Queſtio

Queſtio.lxviij.

tum: ſed quod eſt volūtariū eſt volūtatis. voluntas aūteſt in ratōe. ratō v̓o diuidit ꝯtra ſenſualitatē: gͦ peccatūialitatꝭrullū eritſualitas nō erit ſubiectūpeccati. ¶ Item cuius potētie eſt ꝯſeruare rectitudineꝫactus. eius eſt deficere a rectitudine actus. ſꝫ peccatūēxx defectu rectitudīs in actu. gͦ peccatū nō eſt in ſenſualitate. ¶ Ad qd̓ dicendū eſt. ꝙ peccatū dicit̉ eſſe in aliqͦdupliciter. vel originaliter vel ſubiectiue. Si originaliter ẜm hoc eſt peccatū ſolū in rōne motiua ſine volūtate. Si v̓o ſubiectiue aut eſt peccatū mortale aut venialeſi mortale iteꝝ eſt in rōnali volūtate. Si v̓o eſt veniale:aut eſt in ratōne. aut in potētia ordinata ad rōem. Potentia aūt ordinata ad rōem. aut eſt antecedēter. aut cōſequēter. Si d̓o eſt in rōe aut in potētia ordinata ꝯſeq̄nter. tūc eſt veniale pct̄m dictū ſimpliciter. Si v̓o in potentia ordinata antecedenter. aut eſt an̄cedenter ex ꝑtecognitōis. aut ex ꝑte motiue. Si ex ꝑte cognitōis. tuncnō eſt in ea peccatū ꝓut hmōi. Si v̓o antecedenter ē ordinata ex ꝑte motiue. et hoc in penā pct̄i primi. ẜm hoc ēpct̄m in ſenſualitate. ex pena em̄ primi peccati factū eſtvt ſenſualitas q̄ erat obediens oīno rōni. facta ſit rōnirepugnans: et que mouebat̉ a rōne. nūc mouet ratōeminordinate. quantum eſt de ſe cum ipſa eſt mota inordinate. Sic ergo in ſenſualitate eſt peccatum veniale nonmortale. ⁊ veniale ſꝫ alterā rōnem ꝙͣ id qd̓ habet ſubiectū rōem vel potētiā ꝯſequēteꝫ. ¶ Ad obiecta aūt reſpōdendū. ꝙ aliter eſt de virtute et de vicio. niſi dicamꝰ depeccato ⁊ vicio. ꝙ ꝯtrariat̉ virtuti. Si em̄ ſumat̉ viciuꝫvel peccatū ꝙ ꝯtrariat̉. ẜm hoc in qua vi poteſt eſſe virtus vt in ſubiecto in nobis. in illa eſt viciū vel peccatuꝫSi d̓o ſumat̉ peccatū ꝙ nō ꝯtrariat̉. tūc nō eſt ſimile devirtute et peccato: qꝛ virtus venit a ꝑte ſuꝑiori. et habꝫſubiectū ꝑtem illā in qua eſt ſimilitudo dei: peccatū v̓ovenit ab appetitu inordinato hoīs. et iō quātū extendit̉appetitus inordinatus hoīs. intantū extendit̉ peccatū.¶ Ad ſcd̓m v̓o dicendū eſt. ꝙ illa diffinitio peccati. peccatū eſt dictū vel factū ⁊cͣ. eſt mortalis peccati. tale autēnō fit niſi in ratōnali appetitu. Si v̓o dicat̉ actꝰ incidēsex defectu boni. bene pōt ꝯuenire peccato qd̓ eſt in ſenſualitate: vel dicat̉ peccatū eſt ꝯuerſio indebita ad ꝯmutabile bonū. ¶ Ad terciū dicendū eſt. ꝙ ſenſualitas ꝓut inea eſt motus ꝗ eſt peccatū. nō eſt ꝯmūis nobis ⁊ brutis.