ſindereſis. que ſꝑ ſtimulat ad bonū. gͦ ē potētia. ¶ Cōtravidet̉ ꝙ ſit habitꝰ. ꝓhereſis em̄ et ſindereſis opponi videntur. quēadmodū volūtas naturalis et deliberatiua.Sꝫ ꝓhereſis eſt habitꝰ quo informat̉ volūtas deliberatiua. gͦ ſindereſis ex oppoſito erit habitꝰ qͦ informat̉ volūtas naturalis. ¶ Iteꝫ ſindereſis ⁊ fomēs peccati opponūtur: ſicut em̄ fomēs peccati trahit ad malū ex ꝑte carnisita ſindereſis trahit ad bonū ex ꝑte ſpūs et a malo. ſedfomes eſt incentiuū qd̓dam ad malū p̄ter ſubſtātiā ip̄iꝰaīme ⁊ quaſi accidēs illi. gͦ ſindereſis erit qd̓dam incentiuū ad bonū p̄ter ſubſtātiam aīme. ⁊ ita nō erit potētiaſꝫ habitus. ¶ Itē ſindereſis videt̉ eſſe lumē quo potētiailluīatur ad bonū. ſicut habet̉ in primo libro de baptiſmo ꝑuuloꝝ. ſi rōem ip̄am q̄ adhuc velut quieta et quaſiſopita. tn̄ inſita. et quodāmō inſemīata in ꝑuulis latetilluīatōem voluerit appellare tanꝙͣ interioris oculi creatōem. nō reſiſtendū eſt tūc eam fieri cū aīa creat̉. et nonabſurde hoc intelligi cū homo venit in mūdū. Sed hoclumē quid aliud eſt ꝙͣ ſindereſis. cū ſindereſis dicaturſcintilla cōſciētie. gͦ ſindereſis eſt lumē quo potentia ronalis illuīat̉: gͦ nō eſt potētia ſꝫ habitus. ¶ Item circa cōgnoſcēda ponebat̉ a ph̓is lumē intellectꝰ. qd̓ vocabantintellectum agentē: pari rōne vel multo ampliori erit lumē in ꝑte motiua ad oꝑanda. et illud erit ſindereſis: eſtgͦ ſindereſis lumē quo illuīat̉ potētia motiua. ¶ Preterea. aug. ponit lumē rerū cognoſcendaꝝ. et bonū agendarū eternū: ſꝫ huic eterno rn̄det aliqd̓ lumē intra creatuꝫ. gͦ ⁊cͣ. ¶ Ad qd̓ dicendum. ꝙ ſindereſis nec tm̄ ſonain potētiā. nec tm̄ in habitū. ſꝫ in potentiā habitualē. vtnotetur habitus naturalis nō acquiſitꝰ: et rōne potētiepoteſt opponi alijs potētijs. ratione v̓o habitꝰ alijs habtibꝰ vel inclinatōibꝰ. Un̄ eo mō quo eſt potētia. diuidet̉in rōne ꝯtra alias potētias. ¶ Et ꝑ hoc ſoluet̉ illud qd̓obiectum ē. ẜm em̄ ꝙ ꝑ aquilā ſignificat̉ diuidet̉ cōtrarōnabilitatē. ꝓut eſt potētia deliberatiua: ſic etiā intelligūtur alie rōnes obiecte ex illa ꝑte. Ille v̓o rōnes q̄ obciūtur ex alia ꝑte. ad habitū naturalē referūtur. ꝙ at̄ eēdicit̉ lumē. hoc intelligit̉ de lumīe īnato. ꝓut cognitō rerū faciēdaꝝ que ꝑtinent ad adeptōem glorie et vitatōeꝫpene lumē intelligit̉. et hec etiā cognitio habitꝰ naturalis dicit̉. Unde ratio in li. de baptiſmo ꝑuuloꝝ que lumen dicit̉ habitꝰ hmōi nō intelligit̉: et forte illud eſt qd̓ius rectam dixit rationem.