Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.lxxix.

poteſtas a ſuo cōditore. Un̄ Inſel. de cōceptione virginis. Creata natura nihil ſe facere pōt. niſi qd̓ a voluntate dei accepit. qꝛ ī ea ſola dei volūtas fecit in prīcipionaturas reru. dās quibuſdā cōpetēs ſingulis volūtatesvt natura volūtas ẜm ordinē ſibi traditū. ſuū opꝰ ī re curſu ꝑſolueret. ꝓpter hoc dico. id qd̓ pōt facere illud quod ē maiꝰ pōt facere illud quod ē minꝰ. ſicutpōt generare hominē. pōt generare azinū. quia neeſt ſibi datū ab illo a quo ē oīs poteſtas. Preterea. vtvolūt aliꝗ. ſol ꝓducit in eſſe animā vegetabilē. hocoſtendit̉ ſic. Sol quarto die cōditus eſt. vegetabilia terciodie. autē origine. natura debet p̄cedere ſuū effectū. ſequi. Un̄ Baſiliꝰ in prīcipio exame. ij. Germinet terra herbā pabuli ſe. videlicet tellus germīarecepta ē. nullius indigēs adiumēto. qm̄ quidā opinant̉lātis ac ſeminibus ſolē cauſas p̄ſtare creſcēdi. dum eaque de terra pullulāt. ꝓprij caloris attractu. a bimis ſedibus ad ſumma ꝓducit. idcirco ſole antiquior terrenefecūditatis ornatꝰ emicuit. vt occaſio venerādi ſolē. vtpote actorē naſcentiū. his qui ī errore poſiti ſunt auferctur. ſi tamē ſuaderi potuerit. qꝛ poſtꝙͣ ipſe creatꝰ eſt. erat terra ſuis fructibꝰ decorata. cōſiderātes. herbis etpabulis ſol ī naſcēdo poſterior eſt. Ad aliud dicendū. in locis valde remotis a ſole valde ꝓpinquisponit̉ aīal. qꝛ materia ex qua fieret animal. aptat̉operationē ſolis. qꝛ ſol habeat naturā ꝓductiuā animaliū in eſſe. ſed ſolū diſpoſitiuā. enī ex vapore fumo reſolutis ex elemētis. habeāt eſſe diuerſe cōpoſitiones virtute corporis ſuꝑceleſtis diſponēte. cum fuerit nimia elōgatio ſolis. coagulant̉. cōpingunt̉ ibidē vapores. eleuant̉ ī ſublime. flant ibidē ī hyeme eſtate vēti validi. cōponit̉ ibidē aliqd̓ ex aīalibꝰ ſeminibus. Similit̓ ſi ſit nimia approximatio. ſicut ē ī locismeridianis cōbuſtis ꝓpter vehementē exuſtioneꝫ. nihilcōponit̉ ibi. Hec ē ph̓i. Ad vltimū dicēdū. comete neqꝫ cōpoſitionis neqꝫ diſſolutiōis ſunt cauſe. ſed ſignū tm̄. vt enī ponūt aſtronomi. coma ē ignis ſubleuatꝰꝑtibus mūdi ſenſibilis. generatꝰ ex materia deorſumeniēte. habēs diuturnitatē ꝑmanētie ſue. cuiꝰ natura ēſublimata virtute alicuiꝰ ſtelle. ſeꝑata a naturā terreſtri aſſimilata nature celeſti. ſtella autē trahēs comā ſubleuās. ſeꝑās a natura terreſtri. ſeꝑat ſpiritꝰ ſūt ī corporibus cōplexionatis. aſſimilati nature ſtelle. vn̄ fit infirmatio corruptio ī hominibꝰ ſemētis. ꝗbus domīatur ſtella illa. vn̄ coma ſignū ē p̄cedēs ſubleuatiōis ſeꝑationis nature ſpūalis a rebꝰ cōplexionatis. aſſimilate ſtelle. trahēte comā ī natura ſpūali. Sic igit̉ patet. comete ſunt ſigna tm̄. apparēt enī in mortibꝰ regū iuſſu dei. tn̄ ſemꝑ. ſꝫ ẜm diſpēſatōnē diuinā. vn̄ Dama.Cōſtituūtur multociēs cōiuge comete ſigna quedammortis regū. que ſunt ex his a prīcipio genita ſuntaſtra. ſꝫ diuīa iuſſiōe ẜm ip̄m tēpus cōſtituntur. rurſum diſtiūtur. Et dicit eſſe eorū que a principioſunt aſtra. hoc ītellige. ꝙͣtum ad planetā trahēteꝫ comam. ſꝫ ꝙͣtū ad coma. Et nota. dicit ſigna. ſi d̓o querat̉. vn̄ ē. apparet aliquādo ſtella comata ī mortē regūReſpōſio breuis ē ẜm dama. ẜm diſpēſationē fit volūtate. dicūt autē aſtronomi. fit ꝓpt̓ mor homīs. vt ē īdiuiduꝰ. ſꝫ ꝓpter turbationē regni. autaliud circa regnū. ſic enī ponūt ſignificationē come. Sꝫquicꝗd ſit cometa. vt ex dictis pꝫ. ſtelle ſūt cauſe diſſolutiōis corporū humanorū. qꝛ vt dictū ē. ſtella trahēs co ſpat ſpiritꝰ ſūt ī rebꝰ cōplexionatis. ꝗbus domīatur ſtellaāt̄ corrūpunt̉eſpōſio. ẜm ph̓osquādoē alicuifit īmutatio aliqͣ in corꝑehuman ſeꝗtur defectꝰ ī natura cōſeruātistinuātis cōplexionatā in eſſe. ad quē defectū ſequiturrei diſſolutiooꝑatio ſtelloquēdolutiōis. ſed pīatur aāsmōi in eſſe. vſſolutionē. ſicut ſoyͣuis oꝑetur ad

nerationē eius diſponēdo materiā generatiōis. aptando ad hoc ſit materiale corꝑi humano. Pōt ergo diciad obiectū. ſicut ſtella quādoqꝫ ē diſſolutiōis .ſ. diſpōſitiua. ſic ſtella ē cōpoſitiōis .ſ. diſpoſitīa. Adhoc. dicit Dama. aſtra ſunt alicuiꝰ eoruꝫ quefiūt. Dicendū. Dama. ītelligit de ſe. cuiꝰ mōi ē illa que ē īfallibiliter operāsta effectui. bene autem vult ſint cauſe diſponētesſe complexiōis. dicit eniꝫ qualitas aeris facta ſole luna aſtris. alij alijdiuerſas ēexiōes habiſitiones cōſtituit.Queſtio. lxxix. de cauſaormali ipſiorporis.Equitur conſideratio de cauſa formali ipſiꝰ corꝑis. appl̓lamus cām formalē. illā que ē eſſentialis rei. vel que ē exēplaris. hoc enimmagis pertinet ad eſſe corꝑis ꝙͣ ad fieriẜm formā. hic dicimꝰ ꝓut ī fieri cōſiderat̉ modꝰ exeūdiin eſſe. Et hac tria querunt̉. Prīo. vtrū corpꝰ primihominis exiuit in eſſe creatione vel aliter. Scd̓o ſuppoſito. aliquo creationē. vtrū maioris potentiefuerit creare de nihilo ip̄m. vel de limo. Tercio. vtruꝫiſte modꝰ educēdi corpꝰ de limo. ꝑtinet ad perfectionem Nlembrum primuꝫD primū quo querit̉. vtrū corpꝰ primi hominis fuerit creatū vel. ſic videt̉. Nobiliſſimꝰ modꝰ exeūdi in eſſe ē creationeꝫ.Ique ē a deo. vt a tota. tollit omniū obnoxietatē reſpectu creature. igit̉ ſi cōuenit. aliqd̓ corpus hoc fuerit egreſſuꝫ in eſſe. maxīe cōuenit corpori nobiliſſimo. autē ē corpꝰ primi homīs. ſed aliadam corꝑa exierūt in eſſe creationē. igit̉ ⁊cͣ. Itē ē diſtingue̓ ſpūs differētias nobilitatis maioris mīorismaioris enī nobilitatis ſunt ſpiritꝰ. īmediate ordīatiſunt ad fruendū deo cuiꝰ mōi ſunt angelꝰ aīa. ꝙͣ alij vtſpūs vitales corporei. alij huiꝰ mōi. vt ꝗbus quaſi medijs vnit̉ aīa corꝑe. ſimilit̓ ē diſtīguere corpꝰ differētias nobilitatis maioris mīoris. igit̉ qdā ſpūs exierūt ī eſſe creationē. ſimilit̓ corꝑa quedā. ſpūs aūt nobilioris cōditiōis ſic exierūt ī eſſe. ſimiliter vr̄. corpora nobiliora debuerūt. ſꝫ īter corꝑa corpꝰ nobiliſſimūfuit primi homīs ⁊cͣ. Itē ecc̄i. xvij. Deꝰ creauit de t̓rahominē. ſꝫ iſta creatio fuit rōne aīe. cum aīa ſit exelemēto vel elemētis. vt oſtēdit Aug. ſuꝑ Gen̄. ad litt.ꝙͣtū ad corpꝰ. Cōtra Gen̄. ij. Formauit deꝰ hominde limo terre. formatꝰ fuit ꝙͣtū ad corpꝰ creatꝰ. ꝗavt dicit hugo. qd̓ creatū ē. de nihilo factū ē. qd̓ aliquo factum ē. factum ē. ſꝫ creatū eſt. qꝛ de nihilo factū ē. Itē creatura ſpūalis corꝑalis diſtīguunt̉ꝯditionē nobilitatis ignobilitatis. cuiuſcūqꝫ enī cōditiōis ſit res corꝑalis. ignobilis ē vilis reſpectu creature ſpūalis. Et loquor de ſpūalibꝰ ſeꝑabilibꝰ ſeꝑatis acorꝑe. ſi nobilioribꝰ creaturis debet̉ nobilior modꝰducēdi in eſſe ē creare. alijs debet̉ minꝰ nobil̓. ⁊cͣ. Itē Anſel. ī monologion vr̄ oſtendere. illa res ſit exnihilo. ita nihil creat̉ ſic. Ex qͦcūqꝫ ſit aliꝗd. id ē eiꝰqd̓ ex ſe fit. oīs neceſſario aliꝗd ad eſſentiā effectibet adiumentū. ſi factū ē ex nihilo aliqd̓. ip̄m nihil cauſa fuit eiꝰ qd̓ ex eo factū ē. ſꝫ quomō id qd̓ nullū habebateſſe adiuuat aliꝗd vt ꝑueniret ad eſſe. ſi autē nullū adiumētū de nihilo ꝑuenit ad aliꝗd. cui aūt qualit̓ ꝑſuadeat̉qꝛ ex nihilo aliꝗd efficiat̉. Pret̓ea. idē ad idē. nihil autſignificat aliꝗd. autnificat aliqd̓. ſꝫ ſi nihil ē aliqd̓.quecūqꝫ facta ſūt ex nila ſūt ex aliqͦ. ſi v̓o nihilē aliꝗd ītel pēitꝰ ē. fiat aliꝗd. nihiloīm ē. qꝛ ex nihilo nihil. vn̄ vr̄ ꝯſeꝗ vtfit ex nihilo. ſic