Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

.lxxix.Queſtio

talis cōgrueret manifeſtatiōi. potētie eiꝰ ī tādiſtantiumvniōe. Alia ē cōgruētia declaratiōis diuīe ſapiētieincōueniēti ordīe finis cōſequētis ad finē ad prīcipia ātecedētis ad prīcipiū. cōueniebat enī reſolutionemrꝑis ī materia manentē poſt reſolutionē. p̄cederetſitio ex materia exiſtēte ante cōpoſitionē: nūꝙͣ enī eſttalis reſolutio. qn̄ ſequat̉ talē cōpoſitionē. quā talisantecedebat cōpoſitio. cōgruebat. vt ſic fieret corpusillud. vt ex ordīe p̄tacto. diuīa ſapiētia oſtēderet̉. Tercia ē cōgruētia oſtēſiōis diuīe bonitati. que oſtēditurī cōpletiōe vniuerſi. ꝑfectiōi enī vniuerſi congruebat.corpꝰ illud ſic fieret. qꝛ eniꝫ oīs corꝑalis creatura ī homine ꝑficit̉ cōplet̉. oīs forma naturalis ordinet̉ adanima rōnalē ſicut ad digniſſimā omniū formarū. corpus humanū cōſtituat̉ ex natura omniū corporū. ī quocōplet̉ quodāmō beatificat̉. rectiſſime dicitur finisomniū. fieri debuit poſt omnia ſeptīo die. ſicut dicūt auctores .ſ. vt oſtendet̉ eſſe illorū cōplementū. Si ergo hāc ꝑfectionē creaturarū ī homīe exigebat perfectiovniuerſi. in homīe inquā. qui rōne dicta poſt alia conditus ē. etiā ꝙͣtum ad corpꝰ. qd̓ ex natura aliorum corꝑafuit cōſtitutū. neceſſario ſeꝗtur ip̄m fuiſſe ex materiaexiſtēte. cōgruere ad vniuerſi ꝑfectionē. Item aliarōne. enī cōueniebat ad ꝑfectionē vniuerſi. eſſentdam res corꝑales ſimplicit̓. quedā ſpūales ſimplicit̓. etquedā corꝑales ꝙͣtū ad ſui ꝑtem. ſpūales ꝙͣtū ad aliācuiꝰ mōi ē homo. Similit̓ cōueniebat horū ꝓductiōi ineſſe. quedā fierēt ex nihilo. quedā ex materia p̄iacēti. quēdā ẜm quandā ſui ꝑtem fierēt ex nihilo. ẜm quādam ſui ꝑtem fierēt ex materia p̄iacēti. talis fuit primꝰ. Ad primo ergo obiecta ex alia ꝑte dicit. licet deus creauit de nihilo aliqua corꝑa. vtpote naturā primā celū primū. vt dicit Beda. licet ī genere corporū. corus primi homīs eſſet nobiliſſimū. cōueniebat vt edueret̉ in eſſe creationeꝫ ꝓpter rōnes p̄dictas. vn̄ ſecusfuit de corpore alijs. Ad illud qd̓ tangit̉. crearidebuit ex nihilo. ne obnoxiꝰ eſſet creature. Dicendūy ꝓpter hoc. fuit ex aliqͣ creatura. magis erat obioxiꝰ creature. ſꝫ deo cuiꝰ erat illa. a quo condita. vn̄Aug. in lib. de ſimbolo. Si aliqd̓ deꝰ fecit ex aliqͦ vt homine de limo terre. vtiqꝫ fecit ex eo qd̓ ipſe fecerat.qꝛ terrā. vn̄ limꝰ erat ex nihilo fecerat. Ad hoc qd̓ vltimo querebat̉ .