¶ Nembrum ſecundum.D ſecūdum quo querit̉. ſi eſt ratio vel volūtas. vel differens potētia ab his. Ꝙ aūtſuꝑ Ezech̓. dicit em hāc eſſe quartā. noſeſit differēs. videt̉ ꝑ hoc qd̓ dicit greg. ī gl.tribꝰ miſcentem. ſꝫ errata corrigētem: ſꝫ vna illaꝝ eſt rōgͦ ſindereſis nō eſt ratio. ¶ Preterea. ratō ſicut dic̄ augin li. de trini. diuidit̉ in duo. quoꝝ vnū aptat̉ viro alterū mulieri: ſꝫ in vtraqꝫ ꝑte rōnis ꝯtingit eſſe peccatū. gͦ īvtraqꝫ ꝑte pt̄ eſſe rectitudo ⁊ nō rectitudo. ſꝫ ip̄a ſindereſis quātū eſt d̓ ſe. remurmurat pct̄o. gͦ differēs ē ſindereſis ab vtraqꝫ. gͦ ſindereſis non eſt rō. ¶ Cōtra. videt̉ ꝙſit ratio. ꝑ hoc qd̓ dicit̉ ſuꝑ illud. j. Iob. euaſi ſolus vtnūciarē tibi: greg. vnus .i. rōnis diſcretio ad animū redit. que amiſſa nūciat: vt qd̓ p̄occupata mens ꝑdidit. alflicta recipiat. ſꝫ vnus iſte quis eſt niſi ſindereſis. gͦ ſindereſis eſt ratio. ¶ Item videt̉ hoc idem ꝑ hoc qd̓ dicit̉in li. de baptiſmo ꝑuuloꝝ vbi dicit̉. ꝙ ratō inſita ſiue īſemīata lumē aīe dicit̉. et hoc lumē ſindereſis noīatur.Itē luc̄. x. abier̄t ſemiuiuo relicto. glo. īmortalitate exuere. ſꝫ rōis ſenſū abolere nō poſſūt. qn hō ſaꝑe et deū poſit cognoſcere. Sꝫ id qd̓ tolli nō pt̄ in ꝑte motiua ſindereſis dicit̉. erit ergo ſindereſis ſenſus ille rōis. ¶ Itemiij. de libe. arbi. An om̄e meritū boni oꝑis. nō eſt paruꝫaccepiſſe naturale iudiciū. quo ſapīam p̄ponat errori ⁊quietem difficultati: ſꝫ hoc nat̉ale iudiciū ē ſinde reſeos:eſt em̄ naturale iudicatoriū ſic̄ dīc Baſilius. Iniacet nō

bis iudicatiuū .i. diſcretiuū vitandi et eligēdi: erit ergoſindereſis ip̄a ratio cū iudicatiuū in nobis ratio dicat̉.¶ Ꝙ aūt ſit voluntas. videt̉ ꝑ hoc ꝙ duplex ponit̉ voluntas a damaſ. naturalis et deliberatiua: Uolūtas at̄naturalis ē appetitiua virtus eius. qd̓ ẜm naturā eſt. etoīm que nature ſubſtātialit̓ aſſunt cōtentiua: ſꝫ hoc ē ſindereſis. ergo ſindereſis eſt voluntas. ¶ Iteꝫ volūtas naturalis eſt naturaliter appetitiua boni ⁊ deteſtatiua mali: ſꝫ hec eſt ſindereſis. ergo ſindereſis eſt volūtas natulis. ¶ Rn̄detur ad hoc. ꝙ ratio dicit̉ multiplicit̓. Unomodo ẜm ꝙ ratio diuiditur ex oppoſito cōtra ſenſibilemvim. et hoc mō ſinde reſis ꝑtinet ad rōem et dicitur ratio. ſꝫ ratio ẜm ꝙ ſic dicitur accipitur multipliciter. Nāratio dicitur cognitiua et motiua. ẜm v̓o ꝙ cognitīa pt̄dici dupliciter. vel inꝙͣtum eſt iudicatiua credibiliū vl̓oꝑabiliū. que ꝑtinēt ad bonos mores: vel inqͣtū eſt iudicatiua cognoſcibiliū que nō ꝑtinēt ad mores. et hoc vltimo mō nō ꝑtinet ſindereſis ad rōem. Primo aūt modoaccepta ratio adhuc dicitur dupliciter: vel inqͣtum eſtnaturalis. vel inꝙͣtum ē deliberatiua: ꝓut ē naturalis.dicitur ſindereſis. ſꝫ nō ꝓut eſt deliberatiua. ¶ Per hecpatet ſolutio ad ea que obijciebantur. Nā ratio contraquā diuidit̉ ſindereſis ſic̄ dīc greg. dicit̉ rō de liberatīaet de hac cōcedimꝰ. ꝙ ip̄a nō ē ſindereſis: et ꝑ hoc patetſolutio ad primū. ¶ Sil̓r ⁊ ad ſcd̓m. Nā cū diuidit aug.rōem in duas portōes: ſcꝫ ī ſuꝑiorē et īferiorē. accipit rationē ꝓut eſt deliberatiua et hoc patet ꝑ hoc ꝙ dicitur.