Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ſolis remotōnē. aut calor immoderatus ſiue ſuꝑfluus:ꝓpter nimiā eiuſdeꝫ appropinqͣtionē educit̉ aliquodaīal in eſſe. ſꝫ ſolūmodo in locis medijs. in quibꝰ calor frigus in quodā temꝑamēto ſe hn̄t. ex ꝯuenienti ſituſolis. Ex his pꝫ. ex pn̄tia v̓tutis corꝑis ſolaris. inportōe ꝯuenienti aīalia ſortiūt̉. ex ꝯͣrio. Ex pꝫv̓tutē celeſteꝫ maxīe ſolis poſſe aīalia ꝓducere ī eſſe:ex quo videt̉. corpꝰ hūanū vt prius. Itē vt dicitHugo. homo factus ē vt deo ſeruiret ꝓpter quē factuseſt. mūdus factus ē vt ſeruiret homī: ſi mūdus factus ē vt ſeruiat homī. ſꝫ aliqͣ que ſunt de nobilioribꝰtibus mūdi ſicut ſtelle. ſunt cauſa diſſolutōis corporishūani. in illā pn̄t. videt̉ ille ſtelle vel aliqͣ alia ſintcauſa ꝯpoſitōis hūani. in illā pn̄t: ſꝫ ptātē quā habētea que principalit̓ agāt in mūdo. habebāt a principio. a principio erat ptās in eis ꝯponēdi corpus hūanū. aūt ſtella aliqͣ videlꝫ cometa ſit cauſa diſſolutōnishmōi videt̉ ſic. vt volūt ph̓i. In om̄i re ꝯplexionata terreſtri ſunt res corporee ſpiritales aſſil̓ate naturis celeſtibus. incorꝑate ip̄is rebꝰ ꝯplexionatis. que res ſpūales ſeꝑabiles ſunt a rebꝰ ꝯplexionatis actōes corꝑmſuꝑceleſtiū. Cūqꝫ fit hec oꝑatio. relīquit̉ res a naturaꝯplexiōata: ſiue diſſoluit̉ ꝯplexio infirmat̉ res. corrumpit̉. Pret̓ea. ponūt aſtronomi. oīs ſtella ſitnatura vniꝰ ſeptē planetaꝝ: ponūt etiā. ſi fuerit aliqua ſtella trahens comā de natura ſolis. v̓tus eiꝰ ſcꝫſublimauit comaꝫ ſeꝑauit a natura terreſtri. ſeꝑauitſpūs ſunt incorꝑibꝰ ꝯplexionatis aſſil̓ati nature ſol̓. erit infirmatio ac corruptio in hoībꝰ ſemētis quibꝰſol principal̓r dn̄at̉. Sil̓r ſi fuerit ſtella trahēs cōmaꝫde natura martis. patiēt̉ detrimentū aut corruptioneꝫres materiales. ſil̓r currit res per ceteros planetas.Ex his videt̉. ſtella cōmeta ſit cauſa infirmatōiscorruptōis corpoꝝ hūanoꝝ. Pret̓ea. aſtronomi ponūt ſtellā aliquā eſſe cauſaꝫ corruptōis corpoꝝ hūano alioꝝ naturaliū. Dama. ponit ꝯͣriū. ipſa aſtra ſunt cauſa alicuiꝰ eoꝝ que corrūpunt̉. Ad pōtdici. nulla natura inferior poterat corpꝰ pͥmi homīsdeducere in: aūt fuit alicui creature inferiori necſuꝑiori datū a deo. Ut .n. dicit aug. ꝯͣ fauſtū. Illd̓ eritcuiqꝫ rei naturale. qd̓ ille fecerit a oīs modꝰ numerus ordo nature. vn̄ natura inferior nihil pōt niſiqd̓ eſt ei naturale. ⁊cͣ. Ad primū dd̓m. lꝫ corpꝰprimi hoīs ẜm ſemīaleꝫ rōnē eēt in elemētis. debuitoꝑatōne nature ꝓduci in ſicut alia. ẜm eandē rationeꝫ erant in elemētis: hec eſt. Sūma