Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ſpectu intelligibilū extra. quod patet hoc. rōem ponit ip̄e cognoſcitiuā nat̉aꝝ. formaꝝ. differētiaꝝ. ꝓprietatū et accidētiū. ſꝫ extra corꝑa niſi rōne ſubſiſtētia.qd̓ patet. rōnis eſt cognoſcere ea ſunt infra ratōeꝫomnia enim que ſpectant ad corꝑa ſunt infra rationeꝫ.Intellectū v̓o ponit cognoſcitiuū angeloꝝ. demonū animaꝝ et oīs ſpūs creati. Ex patet. loꝗt̉ de intelligibilibus ſunt iuxta aīam ratōnalē. aūt dicit̉ intelligētia īmediate ſupponit̉ deo. loꝗt̉ de eo qd̓ eſt ſupraaīam rōnalē. Ea v̓o que ſunt intra ſicut ſunt ſciētie virtutes. et aīa ratōnalis ſeip̄aꝫ cognoſcit: qꝛ eſt ncc̄eſimilitudines alias ab intelligibilibꝰ ꝑuenire ad intellectū. ideo ꝯputant̉ in vi ſeꝑata. ſꝫ cognoſcūt̉ in vi inqua nata ſunt: em̄ aīa ip̄am ſcientia vel artē habeat apud ſe. ncc̄itas ē hr̄e ſil̓itudinē ſeꝑatā ab ītelligibili. ſꝫ in alijs rebꝰ intelligibilibꝰ oꝫ hr̄e ſil̓itudinē intellectus iuuet̉ ad hoc vt intelligibile fiat actu intellectū.Irticulus ſecundusD articulū ſcd̓m quo querit̉ de ſcd̓a diuiſione quā facit ph̓s intellectū in triplici differētia. Pōt em̄ queri ſit ncc̄itas ponē̓ intellectū materialē. qui hꝫ ſpēs in fantaſmatibꝰ. dr̄ a philoſopho corrūpi. quodā interius corrupto. et dicit̉ alionomine ratōnatiua. vnde dicit̉ cellula logiſtica: videt̉em̄ ſufficiat vis ſenſibilis. recipit fantaſmata: ſi em̄a fantaſmatibꝰ fit abſtractio ſpēꝝ intelligibiliū. ē neceſſe ponere aliā vim a fantaſtica in qua ſunt ea quibusdebeat fieri abſtractō. ita eſt ncc̄e pone̓ vnā vim intellectiuā. ſufficit duplex drn̄tia intellectꝰ agētis poſſibilis: et hoc etiā videt̉ ph̓s innue̓. ponēs duas tm̄ differētias. vnā qua eſt oīa facere. aliā qua eſt om̄ia fieri. Ad qd̓ dicendū. ille intellectus materialis de loctur ꝯmētator. habet ſpēs in fantaſmatibꝰ. in hoc differt a fantaſia. qꝛ fantaſia habet fantaſmata. vt poſſibilia vlterius ad actū alicuiꝰ potētie intellectiue. ſic em̄eſt in brutis: bruta em̄ habent hanc vim tanꝙͣ ꝑfectōem vt poſſibilē vlterius ad nobiliorē ꝑfectōeꝫ. Unde ſic̄ſenſus brutalis dr̄ vniuerſalis. neqꝫ ſe neqꝫ accidens. ſꝫ ſolū ſingularis. ſenſus v̓o humanus eſt vtriuſeſcꝫ vniuerſalis et ſingularis: ita ꝯtingit in vi interiorivt ſit fantaſtica hn̄s fantaſmata. ẜm hmōi vt poſſibilia ad ſpēs abſtrahēdas ab intellectu. Intellectus d̓omaterialis habet ſpēs in fantaſmatibꝰ. qͣs poſſibile eſtabſtrahi intellectū agentē. vt vniant̉ poſſibili. Sic ncc̄e fuit pone̓ intellectū materialē. qꝛ habet aliquācolligantiā ad corpus. dr̄ a ph̓o corrūpi quodā interiꝰcorrupto. eius ſit ẜm ſe corruptō ſꝫ rōe actus. Articulus