Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.lxix.

cum illis. Diuiſio philoſophi que eſt ẜm triplicē intellectū. materialē. poſſibilē. et agentē. reſpicit ꝓprie formasintelligibiles abſtractibiles a ꝯditōibꝰ ſenſibilibꝰ. itaſiſtit circa ea ſunt ratōis. Alie v̓o diuiſiones reſpiciūtveritatē formaꝝ intelligibiliū in ꝯplexione entiū. Sedin hoc differūt. vna accipit̉ ẜm acceptōem ꝑfectā īpfectā ex ꝑte cognoſcibilis: eſt em̄ acciꝑe verū quadādmixtione falſitatis. et ſic dicit̉ opinio: vel diſcretion veritatis a falſitate. et ſic eſt mentis: vel cum certitudine veritatis. et ſic dicit̉ intellectus. Altera v̓o accipit̉ ẜm ꝓgreſſuꝫ actuū ex ꝑte cognoſcitiui. Primo en̄inꝗrit veritatē. Scd̓o diiudicat. Tercio diiudicatū ſeruat. Quarto ſeruatū plene ꝯprehendit. Uel ẜm aliū ordinē ꝯprehenſio precedit actū memorie. Primo em̄ ē motus ad querēdā veritatē et dicit̉ inꝗſitō. Scd̓o diſcuſſioet hec fit a rōne. Tercio in memoria fit ratōnis diſcuſſeretētio. Quarto ip̄ius veritatis certitudo. Sic drn̄t inter ſe ſupradicte diuiſiones. Ex dictis patet. qualiter rn̄dēdū eſt ad obiecta. intellectus in diuiſiōe aug. eſt ẜm eundē modū acceptus. ẜm quem in diuiſioneIohannis dama. intellectus ẜm aug. eſt vis cognitiua formarū creataꝝ ſeꝑataꝝ. vt ſine ꝯplexione. Intellectus aūt ẜm Io. dama. inqͣtū cognoſcit̉ veritas determinata in ꝯplexionibꝰ. ex iudicio mētis p̄ambulo. Similiter nec mēs vtrobiqꝫ ſimiliter accipit̉. ē mēsẜm Ioh̓. dama. idem qd̓ mens ẜm aug. ſcꝫ ſupremū inaīa: ſed eſt vis diiudicas ad diſcernendū veritatē a falſitate. vnde eſt idē qd̓ intelligētia. que eſt ẜm aug. visſup̄ma. extendēs ſe ad dei ꝯtemplatōem. Nec opinio eſtidē qd̓ ratō. nihilominus tn̄ ẜm ratio attingit adplexiones ſic dicit̉ opinio eſſe in ratōe. et hoc accipitph̓s ratōem dicēs in rōe eſt opinio et ſciētia: ſed opinio eſt acceptio poſſibiliū aliter ſe hr̄e. v̓o ẜm primādiuiſionē aug. eſt vis attingit cognitōeꝫ formas abſtractas a corꝑibꝰ et corꝑum accidentibꝰ. Ad aliudqd̓ obijcit̉ de diuiſione ph̓i reſpectu diuiſionis prīe quāponit aug. Dicendū ſimiliter accipit̉ in vtraqꝫ diuiſione. abſtractō currit ẜm formas ẜm ſe abſtractas. ſicut eſt forma intelligentie angelice. vel circa formas ſciētiaꝝ aut virtutū ſunt in aīma. ſꝫ circa formasintelligibiles abſtractibiles: et ꝓpter hoc intellectusī diuiſiōe aug. accipiat̉ circa formas ẜm ſe abſtractas.in diuiſione d̓o ph̓i circa formas abſtractibiles: patꝫ ſimiliter accipit̉ intellectus vtrobiqꝫ. Intellectus atagēs duplicē habet actū. habet em̄ vnū actū reſpectu formaꝝ abſtrahendaꝝ. et ille eſt abſtrahere: habet aliumactū reſpectu formaꝝ ẜm ſe ſiue ſeꝑataꝝ. ẜm dic̄ ph̓s in his ſunt ſine materia idē eſt intellectus et id qd̓intelligit̉: in habētibꝰ aūt materiā potētia eſt vnūqd̓qꝫintelligibiliū. idēptitas aūt eſt dicit̉ eſſentiaꝫ. ſedqꝛ iſta indigent abſtractōe ad hoc vt intelligant̉. aliev̓o indigēt. In diuiſione aug. ratō ꝯtinebat intellectūmaterialē et intellectū poſſibilē. ꝓut cognoſcūt formasintelligibiles. vt in fantaſmatibꝰ vel a fantaſmatibꝰ acceptas: intellectus d̓o poſſibilis nihilominꝰ recipiet cognitōem ab agēte a ꝑte altera. ſcꝫ formaꝝ intelligibiliūſeꝑataꝝ. Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉ de ꝯꝑatōe diuiſiōisph̓i ad diuiſionē damaſ. Dicendū nullū membrū diuiſionis eſt idē mēbro alterius: ſed intellectꝰ poſſibilis (de quo loquit̉ ph̓s) accipit formas ſimplices abſtractas a fantaſmatibꝰ. tūc incipiūt ꝯiūctōes illaꝝ formaꝝ fieri. et iudicia illaꝝ ꝯiunctōnū ſiue ꝯplexionū fiunt. et tūc primo habet locū diuiſio quaꝫ facit Ioh̓. damaſ. Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉ de quarta diuiſione. quāponit aug. de ingenio et alijs. dicendū eſt. actus harūfundant̉ ſimiliter ſuꝑ ꝯplexionē. vt ingeniū ſit ẜm intellectus poſſibilis decurrit ab incognitis ad aliquanoſcēda. et hoc eſt poſſe in eligēdo verū et fugiēdo falim: ratō v̓o collatiua eſt rōnes medioꝝ adductaseſt diiudicatiua veritatis ex illis ratōnibꝰ. Si v̓o vigerent hmōi ratōes apud intelligētiā. eſſet firma