ſed eſt appropriata homī. ¶ Ad quartū dicendū ē. ꝙ deficere a rectitudine dicit̉ dupliciter. vel qꝛ origo deficiēdi fuit ex illa vi. vl̓ qꝛ defectus rectitudinis in alia priꝰꝑ poſterius defectu hꝫ rectitudinis. Si primo mō ſuiat̉. ẜm hoc cuius eſt poteſtas ꝯſeruādi rectitudinemſcꝫ ratōnis. eius eſt poteſtas deficiendi a rectitudine. ⁊ſic nō ꝯuenit ſenſualitati defectus rectitudinis. nō enimex ſe originaliter habuit. Si v̓o intelligat̉ de de fectu rectitudinis ꝑ ꝯſequēs. ẜm hoc ſenſualitas deficit a rectine. nō tn̄ habet poteſtatē ꝯſeruandi rectitudinē.Articulus primusCcaſione predictoꝝ querit̉. ꝓpter qd̓ ſi ſenſualitas ſit vis motiua ipſius ꝑtis ſenſibilis.ph̓i nō ꝑuenerūt ad noticiā illiꝰ potētie. quēadmodū ꝑuenerūt ad noticiā fantaſie. ꝯcupiſcibilis. vl̓iraſcibilis. ¶ Ad hoc dicendū. ꝙ ꝓpter hoc nō ꝑuener̄tad noticiaꝫ ip̄ius. qꝛ ip̄a determinat̉. nō ẜm eſſe illd̓ qd̓ꝯmū eſt nobis ⁊ brutis. ſicut ꝯſiderauer̄t ph̓i ꝑtē ſenſibilem: nec ẜm eſſe illud qd̓ ſuadibile eſt rōni. ſicut ſe habent ꝯcupiſcibis et iraſcibilis: ſꝫ ẜm ꝙ rebellionē habētꝯtra ratōem ex pena peccati originalis. cū gͦ ph̓i nō ꝑueniſſent ad noticiā peccat originalis. ꝑ ꝯſequens nō ꝑuenerūt ad noticiam pene ꝯſequentis: ergo nec motus illius inordinati inꝙͣtum eſt pena. ergo nec ſenſualitatisin qua eſt radix ip̄ius vl̓ origo: ip̄a tamē forte ẜm eē alterum. eſt idē qd̓ appetitiua irilis mota a fantaſia.¶ Articulus ſecundus

Onſuenter dicendū eſt de motiuis irrationalibꝰ. que qͦdammō ſuadibiles ſunt ratōne.ſicut dicit dama. he ſunt aūt ꝯcupiſcibilis etiraſcibilis. tn̄ ſe tn̄ agūt ẜm impetū cū aūt adeſt deliberatō rōnis ſequūt̉ in ſuis actibꝰ motū ratōnis. ¶ Poteſt gͦ queri penes qd̓ he due vires diſtinguant̉. videt̉ eīẜm dama. ꝙ diſtinguant̉ ẜm bonū et malū: vt ꝯcupiſcibilis determinatur penes bonū. iraſcibilis penes malūdue aūt affectōes ꝯcupiſcētia et leticia ſunt ip̄ius ꝯcupiſcibilis. ẜm pn̄tiam boni vel abſentiā vel expectatōem.alie v̓o due ſcꝫ timor ⁊ triſticia ip̄ius iraſcibilis. ẜm p̄ſens malū vel futurū ſiue expectatū. ¶ Hoc etiā videt̉ ꝑhoc qd̓ dicit aug. in li. de aīa et ſpū. vi ꝯcupiſcibilitatiseligit. et natura iraſcibilitatis reprobat: eligere aūt etreprobare ſunt reſpectu boni et mali. ¶ Sed ꝯtrariuꝫapparet ex hoc. ꝙ ꝯtrarie affectōes nate ſunt fieri in eadē vi: leticia aūt et dolor ſunt ꝯtrarie affectōnes. ergo ineadem vi nate ſunt eſſe: ſꝫ leticia eſt in ꝯcupiſcibili. ergodolor. ¶ Similiter pōt obijci de timore et ꝯfidētia vt dicant̉ ſimul fieri in iraſcibili. ¶ Itē ſicut innuit Ioh̓. damaſ. Ira eſt id qd̓ eſt audax aīe. vindex ꝯcupiſcentie:ad iraſcibile ꝑtinet audere et inſurgere in motiuū ꝯcͣpiſcētie: erit gͦ ꝯcupiſcibilis diſtincta ab iraſcibili. n̄ ẜmbonū et malū. ſꝫ ẜm differēs malū. ⁊ ẜm differens bonū⁊ ita ẜm differentem