Queſtio.lxix.
cum illis. Diuiſio philoſophi que eſt ẜm triplicē intellectū. materialē. poſſibilē. et agentē. reſpicit ꝓprie formasintelligibiles abſtractibiles a ꝯditōibꝰ ſenſibilibꝰ. ⁊ itaſiſtit circa ea q̄ ſunt ratōis. Alie v̓o diuiſiones reſpiciūtveritatē formaꝝ intelligibiliū in ꝯplexione entiū. Sedin hoc differūt. ꝙ vna accipit̉ ẜm acceptōem ꝑfectā ⁊ īpfectā ex ꝑte cognoſcibilis: eſt em̄ acciꝑe verū cū quadādmixtione falſitatis. et ſic dicit̉ opinio: vel cū diſcretion veritatis a falſitate. et ſic eſt mentis: vel cum certitudine veritatis. et ſic dicit̉ intellectus. Altera v̓o accipit̉ ẜm ꝓgreſſuꝫ actuū ex ꝑte cognoſcitiui. Primo en̄inꝗrit veritatē. Scd̓o diiudicat. Tercio diiudicatū ſeruat. Quarto ſeruatū plene ꝯprehendit. Uel ẜm aliū ordinē ꝯprehenſio precedit actū memorie. Primo em̄ ē motus ad querēdā veritatē et dicit̉ inꝗſitō. Scd̓o diſcuſſioet hec fit a rōne. Tercio in memoria fit ratōnis diſcuſſeretētio. Quarto ip̄ius veritatis certitudo. Sic drn̄t inter ſe ſupradicte diuiſiones. ¶ Ex iā dictis patet. qualiter rn̄dēdū eſt ad obiecta. ꝙ intellectus in diuiſiōe aug.nō eſt ẜm eundē modū acceptus. ẜm quem in diuiſioneIohannis dama. Nā intellectus ẜm aug. eſt vis cognitiua formarū creataꝝ ſeꝑataꝝ. vt ſine ꝯplexione. Intellectus aūt ẜm Io. dama. inqͣtū cognoſcit̉ veritas determinata in ꝯplexionibꝰ. ex iudicio mētis p̄ambulo. Similiter nec mēs vtrobiqꝫ ſimiliter accipit̉. Nā nō ē mēsẜm Ioh̓. dama. idem qd̓ mens ẜm aug. ſcꝫ ſupremū inaīa: ſed eſt vis diiudicas ad diſcernendū veritatē a falſitate. vnde nō eſt idē qd̓ intelligētia. que eſt ẜm aug. visſup̄ma. extendēs ſe ad dei ꝯtemplatōem. Nec opinio eſtidē qd̓ ratō. nihilominus tn̄ ẜm ꝙ ratio attingit ad cōplexiones ſic dicit̉ opinio eſſe in ratōe. et hoc mō accipitph̓s ratōem dicēs ꝙ in rōe eſt opinio et ſciētia: ſed opinio eſt acceptio poſſibiliū aliter ſe hr̄e. rō v̓o ẜm primādiuiſionē aug. eſt vis q̄ attingit ꝑ cognitōeꝫ formas abſtractas a corꝑibꝰ et corꝑum accidentibꝰ. ¶ Ad aliudqd̓ obijcit̉ de diuiſione ph̓i reſpectu diuiſionis prīe quāponit aug. Dicendū ꝙ nō ſimiliter accipit̉ in vtraqꝫ diuiſione. nā abſtractō nō currit ẜm formas ẜm ſe abſtractas. ſicut eſt forma intelligentie angelice. vel circa formas ſciētiaꝝ aut virtutū q̄ ſunt in aīma. ſꝫ circa formasintelligibiles abſtractibiles: et ꝓpter hoc cū intellectusī diuiſiōe aug. accipiat̉ circa formas ẜm ſe abſtractas.in diuiſione d̓o ph̓i circa formas abſtractibiles: patꝫ ꝙnō ſimiliter accipit̉ intellectus vtrobiqꝫ. Intellectus atagēs duplicē habet actū. habet em̄ vnū actū reſpectu formaꝝ abſtrahendaꝝ. et ille eſt abſtrahere: habet aliumactū reſpectu formaꝝ ẜm ſe ſiue ſeꝑataꝝ. ẜm ꝙ dic̄ ph̓sꝙ in his q̄ ſunt ſine materia idē eſt intellectus et id qd̓intelligit̉: in habētibꝰ aūt materiā potētia eſt vnūqd̓qꝫintelligibiliū. idēptitas aūt nō eſt dicit̉ ꝑ eſſentiaꝫ. ſedqꝛ iſta nō indigent abſtractōe ad hoc vt intelligant̉. aliev̓o indigēt. In diuiſione gͦ aug. ratō ꝯtinebat intellectūmaterialē et intellectū poſſibilē. ꝓut cognoſcūt formasintelligibiles. vt in fantaſmatibꝰ vel a fantaſmatibꝰ acceptas: intellectus d̓o poſſibilis nihilominꝰ recipiet cognitōem ab agēte a ꝑte altera. ſcꝫ formaꝝ intelligibiliūſeꝑataꝝ. ¶ Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉ de ꝯꝑatōe diuiſiōisph̓i ad diuiſionē damaſ. Dicendū ꝙ nullū membrū diuiſionis eſt idē cū mēbro alterius: ſed cū intellectꝰ poſſibilis (de quo loquit̉ ph̓s) accipit formas ſimplices abſtractas a fantaſmatibꝰ. tūc incipiūt ꝯiūctōes illaꝝ formaꝝ fieri. et iudicia illaꝝ ꝯiunctōnū ſiue ꝯplexionū fiunt. et tūc primo habet locū diuiſio quaꝫ facit Ioh̓. damaſ. ¶ Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉ de quarta diuiſione. quāponit aug. de ingenio et alijs. dicendū eſt. ꝙ actus harūfundant̉ ſimiliter ſuꝑ ꝯplexionē. vt ingeniū ſit ẜm ꝙ intellectus poſſibilis decurrit ab incognitis ad aliqua cōnoſcēda. et hoc eſt poſſe in eligēdo verū et fugiēdo falim: ratō v̓o q̄ collatiua eſt ꝑ rōnes medioꝝ adductaseſt diiudicatiua veritatis ex illis ratōnibꝰ. Si v̓o nō vigerent hmōi ratōes apud intelligētiā. nō eſſet firma cō
prehenſio veritatis: et ideo memoria ſeruat: intelligētiacōprehendit: ſꝫ nō dicit̉ hic intelligētia eodē mō quo diin prima diuiſione aug. cū hic accipiat̉ circa ꝯplexā veritatē. ibi v̓o circa incōplexaꝫ ⁊ ſummā veritatē. Nomēgͦ intelligentie aliqn̄ accipit̉ ꝯn̄iter pro vi cognoſcitiuaoīm formaꝝ intelligibiliuꝫ ſine ꝯplexione. et ſic dicit̉ aph̓o. oīm indiuiſibiliū eſt intelligētia. circa que nō ē falſum: in quibꝰ v̓o verū et falſuꝫ ꝯpoſitio quedā eſt intelligibiliū. Alio v̓o mō accipit̉ ꝓ vi cognitiua forme intelligibilis increate ⁊ ſumme. et ſic accipit aug. in prima diuiſiōe. Aliqn̄ v̓o accipit̉ ꝓ vi apprehenſiua veritatis cōplexe. cū certa determīatōe veritatis: et ſic accipit̉ in ſecunda diuiſione aug. et ſic ſe habet ad opinionem. quealiqn̄ opinat̉ falſum. ſic̄ ſciētia ſe hꝫ ad opinionē. ſciētiaem̄ accipit neceſſariū. opinio v̓o ꝯtingēs ſiue veruꝫ ſiuefalſum.¶ Nembrum terciumDtercium quo querit̉ de ordine diuiſionū. vbi tria ſunt querenda. ¶ Primo q̄ ſiprima diuiſio ad quā alie ſequātur. et qſuꝑ ip̄am fundant̉. ¶ Scd̓o de ſcd̓a diuone quā facit phs reſpectu illius quā facit damaſcenꝰ.