ſpectu intelligibilū extra. quod patet ꝑ hoc. ꝙ rōem ponit ip̄e cognoſcitiuā nat̉aꝝ. formaꝝ. differētiaꝝ. ꝓprietatū et accidētiū. ſꝫ nō extra corꝑa niſi rōne ſubſiſtētia. ꝑqd̓ patet. ꝙ rōnis eſt cognoſcere ea q̄ ſunt infra ratōeꝫomnia enim que ſpectant ad corꝑa ſunt infra rationeꝫ.Intellectū v̓o ponit cognoſcitiuū angeloꝝ. demonū animaꝝ et oīs ſpūs creati. Ex qͦ patet. ꝙ loꝗt̉ de intelligibilibus q̄ ſunt iuxta aīam ratōnalē. Cū aūt dicit̉ ꝙ intelligētia īmediate ſupponit̉ deo. loꝗt̉ de eo qd̓ eſt ſupraaīam rōnalē. Ea v̓o que ſunt intra ſicut ſunt ſciētie virtutes. et ꝙ aīa ratōnalis ſeip̄aꝫ cognoſcit: qꝛ nō eſt ncc̄eſimilitudines alias ab intelligibilibꝰ ꝑuenire ad intellectū. ideo nō ꝯputant̉ in vi ſeꝑata. ſꝫ cognoſcūt̉ in vi inqua nata ſunt eē: cū em̄ aīa ip̄am ſcientia vel artē habeat apud ſe. q̄ ncc̄itas ē hr̄e ſil̓itudinē ſeꝑatā ab ītelligibili. ſꝫ in alijs rebꝰ intelligibilibꝰ oꝫ hr̄e ſil̓itudinē qͣ intellectus iuuet̉ ad hoc vt intelligibile fiat actu intellectū.Irticulus ſecundusD articulū ſcd̓m quo querit̉ de ſcd̓a diuiſione quā facit ph̓s ꝑ intellectū in triplici differētia. Pōt em̄ queri q̄ ſit ncc̄itas ponē̓ intellectū materialē. qui hꝫ ſpēs in fantaſmatibꝰ. ꝗ dr̄ a philoſopho corrūpi. quodā interius corrupto. et dicit̉ alionomine ratōnatiua. vnde dicit̉ cellula logiſtica: videt̉em̄ ꝙ ſufficiat vis ſenſibilis. q̄ recipit fantaſmata: ſi em̄a fantaſmatibꝰ fit abſtractio ſpēꝝ intelligibiliū. nō ē neceſſe ponere aliā vim a fantaſtica in qua ſunt ea quibusdebeat fieri abſtractō. ⁊ ita nō eſt ncc̄e pone̓ vnā vim intellectiuā. ſufficit gͦ duplex drn̄tia intellectꝰ agētis ⁊ poſſibilis: et hoc etiā videt̉ ph̓s innue̓. ponēs duas tm̄ differētias. vnā qua eſt oīa facere. aliā qua eſt om̄ia fieri.¶ Ad qd̓ dicendū. ꝙ ille intellectus materialis de qͦ loctur ꝯmētator. ꝗ habet ſpēs in fantaſmatibꝰ. in hoc differt a fantaſia. qꝛ fantaſia habet fantaſmata. nō vt poſſibilia vlterius ad actū alicuiꝰ potētie intellectiue. ſic em̄eſt in brutis: bruta em̄ habent hanc vim tanꝙͣ ꝑfectōemnō vt poſſibilē vlterius ad nobiliorē ꝑfectōeꝫ. Unde ſic̄ſenſus brutalis nō dr̄ vniuerſalis. neqꝫ ꝑ ſe neqꝫ ꝑ accidens. ſꝫ ſolū ſingularis. ſenſus v̓o humanus eſt vtriuſeſcꝫ vniuerſalis et ſingularis: ita ꝯtingit in vi interiorivt ſit fantaſtica hn̄s fantaſmata. ẜm ꝙ hmōi nō vt poſſibilia ad ſpēs abſtrahēdas ab intellectu. Intellectus d̓omaterialis habet ſpēs in fantaſmatibꝰ. qͣs poſſibile eſtabſtrahi ꝑ intellectū agentē. vt vniant̉ cū poſſibili. Sicgͦ ncc̄e fuit pone̓ intellectū materialē. ⁊ qꝛ habet aliquācolligantiā ad corpus. dr̄ a ph̓o corrūpi quodā interiꝰcorrupto. nō ꝙ eius ſit ẜm ſe corruptō ſꝫ rōe actus.