Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.lxx.

cēdū ē. illa tria que ponit aug. in li. Ad quartūvtilitate credendi differūt ſic. vt intelligere debeat̉ rōi.crędere v̓o auctoritati. opinari v̓o errori. dr̄ em̄ opinari opinamur nos ſcire qd̓ neſcimus. et hoc ē errare. Error aūt dicit motū virtutis ordinatū. dn̄ ꝯputat̉.ſꝫ contingit aliqn̄ opinari ſine errore. ẜm hoc dicūturdue recte acceptōes. Ad vltimū dicēdū ē. fides ſcientia de quibꝰ loꝗt̉ aug. ꝯtinētur ſub intellectu. Intellectus em̄ quidā ē credibilium dr̄ fides. alius ē intellectus ſcibiliū. dr̄ ſcīa. quedā em̄ ſunt ſupra rōem. taliū ē fides: quedā v̓o attingūtur rōe certa. dr̄ ſcīa. ſcīaem̄ tm̄ ē eoꝝ que cognoſcuntur cām. ſꝫ et alioꝝ quecertitudinaliter ẜm rōem cognoſcutur. Aliter aūt ſumitur ſcīa a ph̓o. cuꝫ dr̄ tria ſunt intellectus. et ſcīaIntellectus ē eoꝝ ſe cognoſcūtur. v̓o ab his adſcibilia deductio ē neceſſaria. ſcīa v̓o certitudinalisgnitio eorum que per aliud vel per alia ꝯgnoſcūtur. Articulus terciusD terciū articulū ꝓcedēdū. ꝯtinet ī ſe intelligētiā. intentōem. excogitatōnem. freneſimIex quibꝰ ſit cognitio qui dr̄ ſermo interiꝰ diſpoſitus. Pōt em̄ obijci idē ſit intelligētia qd̓ intentōIntentio em̄ ē motus virtutis intellectiue ſuꝑ aliquid. intentō dicat̉ niſi intelligētia circa aliquid. idēē motus. intelligētia intentio. Itē idē motus videt̉ excogitatio et freneſis. freneſis ē in ſeip̄a manēs ſeip̄am diiudicās. ad quid enumerātur motꝰ virtutis intellectiue tāꝙͣ diuerſi. Preterea. ph̓s ponittuor differētias ꝑtinētes ad intellectū ꝯgnoſcitiuū. Prima ē intellectus paſſibilis. ſecūda ē intellectus in effectu. tercia ē intellectꝰ in habitu. quarta ē intellectꝰ adeptus. Pōt queri qualiter ſe habeāt he quatuor differētie ad illas quatuor? cognitio que relinquit̉ ex freneſi. nihil aliud vidr̄ ꝙͣ intellectus adeptꝰ. ip̄a v̓o freneſis intellectus in habitu. Freneſis em̄ ē excogitatio ſibi ſufficiēs. hec aūt ē intellectus ī habitū qui pōt exireīactū vult. Intellectꝰ v̓o ī effectu quid aliud ē ꝙͣ intentio. Intentio em̄ ē intelligētia circa aliꝗd hoc aūt ē intellectꝰ ī effectu. videt̉ ſuꝑfluat illa differētia que ē excogitatō. ẜm ē figurans ad id qd̓ intelligit̉. Ad qd̓pōt dici. he quatuor differētie quas venit̉ ad cognitōem ſic diſtinguūtur. vt intelligētia dicat̉ actus virtutis intellectiue circa maiorē ꝓportōem. ꝑticulat intentōem cōmunē. dr̄. totū ꝯtinuū ē totū. et dr̄ intelligētia circa aliꝗd .i. circa