prehenſio veritatis: et ideo memoria ſeruat: intelligētiacōprehendit: ſꝫ dicit̉ hic intelligētia eodē quo diin prima diuiſione aug. hic accipiat̉ circa ꝯplexā veritatē. ibi v̓o circa incōplexaꝫ ſummā veritatē. Nomē intelligentie aliqn̄ accipit̉ ꝯn̄iter pro vi cognoſcitiuaoīm formaꝝ intelligibiliuꝫ ſine ꝯplexione. et ſic dicit̉ aph̓o. oīm indiuiſibiliū eſt intelligētia. circa que ē falſum: in quibꝰ v̓o verū et falſuꝫ ꝯpoſitio quedā eſt intelligibiliū. Alio v̓o accipit̉ vi cognitiua forme intelligibilis increate ſumme. et ſic accipit aug. in prima diuiſiōe. Aliqn̄ v̓o accipit̉ vi apprehenſiua veritatisplexe. certa determīatōe veritatis: et ſic accipit̉ in ſecunda diuiſione aug. et ſic ſe habet ad opinionem. quealiqn̄ opinat̉ falſum. ſic̄ ſciētia ſe hꝫ ad opinionē. ſciētiaem̄ accipit neceſſariū. opinio v̓o ꝯtingēs ſiue veruꝫ ſiuefalſum. Nembrum terciumDtercium quo querit̉ de ordine diuiſio. vbi tria ſunt querenda. Primo ſiprima diuiſio ad quā alie ſequātur. et qſuꝑ ip̄am fundant̉. Scd̓o de ſcd̓a diuone quā facit phs reſpectu illius quā facit damaſcenꝰ. Teecio ſit neceſſitas ponere intellectum agentemſſibilem. Articulus primusRticulus primus quo querit̉ ſit p̄ma diuiſio ad quā alie ꝯſequant̉ et ſuꝑ quaꝫ qͣſi fundant̉. Conſtat aūt diuiſiones viriū cognitiuaꝝ. reſpiciūt formas intelligibiles ſine cōplexioneſunt priores alijs. Inter illas aūt. diuiſio aug. intelligat̉ ꝙͣtū ad intelligibilia: prior erit diuiſione ph̓i ſumit̉ penes modū ꝓueniendi ad cognitōem intelligibilium ex ꝑte inferiori. Eſt em̄ duplex motus. a ꝑte inferiori mediante ſenſu. et a ꝑte ſuꝑiori illumīatōem ſiue apͥncipio datā. dicit̉ cognitō inata. alia dicit̉ acꝗſita ſiue ens ſubſequēt̉. Un̄ dr̄ poſſibil̓ intellectꝰ tabula nuda. et aīa ratōnalis ratōe illius. hoc intelligit̉ ratōe illius cognitōis intelligibiliū. quā accipit inferior ſenſus.Ex illa em̄ ꝑte fuit inueſtigatō phiſica: ẜm illā at̄ accipit̉ diuiſio intellectiue ꝑtis cognitiue intellectū materialē poſſibilē. ſeꝑabilē agentē. Relique v̓o due diuiſiones decurrūt ſuꝑ formas intelligibiles in ꝯplexioneexiſſētes. alia infra dicent̉. Dicendū eſt de diuiſione quā ponit aug. et patꝫ ex dictis diuiſiōis penesqd̓ accipiat̉. Sed pōt q̄ri. ex ꝑte ſenſibilis eſſet retentiua ſenſibiliū. quare aſſignet̉ ex ꝑte intelligibilium retentiua. aut ſi eſt aſſignata. vbi aſſignat̉. Ad qꝛdicendū. licet in p̄dicta diuiſione trimēbri. ponatvis retētiua ſcꝫ mēoria: nihilominꝰ alubi ꝯꝑat has vires aīe. poīt memoriā poſt rōem. deinde intellectū ītelligētiā: qd̓ innuit eadē eſt in ſubſtātia cognitiuaintelligibiliū memoratiua intelligibiliū. ideo in prīadiuiſione trimēbri enumerabat̉. Sꝫ adhuc reſtatqueſtio. quare magis diſtinguit̉ memoratiua ſenſibilistanꝙͣ potentia. ꝙͣ intelligibilis? Rn̄deri pōt. memoratiua ſenſibilis vtit̉ organo. hꝫ aliud organū ꝙͣ cognitiua ſenſibilis. oportet organū aliter diſponi ad recipiēdū. aliter ad retinēdū: ad recipiendū em̄ humidūē ꝯueniēs. ad retinēdū v̓o ſiccū: ſiccū em̄ bene retinet qd̓imprimit̉. et ideo vis eſt ꝓportionalis organo drn̄s ē:vt ſicut organa diſtinguūt̉ ẜm debitā ꝓportōem determīatā ad recipiendū retinēdū. ita et vires. In ꝑte d̓ointelligibili quātū eſt de ſe vtit̉ organo. ē ncc̄e fieri hāc diſtinctōem. ſꝫ accipit intelligibilia ea ꝯſeruat Adhuc etiā querit̉ ſint intelligibilia q̄dā infra.da iuxta. q̄dā intra. q̄dā ſupͣ. vt narrat aug. qͣre ſuntqͣtuor drn̄tie viriū. vt vna ſit vis reſpectu intelligibiliūintra. ſicut ē triplex differētia reſpectu intelligibiliū exͣ. Ad qd̓ dicendū diuiſio quā facit augꝰ. eſt ꝓprie re-