terciusD articulū terciū querit̉ de intellectu agēte poſſibili. ſit ncc̄itas ponere has duas differētias a ph̓o. dicit em̄ nihil educit̉ depotētia materiali in actu. niſi illud qd̓ ē actu. ſꝫ intellectus poſſibilis dr̄ poſſibilis in ſuo genere potētia materiali. educit̉ in actū niſi id qd̓ eſt actu. Illud aūteſt potētia agēs. erūt due dr̄ntie. Preterea. Senſus ſeip̄m ꝑficit in ſentiēdo. ſꝫ indiget luce interiori exteriori. nec intellectus ſimiliter: erit vnū aliqd̓ inma qd̓ erit modū lucis. vt ſicut lux potētia colores facit actu ſentiri. ita erit qd̓ in aīa qd̓ potētia intellectiuaducet ad. vt actu intelligant̉ ab intelletū poſſibili. Sed adhuc poſſet dubitatō. vtrū agēs eēt intellectus. ſic̄ em̄ agēs extra ex ꝑte ſenſus. eſt actꝰ ſenſusſed lux. ſic videt̉ in intellectu. Sꝫ ꝯͣ eſt nihil pōteduce̓ formas intelligibiles de potētia ad actuꝫ. niſi ſitactu in illo gene̓ ꝓpter qd̓ abſtrahēs formas intelligibiles vniēs eas. ncc̄e eſt ſit actu intellectus. nec eſt ſil̓ede luce ſenſibili. ſic em̄ ſe habet vt educat colorē eratpotētia. vt poſſit actu mouere viſum ꝙͣtū eſt ex ꝑte ſui. ſꝫ dr̄ agēs reſpectu potētie ſenſibilis aīe. Un̄ eſt neceſſe ꝓpter hoc agētē extra vniuocare ſenſu patiente

intellectus v̓o agēs agit duplicit̓. agit ab abſtrahēdo cum poſſibili vniendo. Sed adhuc dubitaret aliqvtrū ſit ſeꝑatus ẜm ſub̓aꝫ ab aīa. an ſit ꝑs ip̄ius aīe intellectiue. qd̓ ſi eēt. tūc tota ſub̓a anīe intellectiue adeſſet in intellectu poſſibili. Sed ꝯͣ hoc eſt incōueniens eſt pone̓ ꝑtē intellectiuā. ſibi ſufficiēte ad intelligendū. intellectiua ꝑs ſit ꝑfectior ſenſitiua vegetatiua: Uidemus em̄ vegetatiuā ſibi ſufficiētē ſenſitiuāmulto fortius intellectiua ẜm ſe. hēbit ſufficiētiaꝫ ad intelligendū. Contrariuꝫ tn̄ videbit̉ ꝓpter hoc. aliqͣforma eſt intelligibilis. ē nobilior intellectu rōnali. ſicut ſunt ea ſunt in diuinis: videt̉ hr̄e ꝑs intellectiua rōnalis poſſe ad intelligēdū illa. niſi aliqd̓ qd̓ ēexͣ illā: ncc̄e eſt illud ſit intellectus agēs. ip̄m ſeꝑatū. Sed forte dicet̉. ſolus intellectus poſſibiliseſt ꝑs aīe. Contra qd̓ ſic obijcit̉. ꝓximius ſe hꝫ intellectiua ꝑs ad primū ꝙͣ ſenſibilis: ſꝫ in ſenſitiua ponit̉ aliqua drn̄tia. oīno habꝫ poſſibilitatis. nihil eſt actu. nec intellectiua ē ponēdū. Si ē ibi ſolū poſſibil̓. eritibi eadē potētia poſſibilis vno. alio modo agens Preterea. in intellectu angelico pꝫ. oīa fiūt cognoſcit. ſꝫ reſpectu eoꝝ nondū cognoſcit dr̄ poſſibilisqd̓ aūt educat̉ de potētia in actū. ē ncc̄e ponere aliaꝫpotētiā ꝑficiētē illā. erit ip̄a ſeip̄aꝫ ꝑficiēs. vna eadem erit ſub̓a intellectus poſſibilis et agens. ſꝫ rōe