¶ Articulus terciusD articulū terciū qͦ querit̉ de intellectu agēte ⁊ poſſibili. q̄ ſit ncc̄itas ponere has duas¶ differētias a ph̓o. dicit em̄ ꝙ nihil educit̉ depotētia materiali in actu. niſi ꝑ illud qd̓ ē actu. ſꝫ intellectus poſſibilis dr̄ poſſibilis in ſuo genere potētia materiali. nō gͦ educit̉ in actū niſi ꝑ id qd̓ eſt actu. Illud aūteſt potētia agēs. erūt gͦ due dr̄ntie. ¶ Preterea. Senſusnō ſeip̄m ꝑficit in ſentiēdo. ſꝫ indiget luce interiori ⁊ exteriori. gͦ nec intellectus ſimiliter: erit gͦ vnū aliqd̓ in aīma qd̓ erit ꝑ modū lucis. vt ſicut lux potētia colores facit actu ſentiri. ita erit qd̓ in aīa qd̓ potētia intellectiuaducet ad hͦ. vt actu intelligant̉ ab intelletū poſſibili.¶ Sed adhuc poſſet eē dubitatō. vtrū hͦ agēs eēt intellectus. ſic̄ em̄ agēs extra ex ꝑte ſenſus. nō eſt actꝰ ſenſusſed lux. ſic videt̉ in intellectu. ¶ Sꝫ ꝯͣ hͦ eſt ꝙ nihil pōteduce̓ formas intelligibiles de potētia ad actuꝫ. niſi ſitactu in illo gene̓ ꝓpter qd̓ abſtrahēs formas intelligibiles ⁊ vniēs eas. ncc̄e eſt ꝙ ſit actu intellectus. nec eſt ſil̓ede luce ſenſibili. ſic em̄ ſe habet vt educat colorē ꝗ eratpotētia. vt poſſit actu mouere viſum ꝙͣtū eſt ex ꝑte ſui. ſꝫnō dr̄ agēs reſpectu potētie ſenſibilis aīe. Un̄ nō eſt neceſſe ꝓpter hoc agētē extra vniuocare cū ſenſu patiente
intellectus v̓o agēs agit duplicit̓. agit eī ab abſtrahēdo⁊ cum poſſibili vniendo. ¶ Sed adhuc dubitaret aliqvtrū ſit ſeꝑatus ẜm ſub̓aꝫ ab aīa. an ſit ꝑs ip̄ius aīe intellectiue. qd̓ ſi eēt. tūc tota ſub̓a anīe intellectiue qͦ ad hͨeſſet in intellectu poſſibili. ¶ Sed ꝯͣ hoc eſt ꝙ incōueniens eſt pone̓ ꝑtē intellectiuā. nō ſibi ſufficiēte ad intelligendū. cū intellectiua ꝑs ſit ꝑfectior ſenſitiua ⁊ vegetatiua: Uidemus em̄ vegetatiuā ſibi ſufficiētē ⁊ ſenſitiuāmulto fortius intellectiua ẜm ſe. hēbit ſufficiētiaꝫ ad intelligendū. ¶ Contrariuꝫ tn̄ videbit̉ ꝓpter hoc. ꝙ aliqͣforma eſt intelligibilis. q̄ ē nobilior intellectu rōnali. ſicut ſunt ea q̄ ſunt in diuinis: nō gͦ videt̉ hr̄e ꝑs intellectiua rōnalis poſſe ad intelligēdū illa. niſi ꝑ aliqd̓ qd̓ ēexͣ illā: ncc̄e eſt gͦ cū illud ſit intellectus agēs. ip̄m eē ſeꝑatū. ¶ Sed forte dicet̉. ꝙ ſolus intellectus poſſibiliseſt ꝑs aīe. Contra qd̓ ſic obijcit̉. ꝓximius ſe hꝫ intellectiua ꝑs ad primū ꝙͣ ſenſibilis: ſꝫ in ſenſitiua nō ponit̉ aliqua drn̄tia. q̄ oīno habꝫ poſſibilitatis. ⁊ nihil eſt actu.gͦ nec intellectiua ē ponēdū. Si gͦ ē ibi ſolū poſſibil̓. eritibi eadē potētia poſſibilis vno mō. ⁊ alio modo agens¶ Preterea. in intellectu angelico pꝫ. ꝙ nō oīa q̄ fiūt cognoſcit. ſꝫ reſpectu eoꝝ q̄ nondū cognoſcit dr̄ poſſibilisqd̓ aūt educat̉ de potētia in actū. nō ē ncc̄e ponere aliaꝫpotētiā ꝑficiētē illā. erit gͦ ip̄a ſeip̄aꝫ ꝑficiēs. vna gͦ ⁊ eadem erit ſub̓a intellectus poſſibilis et agens. ſꝫ rōe difrens: vt dicat̉ poſſibilis in hoc. ꝙ nōdū habet agēs inꝙͣtū ſibi ſufficit ad acꝗ̄rēdū. ¶ Si forte dicat̉ ꝙ vna eteadē ſit intellectus ages ⁊ poſſibilis. ſꝫ drn̄s ratōe. Contra qd̓ ſic obijcit̉. Nihil idē ẜm eandē ꝑtē ē reſpectu eiudē in actu ⁊ potētia ſil̓. cū gͦ intellectꝰ agēs ſit ſimplicitactu illud reſpectu cuiꝰ intellectꝰ poſſibil̓ eſt in potētiancc̄e eſt intellectū agētē ⁊ poſſibileꝫ nō eē idē: vel ſi ſunaliqͦ mō idē. erūt ſic idē. ꝙ tn̄ erūt diuerſe ꝑtes eiuſ¶ Ad qd̓ pōt dici. ꝙ intellectꝰ agēs ⁊ intellectꝰ poſſibſunt due drn̄tie in aīa rōnali: qͣꝝ vna ſcꝫ intellectꝰ:eſt ex ꝑte forme ip̄ius aīe ẜm ꝙ ē ſpūs: altera d̓o ſcꝫ poſibilis. ē ex ꝑte ſue materie qͣ ē potentia ens reſpectugnoſcibiliū q̄ fiūt in ea. et hͦ a ꝑte inferiori qͣ fiūt mediāte ſenſu principaliter: nec oportet pone̓ intellectū agētſeꝑatū in ſub̓a ab ip̄a aīa. ſic̄ lux in ſenſu ſeꝑata ē ī ſub̓ab ip̄o ſenſitiuo: eſt em̄ ip̄e ſpūs in ſe hn̄s lumē quoddānaturale. rōe cuius hꝫ actū intelligibiliū a principio .ſcreatōnis: ex ꝑte ſcꝫ illa qͣ eſt ſub̓a īmaterialis ẜm ſe ſeparata. licet ex alia ꝑte corꝑis ſit ꝯiungibilis. nō em̄ videt̉ ꝙ ille ꝯdiderit aīaꝫ rōnalē ad imaginē ſuā. qn̄ ei dederit ꝑfectōeꝫ ſuā reſpectu cognoſcibiliū. Ex illa v̓o ꝑteqͣ hꝫ hac ꝑfectiōeꝫ cognoſcibiliū ad quādā ſitudinēprimi. ex illa ē intellectꝰ agēs. q̄ ꝑs cū obuiauerit formeintelligibili ī fantaſmate exn̄ti. abſtrahit eā vt ſit actu ītellectiua. et ex illa ꝑte qͣ nōdū hꝫ aīa illas formasligibiles. dr̄ intellectꝰ poſſibilis. ¶ Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉. ꝙ aliqͣ intelligibilia ſunt ſupra intellectū. ⁊ ita optet ꝙ cognitio fiat ꝑ agētē ꝗ eſt ſupra intellectū. Dicendū eſt. ꝙ agēs nō dr̄ actu eſſe qꝛ om̄s formas a principintelligit: ſꝫ ab agente prīo illumīat̉. etiā n̄ reſpectu oīmſꝫ reſpectu qͣrundā formaꝝ: et cū eſt illuīatus. ꝑficit etiāpoſſibile illo mō. vn̄ nō eſt ⁊ ncc̄e pone̓ agētē ſeꝑatumad oīa intelligibilia cognoſcēda. ¶ Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉ inconuenies eē ꝑtē oīno poſſibilē ī ip̄a aīa. q̄ ſit ſicuttabula nuda. īmo videat̉ ſic eē ſic̄ ē ītelligētia angelica:Dicēdū eſt. ꝙ nō ē ſil̓e de ꝑte intellectiua aīe. ⁊ ꝑte inteleli: hec em̄ q̄ ē in angelo. ſeꝑata ē a ꝑte ſenſilectiua aꝯſſibilē niſi dicat̉ poſſibilis .i. receptibil̓bili. vn̄ nō hſꝫ hꝫ ꝑtē ſibi ſufficiētē ad cogͦſcenillumīatōiōdū ſunt cognita ab ea: ꝑs gͦ intellectiua aīe. qͥdū eaꝯiūcta ē ꝑti ſenſibili. ex illa ꝑte ē poſſibil̓. ⁊ ſufficiētia hꝫex agēteiribꝰulis ſenſibilibꝰ. vt educat̉ de pores em̄ ſenſibiles p̄parāt formā intelligitētia ad actilractōi: intellectꝰ v̓o agēs actu abbilē vt ſit ꝯueniēs aꝯplet̉ intellectꝰ poſſibiſtabhit eū ⁊ vnit cū poſſibili. .ſiū a fantaſmate abſtralis ī receptōe ſpecieꝝ intelctarum