ſ. quo vocabulo nomināda ē hec eductio.pōt dici. plaſmatio. Un̄ Iob. xj. Manꝰ tue feceruntme. plaſmauerūt me. glo. fecerūt ꝙͣtū ad animā. plaſmauerūt ꝙͣtū ad corpꝰ. Un̄ Iam. volēs aſſignar̄ differetiā īter factionē corꝑis aīe. dicit corpꝰ eductum plaſmationē. animā v̓o factā īſufflatōne. dicēs. Ex viſibili īuiſibili natura ꝯdidit hominē deꝰ ꝓprijs manibꝰ. ẜmimaginē ſimilitudinē. ex terra corpꝰ plaſmās. animaꝫautē rationalē ītelligibilē ꝑfamiliarē inſufflationem Nembrum ſecundūDſecundū quo querit̉. vtrū maioris potentie fuit creare corpꝰ primi homīs nihilo.an formare de limo. maior videt̉ ſic Augu. ī li. ſimbolo. dr̄ deꝰ omnipotēs. qꝛde nihilo fecit omnia que fecit. enī aliqͣ materies euꝫiuuit. ſꝫ ex nihilo cūcta creauit. ſi ergo manifeſtat̉ deipotētia in creādo aliqd̓ ex nihilo. autē formando aliquid de aliquo quocūqꝫ. ī illa formatiōe iuuet materia ſubiecta. videt̉ maioris potētie eſſe creare de nihilo. formare de limo. Itē inter aliqd̓ nihil ē infinitadiſtātia. īter aliqd̓ aliqͥd̓ finita. Un̄ in factiōe alicuiꝰ nihilo. ē actꝰ potētie īfinite. in formatiōe alicuiꝰ aliquo ē actus finite. igit̉ finiti ad īfinitū nulla ſit ꝓportio. in ꝓportionabilit̓ ē maioris potētie formare aliꝗd denihilo. ꝙͣ facere aliꝗd de aliquo ergo ⁊cͣ. Cōtra vt habetur ali Aug. Maiꝰ eſt facere de impio piuꝫ ꝙͣ crearecelū terrā. hoc ē vt dicit̉. qꝛ in creatiōe celi terre

eſt aliqua diſpoſitio cōtraria. ſicut in iuſtificatione. vbiinuenit̉ diſpoſitio liberi arbitrij repugnās gr̄e. ergo a ſimili limꝰ haberet ſuā formā. qꝛ erat hoc aliquid. necilla materia inclinationē haberet ad corpꝰ humanū. ſedquaſi oppoſita. eo cōplebat̉ ẜm formā ſuā. videt̉ delimo factū fuit corpꝰ humanū. maioris fuiſſe potētie. ꝙͣſi illud fuiſſet ex nihilo. Preterea. arguit magiſter inſentē. ij. li. di. xviij. c. Solet queri. Angeli poſſint creare materiā. ergo nec formare coſtā in mulierē. ſiue hſit argumentū a ſimili ſiue a maiori. ſequit̉. maioſit potētia facere aliꝗ dex nihilo. ꝙͣ facere mulierē exſta. A ſimili videt̉ in ꝓpoſito. eadē fuerit conditio informatione mulieris de coſta. corꝑis ade de limo. qꝛ ſicut ī coſta fuit vnde fieret mulier. ſed vnde fieri poſſet. Similiter in limo fuit vnde fieret corpus ade. ſꝫvnde fieri poſſet. igitur fuit maioris potentie crearecorpus illud de nihilo. ꝙͣ formare de limo. Itē deus ēinfinite potentie virtutis. neceſſario agit tota virtute quicqd agit. qꝛ eius virtꝰ ſit ip̄m ſimplex. eſt imꝑtibilis. igit̉ in formatiōe homīs de limo oꝑatus eſt totavirtute .