potētiain elemētis mūdi cauſales rōnes ſemīales inſeruit.non indidit illis ſiue eoꝝ nature. vt illoꝝ oꝑatiōe oīahmōi in eſſe educerēt̉. ſꝫ eductōꝫ quorūdaꝫ ſibi reſeruauit. de quoꝝ numero erat corpꝰ hūanū vel pͥmi hoīs: lꝫenī p̄fixerat in pͥmis rerū cauſis. vt corpꝰ primi hoīs fieret. ſic vel ſic fieret: tn̄ p̄fixit vt oꝑatōe illoꝝ fieretvl̓ ſic fieret. vnde aug. ſuꝑ gen̄. ix. ad lit. Sic factus eſthomo. quēadmodū ille prime cauſe habebāt vt fieretmus: quē ex parētibꝰ naſci. nulli p̄ceſſerāt. ſꝫ delimo formari oꝑtebat. ẜm cauſalē ratōꝫ in primituserat factꝰ. Si ī illis pͥmis reꝝ cauſis qͣs mūdo p̄mitꝰcreator inſeruit. tm̄ poſuit de limo formaturꝰ erathoīeꝫ. ſꝫ et̄ quēadmodū formaturꝰ. vtꝝ ſic̄ ī matris vtero. an in forma iuuenili. ꝓculdubio ſic fecit vt illis p̄fixerat: neqꝫ .n. ꝯͣ diſpoſitōeꝫ ſuā faceret. Si aūt vim tm̄ibi poſuit poſſibilitas vt fieret vt ſic ſic poſſꝫ .i. vtibi eēt. qꝛ ſic ſic poſſet. vn̄ aūt ip̄m modū erat facturus ī ſua volūtate ſeruauit. mūdi ꝯſtitutōꝫ ꝯtexuit. Ad aliud dd̓m. eſt intētio aug. ncc̄e erat corpꝰprimi hoīs ab illis cauſis inferioribꝰ in ꝗbꝰ cauſalitererat educi in. nec inqͣtū in ip̄is erat: ſꝫ potius inꝙͣtūerat in dīna volūtate vt ſua potētia ꝓducerent̉ in. ſꝫab illis quibꝰ dederat vt de illis fieri poſſꝫ. patꝫ exv̓bis aug. ibideꝫ dicētis. Manifeſtū ē ſic factū fuiſſe

hoīeꝫ. ꝯͣ qd̓ erat ī illa prima ꝯditōe cauſaꝝ. qꝛ ibi eraīetiā ſic poſſe fieri. ꝙͣuis ibi erat ita fieri ncc̄e. e erat in ꝯditōe creature. ſꝫ in placito creatoris. cꝰ voluntas ē reꝝ nccītas. Ecce dicit plane. ibi. .i. in cauſis inferioribꝰ erat ncc̄e ita fieri. ſꝫ vt erat ſic fieri ī voluntate creatoris. Ad terciū dd̓m. ſolū corpꝰ hmanū diſpoſitū eſt ad ſuſceptōꝫ aīe rōnalis. verū ē ſitelligat̉ diſpoſitū ꝓpinqͣ vel ꝯiucta diſpoſitōe. vt illaeſt nccītas qūo diſponit̉ corpꝰ hūanū qn̄ eſt organiza. Si intelligat̉ diſpoſitū remota. ē veꝝ. qꝛ ſemē hmanū diſpoſitū ē quodāmō .ſ. diſpoſitōne remota. ẜn dicit alghaſ. ꝯmixtio elementoꝝ fuerit pulchrioris ꝑfectis eqͣlitatis. tūc erit diſpoſitō ⁊c̄. intelltur de diſpoſitōe remota. qꝛ loꝗt̉ de ſpermate ſiue ſemine hūao. in quo vt ipſe dicit ē ꝯmixtio elemētoꝝ ī eqͣlitate pulchriore ꝑfectiore. quo nihil poſſit inueīri ſb̓tilius pulchrius. tūc ē aptū ad ſuſceptōꝫ forme pulcherrime .