difrens: vt dicat̉ poſſibilis in hoc. nōdū habet agēs inꝙͣtū ſibi ſufficit ad acꝗ̄rēdū. Si forte dicat̉ vna eteadē ſit intellectus ages poſſibilis. ſꝫ drn̄s ratōe. Contra qd̓ ſic obijcit̉. Nihil idē ẜm eandē ꝑtē ē reſpectu eiu in actu potētia ſil̓. intellectꝰ agēs ſit ſimplicitactu illud reſpectu cuiꝰ intellectꝰ poſſibil̓ eſt in potētiancc̄e eſt intellectū agētē poſſibileꝫ idē: vel ſi ſunaliqͦ idē. erūt ſic idē. tn̄ erūt diuerſe ꝑtes eiuſ Ad qd̓ pōt dici. intellectꝰ agēs intellectꝰ poſſibſunt due drn̄tie in aīa rōnali: qͣꝝ vna ſcꝫ intellectꝰ:eſt ex ꝑte forme ip̄ius aīe ẜm ē ſpūs: altera d̓o ſcꝫ poſibilis. ē ex ꝑte ſue materie ē potentia ens reſpectugnoſcibiliū fiūt in ea. et a ꝑte inferiori fiūt mediāte ſenſu principaliter: nec oportet pone̓ intellectū agētſeꝑatū in ſub̓a ab ip̄a aīa. ſic̄ lux in ſenſu ſeꝑata ē ī ſub̓ab ip̄o ſenſitiuo: eſt em̄ ip̄e ſpūs in ſe hn̄s lumē quoddānaturale. rōe cuius hꝫ actū intelligibiliū a principio .ſcreatōnis: ex ꝑte ſcꝫ illa eſt ſub̓a īmaterialis ẜm ſe ſeparata. licet ex alia ꝑte corꝑis ſit ꝯiungibilis. em̄ videt̉ ille ꝯdiderit aīaꝫ rōnalē ad imaginē ſuā. qn̄ ei dederit ꝑfectōeꝫ ſuā reſpectu cognoſcibiliū. Ex illa v̓o ꝑte hꝫ hac ꝑfectiōeꝫ cognoſcibiliū ad quādā ſitudinēprimi. ex illa ē intellectꝰ agēs. ꝑs obuiauerit formeintelligibili ī fantaſmate exn̄ti. abſtrahit vt ſit actu ītellectiua. et ex illa ꝑte nōdū hꝫ aīa illas formasligibiles. dr̄ intellectꝰ poſſibilis. Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉. aliqͣ intelligibilia ſunt ſupra intellectū. ita optet cognitio fiat agētē eſt ſupra intellectū. Dicen eſt. agēs dr̄ actu eſſe qꝛ om̄s formas a principintelligit: ſꝫ ab agente prīo illumīat̉. etiā reſpectu oīmſꝫ reſpectu qͣrundā formaꝝ: et eſt illuīatus. ꝑficit etiāpoſſibile illo. vn̄ eſt ncc̄e pone̓ agētē ſeꝑatumad oīa intelligibilia cognoſcēda. Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉ inconuenies ꝑtē oīno poſſibilē ī ip̄a aīa. ſit ſicuttabula nuda. īmo videat̉ ſic ſic̄ ē ītelligētia angelica:Dicēdū eſt. ē ſil̓e de ꝑte intellectiua aīe. ꝑte inteleli: hec em̄ ē in angelo. ſeꝑata ē a ꝑte ſenſilectiua aꝯſſibilē niſi dicat̉ poſſibilis .i. receptibil̓bili. vn̄ hſꝫ hꝫ ꝑtē ſibi ſufficiētē ad cogͦſcenillumīatōiōdū ſunt cognita ab ea: ꝑs intellectiua aīe. eaꝯiūcta ē ꝑti ſenſibili. ex illa ꝑte ē poſſibil̓. ſufficiētia hꝫex agēteiribꝰulis ſenſibilibꝰ. vt educat̉ de pores em̄ ſenſibiles p̄parāt formā intelligitētia ad actilractōi: intellectꝰ v̓o agēs actu abbilē vt ſit ꝯueniēs aꝯplet̉ intellectꝰ poſſibiſtabhit vnit poſſibili. .ſ a fantaſmate abſtralis ī receptōe ſpecieꝝ intelctarum