¶ Teecio q̄ ſit neceſſitas ponere intellectum agentem ⁊ſſibilem.¶ Articulus primusRticulus primus quo querit̉ q̄ ſit p̄ma diuiſio ad quā alie ꝯſequant̉ et ſuꝑ quaꝫ qͣſi fundant̉. Conſtat aūt ꝙ diuiſiones viriū cognitiuaꝝ. qͥ reſpiciūt formas intelligibiles ſine cōplexioneſunt priores alijs. Inter illas aūt. cū diuiſio aug. intelligat̉ ꝙͣtū ad intelligibilia: prior erit diuiſione ph̓i q̄ ſumit̉ penes modū ꝓueniendi ad cognitōem intelligibilium ex ꝑte inferiori. Eſt em̄ duplex motus. a ꝑte inferiori mediante ſenſu. et a ꝑte ſuꝑiori ꝑ illumīatōem ſiue apͥncipio datā. q̄ dicit̉ cognitō inata. alia dicit̉ acꝗſita ſiue ens ſubſequēt̉. Un̄ ꝙ dr̄ poſſibil̓ intellectꝰ tabula nuda. et aīa ratōnalis ratōe illius. hoc intelligit̉ ratōe illius cognitōis intelligibiliū. quā accipit inferior ſenſus.Ex illa em̄ ꝑte fuit inueſtigatō phiſica: ẜm illā at̄ accipit̉ diuiſio intellectiue ꝑtis cognitiue ꝑ intellectū materialē ⁊ poſſibilē. ſeꝑabilē ⁊ agentē. Relique v̓o due diuiſiones decurrūt ſuꝑ formas intelligibiles in ꝯplexioneexiſſētes. ⁊ alia q̄ infra dicent̉. Dicendū eſt gͦ de diuiſione quā ponit aug. et patꝫ ex iā dictis rō diuiſiōis penesqd̓ accipiat̉. ¶ Sed pōt q̄ri. cū ex ꝑte ſenſibilis eſſet retentiua ſenſibiliū. quare nō aſſignet̉ ex ꝑte intelligibilium retentiua. aut ſi eſt aſſignata. vbi aſſignat̉. ¶ Ad qꝛdicendū. ꝙ licet in p̄dicta diuiſione trimēbri. nō ponatvis retētiua ſcꝫ mēoria: nihilominꝰ alubi cū ꝯꝑat has vires aīe. poīt memoriā poſt rōem. ⁊ deinde intellectū ⁊ ītelligētiā: ꝑ qd̓ innuit ꝙ eadē eſt in ſubſtātia cognitiuaintelligibiliū ⁊ memoratiua intelligibiliū. ideo in prīadiuiſione trimēbri nō enumerabat̉. ¶ Sꝫ adhuc reſtatqueſtio. quare magis diſtinguit̉ memoratiua ſenſibilistanꝙͣ potentia. ꝙͣ intelligibilis? Rn̄deri pōt. ꝙ memoratiua ſenſibilis vtit̉ organo. ⁊ hꝫ aliud organū ꝙͣ cognitiua ſenſibilis. Nā oportet organū aliter diſponi ad recipiēdū. ⁊ aliter ad retinēdū: ad recipiendū em̄ humidūē ꝯueniēs. ad retinēdū v̓o ſiccū: ſiccū em̄ bene retinet qd̓imprimit̉. et ideo vis q̄ eſt ꝓportionalis organo drn̄s ē:vt ſicut organa diſtinguūt̉ ẜm debitā ꝓportōem ⁊ determīatā ad recipiendū ⁊ retinēdū. ita et vires. In ꝑte d̓ointelligibili q̄ quātū eſt de ſe nō vtit̉ organo. nō ē ncc̄e fieri hāc diſtinctōem. ſꝫ q̄ accipit intelligibilia ea ꝯſeruat¶ Adhuc etiā querit̉ cū ſint intelligibilia q̄dā infra. q̄da iuxta. q̄dā intra. q̄dā ſupͣ. vt narrat aug. qͣre nō ſuntqͣtuor drn̄tie viriū. vt vna ſit vis reſpectu intelligibiliūintra. ſicut ē triplex differētia reſpectu intelligibiliū exͣ.¶ Ad qd̓ dicendū ꝙ diuiſio quā facit augꝰ. eſt ꝓprie re-