ſ. aīe hūane. Dicit .n. ſic. ꝯmixtio elemetoꝝ fuerit pulchrioris ꝑfectōris eqͣlitatis. quo nihipoſſit inueīri ſubtiliꝰ pulchrius. ſicut ē ſꝑma homīcuiꝰ nccītas venit in corpꝰ hoīs ex cibis ſunt ſubtiliores cibis aīaliū cibis vegetabiliū. ex v̓tutibꝰ neruis ſunt pulchriores v̓tutibꝰ neruis aīaliū. tūc fiapta ad recipiendū a datore formaꝝ pulchriorem formis que eſt anima hominis. Ad illud quod obijcit̉ illud agens quod poteſt inducere diſpoſitio ad formam aliquam in patiente. poteſt neceſſitatem inducere in eodem. Dicenduꝫ. quando ſic eſt. diſpoſitioque eſt neceſſitas. ſequitur ad remotam diſpoſitōꝫ ſinaliqua innouatione forme alterius generis. bene verūeſt: ſicut patet de igne inducente ī materiam aeris dipoſitioneꝫ remotam ad formam eiuſdem. qui actioncontinuam poteſt inducere illaꝫ que eſt neceſſitas: qn̄autem inducitur neceſſitas per innouationeꝫ formarūdiuerſorum generum. ſicut ſit in deductione corporishumani in eſſe ex elementis: vbi primo requiriturmixtio elementorum in perfecta equalitate. deindeagulatio ſpermatis. deinde informatio eiuſdeꝫ in neruis armonijs qua aptatur ad ſuſceptioneꝫ anime rationalis. virtute relicta ab ipſo decidente. vnde efficit̉ſemen materiale congruum corpori humano. deindpoſt multas innouationes actionuꝫ partiuꝫ organizatio: non eſt verum. Ad illa que communiter obijciūtur. ſcilꝫ natura inferior poteſt deducere vegetabiliain eſſe animalia minuta ſiue que exeunt in eſſe putrefactionem. Dicenduꝫ ſi iſta ſint nobiliora aliquaratione corpore humano. inqͣtum corpus eſt: tamerinꝙͣtum humanum. propter ordinem quem habet adanimam rationalem: maxime. quia corpus pͥmi hominis mediante ſua perfectione ſcilꝫ anima rationali.erat ſeruiturum deo. a quo erat totum genus humanum accepturum eſſe: etiam chriſtus ẜm carneꝫ. vnde erat deus maxime glorificandus. etiam erat gloficandum deo vniendum. nobilius erat ꝙͣtum ad hocre aliqua vegetabili. etiam omni minuto animante ſic interimitur media ſupradicta. quia vegetabiliaanimantia minuta ſe habent ſicut excedētia excelſa reſpectu corporis primi hominis. Preterea. etſivegetabile quodcunqꝫ. minuta animantia cuiuſcūqꝫgeneris eſſent corpori primi hominis nobiliora: tamen ſequeretur. ſi natura inferior poſſet educere illa in effectum. ſimiliter poſſet corpus primi homīsRatio huius eſt. quia quandoqꝫ que ignobiliora ſuntcum maiori difficultate educuntur in eſſe. Cum maiori enim difficultate educitur lapis viliſſimus ī eſſe. adcuius eductioneꝫ requiritur congelatio multoꝝ anno. ꝙͣ planta aliqua valde nobilis in genere ſuo: ꝓpſ̓qd̓ ſequit̉. pōt educere illud in. illd̓ qd̓ ē nobil illud qd̓ ē minꝰ nobile. Pret̓ea. alia cauſa eſt. ꝗacreatura pōt in aliud. niſi in illud in quod data ē illi