ꝙ ẜm vtranqꝫ portōem ꝯtingit peccare. Nō em̄ rō peccat inꝙͣtuꝫ nat̉alis. ſꝫ ſolū inqͣtū eſt deliberatiua. ¶ Adhoc aūt ꝙ q̄ritur vtrū ſit volūtas. dicēdū ꝙ ſic̄ rō dicitdupliciter ſimilit̓ et volūtas ſcꝫ naturalis et deliberatiua: ſindereſis aūt eſt eadē cū volūtate naturali. ſꝫ non eſidem qd̓ volūtas deliberatiua. Voluntas tn̄ naturalisꝯn̄ior eſt ꝙͣ ſindereſis. Nā volūtas naturalis ſe extēditad ea que ſunt meriti vel premij: et ad ea que nō ſūt meriti vel premij. ſindereſis aūt coartatur ſolū circa ea queſunt meriti vel premij.¶ Membrū terciū.ID terciū quo querit̉ de ſindereſi. Utꝝ ẜneam ſit peccare. ꝙ ſic videt̉. qꝛ idem ē ſindereſis qd̓ cōſciētia. Un̄ greg. ſuꝑ Ezech̓hanc ꝯſcīam cū impiꝰ ī ꝓfundū peccatoꝝvenerit. videmꝰ p̄cipitari: et loꝗtur de ſindereſi: ſꝫ ẜm cōſciam ē peccare. ergo et ẜm ſindereſim. ¶ Itē aīma totapunit̉. et pena eterna nō de betur niſi pct̄o: ergo cū d̓misꝯſcīe ſit pena. ergo ī ea ē pct̄m. et ita ī ſindereſi. ¶ Itē cōſciā dr̄ erronea. Hoc at̄ nō eſſet niſi erraret ſindereſis.ergo ſindereſis errat: ergo ẜm eā cōtingit peccae̓. ¶ Itēꝯtraria nata ſūt fieri ī eadē vi: ſꝫ v̓tus et vitiū ſūt ꝯtrariaergo ſūt nata in eadē vi eē virtus. Sꝫ v̓tus q̄ ē donū ſapientie. eſt nata eſſe in eadē vi aīe: et ita in ſindereſi: ergoeſt pct̄m ī ea. ¶ Cōtra. remurmurare pct̄o et conſentireſunt oppoſita. ergo cū vnū ꝑ ſe ſit ip̄iꝰ ſindereſis. ſcꝫ remurmurare pct̄o: reliquū ſcꝫ cōſentire pct̄o nō erit eiꝰ.¶ Itē ſindereſis ⁊ fomēs ſe habēt ꝑ modū oppoſitōis. qꝛcōtrarias hn̄t inclinatōes: fomēs ſemꝑ ad malū. ſindereſis ſemꝑ ad bonū: ſꝫ pct̄m ē ẜm fomitē. ergo et ẜm ſindereſim ē meritū: ergo nūqͣ peccat. ¶ Itē ſindereſis reſpicit bonū et malū ẜm differētias ꝯn̄es. hͦ eī ē eiꝰ differentia ad ea q̄ ſūt potētie deliberatīe. ſꝫ pct̄m cū ſit circa opꝰē in ſingl̓aribꝰ ex amiſſiōe bonoꝝ ⁊ trāſgreſſiōe maloꝝ.ergo nō ē ī ſindereſi pct̄m. ¶ Rn̄dendū. ꝙ nō ē ẜm ſindereſim peccae̓. ¶ Ad hͦ qd̓ obijcit̉. ꝙ videmꝰ eā p̄cipitari⁊cͣ. Rnſio ꝙ p̄cipitari dr̄ duobꝰ mōis. Uno mō dr̄ p̄cipitari ruere ī pctm̄ ⁊ cade̓ a ſtatu gr̄e. et hͦ mō ſolū liberū arbitriū dr̄ p̄cipitari. Alio v̓o mō dr̄ p̄cipitari. retardari a ſuo effectu ſiue nō cōſeꝗ̄ ſuū effectū. ⁊ hͦ mō dr̄ precipitari. Eſt eī duplex effectꝰ. ſcꝫ illuīare ad bonū. et retrahere a malo remurmurādo. Cōtra pct̄m ſiue etiā ſtimulare ad bonū ꝙͣtū ad primū effectū. dr̄ obnubilari ꝑ