝰ oꝑari. oꝑatur virtꝰdata creature. qꝛ ī omni operatione creature. deꝰ ītimeoꝑatur. cōcedi ergo pōt eductio primi hominis pertinet ad cōpletione vniuerſi. Hec autē eductio ſiue modꝰeducēdi differēs fuit ab alijs ẜm ſpeciē. vt ex dictis patet. Preterea. fuit eductio rei tm̄ ſingularis. immoquodamodo generalis. eo in ipſo corꝑe cōpleto. ſuafectione .ſ. anima rationali erat ſeminaliter totū genuhamanū. vn̄ rōne quā modꝰ educēdi differebat ab alijsẜm ſpeciē. rōne qua educebat̉ res oīno ſingularis.ſed quodāmō vniuerſalis īmerito debet dici eſſe decōpletione vniuerſali. Ad hoc. qd̓ primo obijcit̉ intrariū dicendū. dicit̉ eſſe cōtra naturā quod ab auctore nature efficit̉ in cōditione nature. vt in conditiōegenerū rerū. ꝗbus inſeruit legē. ẜm quā debebat eſſe curlus nature in ꝓductiōe cōſimiliū. in illa enim cōditiōenaturā cōdidit. eſſe rerū naturale. legē ꝓpagationisnaturalis. At enī dicit Aug. cōtra fauſtū. hoc erit vnicuiqꝫ rei naturale quod ille fecerit a quo ē omnis modꝰnumerꝰ ordo nature. tamē pōt dici hanc eductionē fuiſſe ſupra naturā. cōtra. Si cōtra hoc obijciat̉ per illud Aug. dicētis ibi cōtra fauſtū. incōgrue dicit̉ aliquid facere cōtra naturā. qui fuit cōtra id quod nouimꝰin natura. Hoc appellamꝰ cognitū nobis curſum ſolitūqꝫ nature. Ad hoc patet reſpōſio. qꝛ quando illa eductioerat. nōdū fuit cognitꝰ neqꝫ ſolitꝰ curſus nature. ꝓducēdi corpꝰ homīs ẜm modū qui fuit ipſi nature īſertꝰ. Aliter tamē intelligit̉ verbū Aug. ẜm illud dicit̉ eſſe contra naturā. quod ē deſtructiuū nature ſiue curſus nature in oꝑando. ſicut faciūt abuſores naturarū earū curſus ꝑuertētes. Ad illd̓ qd̓ ſequit̉. pꝫ reſpōſio ex dictisqꝛ cōtinēti vniuerſi extēdit ſe ſolū ad illa que ſunt. ſꝫad omnia que aliquādo fuerunt. ita ad ea nonſunt. ſicut pꝫ ex auctoritate Aug. ſupra dicta de libe. arbi. Ad hoc qd̓ obijcit̉ de verbo Dyoniſij dicētis. īcōueniēs ē ponere. malū cōferat ad cōpletionē oīs ⁊cͣ. dicendū. loquit̉ Dyon. de malo culpe. qd̓ pōt cōſiderarimultiplicit̓ .ſ. vt ē malū hoc ē priuatio boī .ſ. mōi ſpeciei ordīs. Itē vt ē culpa id ē ꝓut ſuū ꝑpetratoreꝫ fedatculpabilē reuꝫ reddit. neutro illorū modorū ſumptūē ad cōpletionē vniuerſi. vn̄ Aug. Non ipſa peccata velipſa miſeria ſunt ꝑfectiōi vniuerſitatis neceſſaria. Itēpōt cōſiderari. vt ex eo elicit̉ bonū. Unde Aug. xj. de ciuita. dei. neqꝫ deꝰ vllū dico angelorū. ſed vel hominumcrearet. que malū futurū p̄ſciſſet. niſi pariter noſſet quibus eos bonorū vſibꝰ cōmodaret. atqꝫ ita ordinē ſeculorum tanꝙͣ pulcerrimū. carmē etiā ex quibuſdā quaſi anthitecis honeſtaret. Itē pōt cōſiderari inꝙͣtum ordīatur ad penā. Unde Aug. xj. de ciui. dei. ſicut deꝰ natura bonarū optimꝰ creator ē. ita malarū volūtatū iuſtiſſimus ordinator. vt ille male vtunt̉ naturis bōis. ip̄ebene vtat̉ etiā volūtatibꝰ malis. Itē pōt cōſiderari in tuꝫ bonū ei oppoſitū comꝑatū. magis apparet bonū.Hoc oſtēdit Augu. de ciui. dei exēplo tali. ſicut pictura colore nigro ī ſuo loco poſito cōgruit. ita vniuerſitasrerū peccatoribꝰ pulchra ē. ẜm iſtos tres modos occaſionalit̓ ē de cōpletione vniuerſi. Ad igit̉ qd̓ obijcit̉.ū tm̄ diſtat ⁊cͣ. Dicēdū. diſtātia mali ab eſſe īpedit qn ſit de completiōe vniuerſi. ſꝫ ē priuatio