ꝑticulatū. excogitatio v̓o ē motusvirtutis intellectiue ꝯferētis hoc illo. Hoc em̄ ē figurare aīam ad id qd̓ intelligit̉. ex hoc em̄ relinquit̉ figuratio differēs ẜm diuerſam collatōem. Unde prima figura ſecunda et tercia. examinatio v̓o et diiudicatioque ex illa collatōe ꝓcedit. quid aliud ē ꝙͣ motus v̓tutisintellectiue. qui dr̄ rōcinatio. ex quo ſequit̉ cognitio. et dicit. freneſis dilatata facit cognitōem. Uel alit̓pōt dici et magis cōſonat intentōibꝰ vocabuloꝝ. vtintelligētia dicat̉ acceptio prīcipij. illud em̄ dr̄ ſimpliciter intelligētia. eo ſe adheret intellectꝰ intelligibili.Intentio dicat̉ aliud cognoſcēdi .i. principiati. ſic̄ dicit̉. quid intēdis tu hoc cognoſcere. dr̄ intentioꝯgnoſcere hac ꝯcluſionē. excogitatio v̓o ſit collatio principij ad cognoſcēdum illud. et hoc ē ꝯprehēſio vniꝰꝑmaneat et figuret ip̄am aīam ī collatōe ad alterū. Sꝫqꝛ hoc ſufficit niſi addat̉ iudiciū collatōis qd̓ ſit neceſſe. et ſequit̉ excogitatio manēs in eodē ſe diiudicas. Geinde fit exitus a prīcipio ī ꝯcluſionē. et hec ē freneſis dilatata. tūc em̄ ſit dilatatio iudicij vel examinatonis phabite. qn̄ fit exitus neceſſarius in ꝯcluſionē. etſic e cognitio ꝯcluſionis. Ex dictis patet. qualiterrn̄dendū ē ei. ē obiectū de intelligētia et intentōe.em̄ dr̄ intentio ē intelligētia circa aliꝗd. accipituribi hoc nomē aliquid ī ſua generalitate. ſꝫ ẜm trahit illud qd̓ generale ē in ꝑtē. nec accipit̉ ibi intelligētia ꝓut

diuidit̉ ꝯtra intentōem. ſꝫ ꝓut quodāmō ē intētio. Adſecūdū dd̓m. indiffert freneſis ab excogitatōe.ī rōis p̄ambulū. freneſis v̓o dicexcogitatio dicit mmotu rōis ꝯſequētem. ſicut in ꝑte practica. deliberatōeꝫꝯſequit̉ iudiciū diffinitōis. Ad terciū v̓o dd̓m ē. diſferētie quas ponit ph̓s. ẜm aliā rōem accipiūt̉. ꝙͣ illeponūt̉ a ioh̓e dama. Differētie em̄ quas ponit ph̓us ſumūtur ẜm gradus potētie. ē em̄ potētia prima ſimpliciter dr̄ poſſibilitas. ē em̄ ſecūda .ſ. poſſibilitas diſpoſita: ē potētia ꝯpleta. dr̄ habitualis. et ē potētia in actuScd̓m hūc modū in genere intellectꝰ ſunt quatuor gradus. Primus ē intellectꝰ poſſibilis. nōdū ſuſcepit intelligibiles potētias. Secūdus ē intellectus ī effectu.dr̄ formatus. dr̄ potētia diſpoſita. Terciꝰ ē intellectꝰin habitu pōt intellige̓ vult. et dr̄ potētia habitualis. Quartus ē intellectꝰ adeptus exiuit ī actuꝫ. etdr̄ potētia ꝯpleta in ſuo actu. hoc ſibi acꝗſiuit. Aliev̓o differētie quas ponit dama. attēdunt̉ ẜm ꝓgreſſumintellectus ſiue rōis ad habitū prīcipij. vel