ſ. īfinita. ſꝫ maiore cōprobabit̉ in creādo ce terrā. ergo ⁊cͣ. Preterea. vt habet̉ a ph̓o. potentiaē principiū trāſmutatiōis ī aliud inqͣtū aliud. ſꝫ ens eſt ſubiectū trāſmutatiōis. ergo potētia ē prīcipiumtrāſmutatiōis eiꝰ qd̓ eſt in aliud. ergo vbi ſaluat̉. potētie agētis ſiue faciētis. neceſſario erit materia ſubiectaactioni. vbi eſt materia ſubiecta actiōi nulla ē actiopotētie. igit̉ nihil eſt querere. vtrū fuit maioris potentiecreare ⁊cͣ. exqͦ nll̓a potentia agit aliꝗd ex nihilo. Adhoc notandum. duplex ē potētia materie ſiue ſubiectitrāſmutatiōis .ſ. actiua paſſiua. Paſſiua que nihiloꝑatur forme inducēdo in materiā ipſam. ſed ē tm̄ potētia recipiēdi formā. actiua que aliquo cooꝑatur ipſiagenti ad inductionē forme. qꝛ aliꝗd forme latet in materia. vel qꝛ appetitꝰ materie habet inclinationē ad illā formam. ſicut ē in omībus illis. ī ꝗbus eſt ſeminalis adalia ꝓducenda in eſſe. ex illis quādoqꝫ ex ꝑte materie ſiue ſubiecti. eſt defectꝰ potētie ſiue principij actiui. ſicutfuit in limo. ī quo erat vt fieret ex eo corpꝰ ade. qꝛerat ibi in illo potētia formalis ſiue actiua. que cooꝑabatur eductiōi illiꝰ in eſſe. potētia creatoris educēte illd̓ex eo. Eſt quādoqꝫ duplex defectꝰ .ſ. diminutio ex partematerie. carētia prīcipij actiui. ſicut fuit in coſta. Unde hugo diſtinguēdo oꝑationes ꝗbus ſubſtātie ꝓducūtur in eſſe. ponit opus vnū. qd̓qꝫ facere alijs aliꝗd ẜmſubſtantiā quātitatē in maiꝰ. hoc operandi dicitcorpus mulieris factū ex coſta. diuīa virtute. abſqꝫ extrīſeco additamēto vt ſupra tactū ē. In eductiōe autē rei ſiue forme de materia ſiue ſubiecto prīo ſumpto. pōtnatura in eductioneꝫ rei de ſubiecto. Scd̓o ſumpto poteſt. multo fortiꝰ nec tercio. ſꝫ ſolꝰ creator. Scd̓ꝫhos igit̉ gradꝰ. ē faciliꝰ magis facile educere res ī eſſe.qꝛ ex materia vel ſubiecto prīo ſe habēte ē modꝰ facilimꝰ. Ex ſecūdo ſe habēte difficilior. ex tercio adhuc difficilior. Sed adhuc ꝓducere aliꝗd ī eſſe ſimpliciter ex nihilo difficilimū ē. magis mirabile ē. Unde hugo. Magis ē mirabile de nihilo aliqd̓ facere. ꝙͣ de aliqͦplus facere. Hec autē vltīa tria genera operū ſunt genere mirabiliū. niſi in ſolo deo eſſe poſſunt.ergo querit̉. vtrū maioris potētie ſit creare ⁊cͣ. dicēdū. neqꝫ maioris neqꝫ mīoris. ſed omnino īdifferēter. ꝗadiuina potētia que ē idē ip̄o oīno ſimplex. ē imꝑtibilis ī ſe. opꝰ tamē ſiue effectꝰ eiꝰ eſt ꝓductꝰ in eſſe exnihilo. ſimplicit̓ ē maius mirabile. eo qd̓ ꝓducit̉ in eſſeex aliquo ſicut ex limo. ſicut habet̉ ab hugo. Cōcedēdaeſt ergo ratio Aug. qua oſtēditur deū eſſe oīpotentē. ꝗafecit omnia ex nihilo. autē obijcit̉. non oſtēditurpotētia eius infinita ī formando aliꝗd de aliquo. ī illa formatiōe iuuet materia ex qua. dicendū. hocdr̄. qꝛ aliquo poſſit iuuari eiꝰ potētia ī actōe. ſꝫ dr̄de illo tropo loquēdi. illud dicit̉ iuuare agentem quo