num creatū. nō erit infinitū. et ita poſt diminutōeꝫ mullicē poterit amitti: gͦ libertas arbitrij eſt amiſſibilis.¶ Cōtra. Bern̄. Nec pct̄o nec miſeria amittit̉ vel minuitur. ¶ Item Bern̄. ſolū liberū arbitriū ſui oīno diminutōem vel defectū nō patit̉. ¶ Ad qd̓ dicendū eſt.eſt libertas arbitrij. et eſt libertas cōſilij: ſicut diſtīgiBern̄. et eſt libertas cōplaciti Libertas ergo arbitrij n̄eſt amiſſibilis nec diminuit̉. Libertas v̓o ꝯſilij vel ꝯplaciti diminuibilis eſt vl̓ amiſſibilis. Un̄ bern̄. In duabꝰlibertatibꝰ ſcꝫ cōſilij et cōplaciti. qm̄ nō ſoluꝫ ex ꝑte minui ſꝫ ex toto amitti pn̄t: accidētalis ſil̓itudo quedā ſapientie et potētie diuīe imagini ſuꝑducta cognoſcit̉. Deniqꝫ amiſſus illā ꝑ culpā. et ꝑ gr̄am recuꝑamus. et qͦtidiealij quidē plus alij minꝰ. aut ī ip̄is ꝓficimꝰ. aut ab ip̄isꝑficimus: pn̄t etiā ſic amitti vt iā nō valeāt recuꝑari.noſſunt etiā ita poſſideri. vt nec amitti queant aliqͦ mōdeec minui. ¶ Item Bern̄. Libertas arbitrij de ip̄o quocōdita eſt ſtatu aliquatenꝰ nō mutat̉. ſꝫ equaliter ꝙͣtumin ſe eſt a celis. t̓ris. inferis poſſideat̉. merito illi ſimiltudini vel imagini deputant̉. et quidē apud inferos ꝙvtraqꝫ libertas perierit. ille ſcꝫ que ad imaginē ꝑtineredicūt̉ ſcripturaꝝ teſtāt̉ auctoritates. Nā verū illic ſapere. qd̓ de cōſilij libertate cōcipit̉ oīno nō eſſe. locꝰ illemanifeſtat. vbi legit̉: qd̓cūqꝫ pt̄ manus tua oꝑare qꝛ necopus nec ratio nec ſapiētia ſunt apud inferos qͦ tu ꝓperas. Porro de potētia que ꝑ libertatē ꝯplaciti dicit̉. euāgelium ſic loquitur. ligatis manibꝰ et pedibꝰ ꝓijcite eosin tenebras exteriores.¶ Queſtio. lxxv. de liberocomꝑatione ad actum.Einde queritur decomꝑatione ad actū. ¶ Et primo d̓ difſerētia eius inꝙͣtuꝫ ē cauſa ab alijs cauſis actuū. ¶ Secūdo vtrū ſit cauſa contingētiū actuū tm̄. an̄ etiā neceſſarioꝝ¶ Tercio quoꝝ ſit. vtrū ſit liberū reſpectu interioꝝ etexterioꝝ actuū. an tm̄ interioꝝ. ¶ Quarto quoꝝ actuūꝓprie et principaliter dicat̉. ¶ Quīto cōcludit̉ tractatꝰde li. ar. illa qōe. vtrū ſit potētia. ẜm quam attendit̉ meritum vel demeritum.Nlembrum primumD primū ſic. Ioh̓. damaſ. plura ponūturgenera cauſaꝝ: eſt em̄ ꝓuidētia diuīa cauſa. natura ſil̓r dr̄ cā. neceſſitas ſiue finisponit̉ vna cauſa. euentus ⁊ caſus ſil̓r ponūtur cauſe: qūo ergo differt liberū arbitriū ī hoīe ſi eſtcauſa actuū. ab his generibꝰ cauſaꝝ. Et videt̉ ꝙ nō differant. Oēs em̄ actꝰ ꝗ cauſant̉. aut ſemꝑ contingūt. autfrequēter. aut raro: ſꝫ eoꝝ que ſemꝑ cōtingūt cauſa dicitur neceſſitas. eoꝝ v̓o que frequēter natura. vt generationis augmētatōis et ꝯſimiliū in plātis et aīalibꝰ. eoruꝫv̓o q̄ raro cauſa dr̄ euentꝰ vl̓ caſus. deus v̓o oīm ē cauſanec ſunt plures differētie actuū. gͦ nō differt liberū arbitriū inꝙͣtum ē cauſa reſpectu aliaꝝ cauſaꝝ: aut ergo nōeſt cauſa. aut eadē cū aliqua p̄dictaꝝ. ¶ Cōtra. Actꝰin homīe poſſunt eſſe iuſti vel iiuſti. deo aūt non eſt fasaſcribere actus iniuſtos. nec alicui aliaꝝ cauſaꝝ. ergoaliqui ſunt actꝰ p̄ter iſtos quoꝝ pt̄ eſſe liberū arbitriuꝫprincipiū. ¶ Item ſi homo nō eſſet principiū aliquoruꝫactuū ꝑ liberū arbitriū. ſuꝑflue cōſiliaret. Om̄e em̄ conſiliū fit actuū gr̄a q̄ ꝑ nos fiūt. Reſtat gͦ. ꝙ hō eſt cā aliquoꝝ actuū ꝑ liberū arbitriū. Hoc em̄ optimū et potiſſimū dicit̉ in natura hoīs. ¶ Qd̓ cōcedendū ē. ¶ Ad obiectū aūt rn̄dendū. ꝙ p̄ter illa q̄ dicta ſūt et ſunt nō ī nobis ſunt cōtingētia ad vtrūlibet que ſūt in nobis. et horū eſt hō prīcipiū ꝑ liberū arbitriū. Sic gͦ poſſunt diſtīgui genera cauſaꝝ. aut em̄ eſt oīm cauſa. et ſic eſt diuīaꝓuidētia. aut nō oīm ſed quorūdā. Si v̓o quorūdā. aut
eoꝝ que ſunt ī nobis. aut que nō ſunt in nobis. que v̓onō ſunt in nobis: aut ſunt ſemꝑ. et eoꝝ dicit̉ eē neceſſitas cauſa: aut frequēter. et ſic natura in his inferioribꝰaut raro et ſic caſus. Que v̓o in nobis ſic liberū arbitrium hn̄t pro prīcipio ſi ꝑ ſe cauſant̉: ſi v̓o ꝑ accidens. fortunā. ẜm quendā modum dictum. ſicut eſt de inuētionetheſauri.¶ Membrum ſecundumGſecūdum quo querit̉. vtrū ſit cauſa contingentiū actuū. an etiā neceſſarioꝝ: et videtur ꝙ tm̄ cōtingentiū. Liberū arbitriūem̄ eſt pt̄as ad oppoſita: ſꝫ pt̄as ad oppoſiIta eſt cōtingentiū tm̄: gͦ liberū arbitriū eſt cōtingētiutm̄. ¶ Preterea. ſicut dic aug. ī ench. ſic oportebat hoīeꝫfieri vt bene velle poſſet et male. ſꝫ hoc ē ꝑ liberū arbitrium. ergo liberū arbitriū in hoīe fuit. quo poſſet homovtroqꝫ mō agere: ſꝫ qd̓ eſt hmōi. prīcipiū eſt cōtingenticauſa. gͦ li. ar. eſt cōtingentiū cauſa. ¶ Item Eccī. xv. an̄hoīeꝫ vita et mors bonū et malū. qd̓ placue̓it dabit̉ illi:ergo liberū arbitriū eſt eoꝝ que ad vtrūlibet ꝑtinent¶ Cōtra. A libero arbitrio exeūt actus. nō tm̄ qui ſūtin pn̄ti. ſꝫ etiā qui erūt in fut̉o: ſꝫ in futuro erūt actꝰ neceſarij. ergo liberū arbitriū nō tm̄ eſt eoꝝ ſcꝫ cōtingentiſꝫ neceſſarioꝝ. ¶ Item Ambro. fidei ſuccedit viſio veritatis. ſpei ſil̓r tētio ardui. caritatis aūt actꝰ erit dilectōſūmi boni: ſꝫ hi actꝰ indeſinenter erūt et nō exibunt niſia libero arbitrio. ergo liberū arbitriū eſt neceſſariorunactuū. nō tm̄ cōtingentiū. ¶ Preterea. nobilius principium eſt liberū arbitriū. ꝙͣ natura vel neceſſitas ſiue fatum: ſꝫ illa dicūtur eſſe cauſa neceſſarioꝝ vt ſemꝑ vel vtfrequēter. ergo multo fortius liberum arbitriuꝫ. ¶ Adqd̓ dicendum. ꝙ liberū arbitriū hūanū de ſe eſt cā cōtirgentiū. ꝙ aūt in futuro erit cauſa neceſſarioꝝ. Hoc ē exſuꝑadditōne determīatōis. que eſt a iuſticia cauſe primretribuētis. ¶ Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉. liberū arbitriū eēnobiliorē cauſam ⁊cͣ. dicēdum ē. ꝙ nobilitas cauſe pt̄ attendi: vel qꝛ ſibi ſufficiēs eſt ad motū. et hoc mō nobiliꝰeſt liberū arbitriū ꝙͣ natura in ſuꝑioribꝰ corꝑibꝰ vel īferioribꝰ: vel quo ad modū influētie actuum. vt liberū arbitriū influat neceſſarios actꝰ vel nō neceſſarios: et ſicpt̄ natura eē nobiliꝰ principium.¶ Membrum tercium.D terciū quo querit̉. vtrū liberū arbitriūſit liberū reſpectu actuū interioꝝ et exterorū: aut interioꝝ tm̄. Ꝙ reſpectu interiorū et exterioꝝ. videt̉ ꝑ id qd̓ dicit damaſ-libere cōſiliat̉. libere iudicat. libere diſponit. libere aglibere īpetū facit. gͦ reſpectu vtrorūqꝫ actuū dr̄ liberun¶ Cōtra. Ab actu exteriori pt̄ īpediri. liber at̄ dr̄ eo ꝙſit dn̄s actuū ſuoꝝ. Un̄ Bern̄. Libeꝝ arbitriū dr̄. eo ꝙnō tm̄ pt̄ in actꝰ ſuos. ſꝫ ſuꝑ ſe: gͦ libertas nō dr̄ ꝓprie reſpectu actuū exterioꝝ: ꝗ cogi pn̄t. ſꝫ reſpectu īterioꝝ qunon pn̄t. ¶ Rn̄ſio ꝙ libeꝝ arbitriū dr̄ reſpectu actuuꝫīterioꝝ. ⁊ reſpectu exterioꝝ vt ab interioribꝰ ꝓcedūt. qꝛhͦ mō nō pn̄t īpediri: ſꝫ vt exteriores ſūt a v̓tute motiū:corꝑali. ſic pn̄t īpediri: ⁊ hoc mō nō ē libertas reſpectuillorum actuum.¶ Mlēbrū quartū.D qͣrtū qͦ q̄rit̉. reſpectu quoꝝ actuū ſit jcipalit̓ et ꝓprie liberū arbitriū. Aſſigneat ml̓ti actꝰ a dama. vn̄ dīc libere arbitrioappetit. libere arbitrio vult. libere arbitrioinꝗrit vel ſcrutat̉. libere arbitrio iudicat: libere arbitriodiſponit. libere arbitrio eligit. et libere arbitrio impetufacit. et libere arbitrio agit et oꝑat̉ ſꝑ ī his q̄ ẜm natamſūt. Cū gͦ plures ſint actꝰ. q̄rit̉ vtrū aliꝗs illoꝝ ſit prīcis ſit ille actꝰ. ¶ Itē q̄rit̉. ſi ēpalis aduē alij ordinēpt̄ ꝗd nō denoīat̉ ab illovnus prīalisctꝰ ſcꝫ eli