prīcipiorumad habitū ꝯcluſionis. Queſtio. lxx. de ſenſu interiori anime et angeli.Icto de potentiatellectiua. ꝯſequēter dicēdū ē de actuActꝰ aūt eiꝰ pocat̉ ī ſacra ſcriptura aliqn̄ ſenſus interior. Circa quē primoquerit̉. an hmōi ſenſus dicat̉ ſpūaliseēntialiter tm̄. vel accidētaliter. Secūdo ſi ſit vnus ſolus. an plures. Tercio vtruꝫ ſit ſeꝑabilis. Quartovtrū angeli habeāt hmōi ſenſi.vel aīe tm̄. Quintode ꝗbꝰ eſt ſnōi ſenſus. Sexto vtrū ſenſus interior impediat̉ per extem. Alembrum priiūIrca primū ſic obijcit̉ illud orige. ſupervj. leui. quintā inſuꝑ ꝑtē dn̄o cui damnūintulerat. Reſtituamꝰ ſanctis actibꝰ quinaudeam ea cltſenſua interioris hoīs. vt mundi cordedeamus doceat ih̓s. Ibi diſtīguit quinqꝫ ſenſus. ſꝫ iſte ſenſus ſenſus corꝑalis. Impoſſibileē em̄ ſenſu corꝑali vide̓ deū. Un̄ aug. ī li. de vidēdo deo.Quātūlibꝫ ocl̓i nr̄i mutēt̉ ī meliꝰ. ocl̓is ſpūalibꝰ eqͣbitur. qd̓ vult ꝓbae̓. deū ocl̓is corꝑalibꝰ videmꝰ. ſinat̉a ſpūal̓ ē det̓minata ad vidēdū ſpūale. ſenſꝰ corꝑ fac̄ vide̓ ſpūale. nec ſenſꝰ ſpūal̓ pt̄ fūdari naturaꝫſpūalē. ſenſꝰ īterior ẜm naturā ē ſpūal̓. Itē aug. ſenſꝰ int̓ior r̄ficiet̉ ī ꝯtēplatōe diuītatis. ītellectu deū capiēꝰ. ſꝫ īpoſſibile ē ſenſū corꝑalē ad ꝑueīre. ille ſenſꝰē ſpūal̓ nat̉alit̓. .ſ. videt deū. ita fūdari pt̄ ī naturacorꝑali. Itē aug. xj. de ci. dei. Nos ea ſenſu corꝑis itacapīꝰ. vt his ſenſu corꝑis iudicēꝰ. habēꝰ aliū int̓ioris ſenſū iſto lōgep̄ſtātiorē. iuſta īiuſta ſentīꝰ ſꝫ ſenſu corꝑali poſſumꝰ iuſta nuſta ſentire. ſenſꝰ intēior fac̄ ē natural̓r ſpūal̓. Cōtra iob. xxviij. adebit̉ ei auꝝ. glo. vniuſcuiuſqꝫ mētē ab alteriꝰ ocl̓is corꝑlentia abſcondet. loꝗt̉ de corꝑalibꝰ ocl̓is. oculꝰ corꝑal̓ pt̄ extēdi ad ea mētis ſūt. ſꝫ pt̄ niſi fiat ſpūalis. vidr̄ fiat ſpūal̓. Itē ī ītellectu coīcat̉ angel̓. In ſenſu brutis. ſi iſti ſenſꝰ ſūt ꝓprij hoīs. ſiueẜm naturā ꝓpriā ip̄iꝰ hoīs er̄t. ẜm id diſtīguūt ab āgel brutis. qꝛ dicūt̉ ī āgel̓ ſenſꝰ. ẜm hūc modū intellectꝰ ē ī eo. nec ī brutis ī media nat̉a er̄t ī hoīe ſenſꝰ ſpūales .ſ. ẜm aliquā naturā. ſuꝑior ſit nat̉a brutoꝝ. īferior nat̉a āgeloꝝ. ẜm natura ꝓpriā hoīs erit. vl̓ ẜm ſenſū corꝑalē ordīatū ad ītellectū. vl̓ ẜm ītellectū ordīatuꝫad ſenſū. ita vt ſenſꝰ ſꝑ cadat ī eiꝰ rōe. qꝛ nec ꝯueītāgel̓ nec brutis. ita ſꝑ reſpectū hn̄t ad corpꝰ. Itemaug. ī li. de aīa ſpū. ſenſꝰ vertet̉ ī imaginē. imaginatōin rōem. ī intellectū. intellectus ī intelligētiā. intelligētia ī deū. ſenſus tūc poterit ꝯprehendere intelligibi