appetitū. alius eſt em̄ appetitus ꝯcupiſcibilis ⁊ iraſcibilis. ꝯcupiſcibilis em̄ appetit delectabile ẜm partem ſenſibilem. ira v̓o eſt deſideriū vindicte.Preterea. ſicut dicit ph̓s. tria ſunt ī appetitibꝰ. bonūferens. delectabile. tria oppoſita in fugis. Si ergo ꝯcupiſcibilis eſt reſpectu delectabilis. iraſcibilis reſpectucuius erit? nō videt̉ eſſe reſpectu boni: bonū em̄ dicit honeſtū. honeſtū em̄ nō mouet niſi ꝑtem rōnalem. gͦ nō eſtde his que ſunt motiua ꝯcupiſcibilis vel iraſcibilis. ꝓut hic loquimur de illis. Similit̓ ꝯferēs dr̄ qd̓ ordinavel ꝯfert ad honeſtū. gͦ iraſcibilis ꝓut eſt ꝯmūis nobis⁊ brutis. erit circa delectabile. Oportet gͦ diuidere delectabile ꝑ duas ſpēs differētes. aut ꝯcupiſcibil̓ et iraſcibilis nō erūt due vires ſed vna. ¶ Deinde oſtendit̉. ꝙhe vires ꝓut loquit̉ dama. nō ſint ꝑtis ſenſibilis ſꝫ ratonalis: qd̓ videt̉ on̄di ex hmōi affectōnibꝰ. Nā leticiā diuidit ꝑ aīalem et corꝑalē. Aīalem v̓o dicit que eſt circadiſciplinā et ꝯtemplatōem: ſed talis nō pōt ꝯuenire ſenſibili ſꝫ ratōnali. ergo ꝯcupiſcibilis cuius eſt hec affectio.nō erit ꝑtis ſenſibilis ſꝫ ratōnalis. ¶ Similiter obijcit̉de triſticia. Inuidia em̄ et miſericordia ſunt affectōnesꝑtis ratōnalis. que ſunt ſpēs triſticie. Similiter erubeſcētia et verecūdia que ſunt ſpēs timoris. Eodē mō inania ⁊ totus que ſunt ſpeciēs ire. Reſtat ergo ꝙ cōcupiſcibilis ⁊ iraſcibilis nō erūt irratōnalis ꝑtis ſed rationalis. ꝓut de eo ibi agit̉. ¶ Contrariuꝫ aūt habetur inip̄a diuiſione: dicit em̄ ꝙ irratōnale quoddā eſt nō obediens ratōi vt pulſatile. quoddā eſt obediēs ratōi vt cōcupiſcibile et iraſcibile. ¶ Preterea. quomo dicunt̉ hevires cōtineri ſub irrationali obedienti ratōni cū videmus has nō ſequi ratōem. ſed ratōne nolēte iraſcamur⁊ ꝯtriſtamur. ẜm ꝙ dicit apoſtolus. quod nolo hoc agonō ergo dicitur eſſentialiter ꝯtineri ſub irratōnali obedienti rationi. ¶ Ad quod dicendum. ꝙ ꝯcupiſcibilis⁊ iraſcibilis tripliciter accipiuntur. et ẜm hoc tripliciter diſtinguūt̉. Uno mō ẜm appetitū boni ⁊ fugam mali. Et hoc modo bonum et malū diſtinguunt ꝯcupiſcibilem et iraſcibilem. Alio modo diſtinguunt ẜm differentem appetitū. vt ꝯcupiſcibilis ſit ẜm appetitū delectabilis. Iraſcibil̓ v̓o ẜm appetitum ardui ſiue honorabilis.Tercio modo ẜm bonum in preſenti cum ſuo oppoſito.et bonum in futuro cum ſuo oppoſito. Primo mō gaudium et concupiſcentia que dicunt appetitum reſpectuboni in preſenti vel in futuro. ad concupiſcibilem pertinent: dolor autem et timor qui cōſiſtunt in fuga mali inpreſenti vel in futuro. ad irabilem. ⁊ hoc mō poſſuntaccipi cum quatuor affectōnes diſtinguuntur a ph̓is.