mōi ſpeciei ordīs. que ſunt de cōpletōe pulchritudīevniuerſi. deturpatio illiꝰ cuiꝰ ē vt ſubiecti. vn̄ ſicut qd̓ꝑtem deturpat totū deturpat. ſic qd̓ a ꝑte alicuiꝰ ꝑfecti tollit. ipſi toti ſubtrahit aliꝗd ꝑfectiōis. qꝛ ergo peccatū. ꝑtem vniuerſi reddit imꝑfecta. hꝫ Dyoni. incōueniēti qd̓ imꝑfectū eſſe largiat̉ toti. Ad illd̓ qd̓ vl̓tio obijcit̉. .ſ. cōpletū eſſet vniuerſuꝫ ſi deeſſent aīe ⁊cͣ.dicendū. ad cōpletionē vniuerſi duo reꝗͥrunt̉ .ſ. ꝑtes. maxīe prīcipales que reꝗrunt̉ ad ītegritatē vniuerſi. ordo earundē ī eodē. Si aīe que ſūt ꝑtes prīcipalesvniuerſi deeſſent. cōſtat deficeret aliꝗd de integritatecōpletiōis. ſimiliter ꝙͣtū ad ꝯpletionē ordīs. tn̄ ſi aliqueaīe deficerēt. oēs. nihil deficeret ordini vniuerſitatis. lꝫ fortaſſe aliqd̓ deficeret ītegritati. ordo enī attēdit̉ ī numero vel in multitudīe quacūqꝫ. ſꝫ ī differētia ecrum que numerātur. ꝓpter qd̓ idē pōt eſſe ordo paucoꝝ multorū. dūmodo eedē ſint differētie paucoruꝫ ſuntmultorū. Intētio ergo Aug. videt̉ eſſe. ſi quedā aīe deeſſent. nihil minueret̉ ordini vniuerſitatis. non autē nihil minueret̉ integritati. hoc autē vident̉ ſonare verbaſua .ſ. hec. Si deeſſent .ſ. anime. que ſiue peccarēt ſiuepeccarēt. nihil vniuerſitatis ordini minueret̉. etiā ſi plurimū deeſſent .i. in plurimū multitudīe. vel forte lr̄a eſt.ſi plurimū deeſſent .ſ. anime. Nec videt̉. Augu. intelligeret. nihil diminueret̉ vniuerſitati. qꝛ tūc cōtradiceret ſibi ibidē. dicit enī. Inferioris officij e iſta. tantum. ſi eſſent. autē ſi peccaret. aliꝗd minus haberetvniuerſitas. Itē vt videt̉ ex ſerie lr̄e. loꝗtur ibi Aug. deordine officiorū. quedā enī ſunt officia angelorū. quedāanimarū ſiue hominū. Officia autē hominū oīa cōtinētur cōprehendent̉ ī officijs angelorū. Un̄ vr̄ aug. dice̓. ſi aīe deeſſent. nihil deꝑiret ordini vniuerſitatis .ſ. ad ordinē officiorū. qꝛ āgeli habēt exerce̓ oīa officigenere vt hominū ſunt. vn̄ qd̓ ſupra dictū ē ītelligit ordine in officijs. vt habet̉ ex lr̄a. Queſtio. lxxx. de cauſamateriali corꝑis primi hominis.Equitur conſideratio de matēiali. de duo q̄runt̉. Pr ad cōpoſitionē illiꝰ ex elementis.Scd̓m ad eqͣlitatē elemētorū ī cōpoſito. De prīo duo q̄runt̉. Primū ſi corpus illd̓ fuit vel eſſe debuit ex quatuor elemētis vel non. Scd̓m ſuppoſito. ex quatuor elemētis. cur denomīatur ab vno .ſ. terra.Articulus primusUerit̉ prīo. vtrū corpꝰ primi hoīs debuit eſſe ex qͣtuor elemētis. ſic vr̄. Aīa enī vnit̉ corpori vt ꝑficiat̉ ī illo ad actū vl̓ vſuꝫ cognitiue ſiue ꝯgnitōis. mediātibꝰ ſēſibꝰ corꝑalibꝰ. ſꝫ ſēſusapp̄hēdit corꝑa ſil̓e. ſenſus oīa corꝑa corꝑaliaapp̄hēdat. neceſſe ē. habeat ꝯueniētiā oībꝰ corꝑibꝰ.ſꝫ poſſꝫ fieri niſi cōpoſitū eēt ex qͣtuor elemētis. voco ſēſuꝫ corꝑalē. ſolūmō ip̄aꝫ v̓tutē ſēſitiuā. ſꝫ ip̄m organū v̓tute ꝑficit̉. Itē quāto formā nobilior ē. tanto pluriū oꝑationū differētiū ſpē ē prīcipiū. ſꝫ aīa rōnalis ē formaꝝ nobiliſſima. ē prīcipiū pluriū oꝑationū.ſꝫ oꝑationū hꝰ mōi vſuꝫ exercet mediātibꝰ orgais ꝓprijs organū ꝓpriū ei rn̄deat īcōueniēti ꝓportiōe. neceſſeē ip̄m eſſe ex ml̓tis naturis ꝯpoſitū. ille autē nature ſūtelemēta. ⁊cͣ. Itē corꝑa ẜm ꝓgrediūt̉ ī. in maioridifformitate ſiū diſtātia ab īꝑfectiſſimo corꝑe .ſ. prīa matēia. nobiliora ſūt ꝑfectiora ſic̄ mixta. ꝙͣ elemēta. Sicorpꝰ primi hoīs ī gene̓ corꝑū erat nobiliſſimū. maxīedebuit diſtare deformitatē a prīa matēia. debuit eſſemaxīe mixtū. Itē ſic̄ dicit alghaſ. ꝑmixtio elemētorū fuit pulchrioris. ꝑfectōris eqͣlitatis ⁊cͣ. vt. ſꝫ corpꝰ primi hoīs fuit aptū ad ſuſceptioneꝫ aīe rōnalis. in