Queſtio.lxviij.
Nam aliter nōpoſſet inter illa diſtinguere. gͦ neceſſeeſt nō differre ſenſum ꝯmūem in obiecto a ſenſibꝰ ꝑticūlaribꝰ: et hͦ videt̉ ꝑ hoc qd̓ dicit ph̓s. ꝙ ſenſus ꝯn̄is eſt ꝙomīa ſenſu ꝑcepta recipit. et ꝓpter eaꝝ formas patiturq̄ in ip̄o copulant̉. ¶ Preterea querit̉ de inſtrumēto ſenſus ꝯn̄is. ⁊ videt̉ ꝙ aliqua ꝑs cerebri in qͣ ꝯueniūt ſenſibiles nerui. et hͦ arguūt medici. qꝛ leſio ſenſus ꝯn̄is ē exleſione cerebri: bonitas ſenſus eſt ex bonitate cerebri.ſꝫ ph̓s arguit eius organū eſſe cor. vel aliqd̓ ſimile cordiin nō hn̄tibꝰ cor. eo ꝙ organa ſenſuū ꝑticulariuꝫ in ſuaradice ꝯtinuant̉ cordi. ¶ Preterea. nihil ē ſenſitiuū ſine calore. caloris v̓o ē expanſio a corde ⁊ reditio ad interius in ſomno. ex qͦ arguit ꝙ ſenſus ꝯn̄is organū eſt cor.⁊ pōt vrūqꝫ eſſe verū. qd̓ dicūt medici. et qd̓ dicit ph̓s. ſꝫmedici ad cām ꝓpinquā reſpiciūt. et ideo dicūt origineꝫneruoꝝ eſſe a cerebro. et ramificari motus different̉. vtfiat motus et ſenſus. Ph̓s v̓o reſpicit ad cāꝫ primā. videt em̄ ꝙ licet ꝗes ſit in ſomno ab oꝑatōne ſenſus ꝯn̄isexcitati a ꝑticularibꝰ: nihilominus ē oꝑatō interior cōtinua ẜm motū. ſcꝫ fantaſie. ⁊ illud nō poſſet eē niſi vbiviget calor aīalis in corde tꝑe ſomni. ꝓpt̓ qd̓ ſenſus cōmuis dicit̉ hr̄e cor. tanꝙͣ organum primū¶ Articulus ſecundusRticulo ſcd̓o querit̉ de numero viriuꝫ ſenſibiliū cognitiuaꝝ interiꝰ qͣꝝ rō ſic accipit̉. q̄dam em̄ ſunt qͣꝝ actus ſunt circa formas ſenſibiles. quedā circa intētōes formaꝝ ſenſibiliū. q̄ v̓o eſtcirca formas ſenſibiles. aut eſt app̄hendēs aut cuſtodiens. aut trāſformās ſiue ꝯferēs abſente materia. Si v̓oeſt app̄hendēs. dr̄ ſenſus ꝯn̄is: ſi v̓o cuſtodiēs dr̄ imasnatio. vel alio mō fantaſia: ſi v̓o eſt tranſformās vel coferēs abſente materia. dicit̉ imaginatiua. Si v̓o eſt circa intētiōes vt bonitatē ⁊ malicia. ſiue nocumētū ⁊ iuuamētū. ꝓut accidit de agno reſpct̄ū ouis aut lupi: auteſt apprehēdēs aut cuſtodiēs. Si apprehēdēs. dr̄ eſtimatiua. Si cuſtodiēs dicit̉ memoratiua. Et diſtīguūt̉ ẜmauicennā. vt ſenſus ꝯn̄is ſit in anteriori ꝑte cerebri. imaginatō vel fantaſia in eadem ꝑte. imaginatiua v̓o vl̓ excogitatiua in media: in eadē eſtimatiua: mēoratiua v̓oin vltima ꝑte cerebri. ¶ Sꝫ incidit queſtio qͣre reſpectuintentōnū nō dicūt̉ tres vires ſꝫ due tm̄ .ſ. eſtimatiua etmemoratiua: reſpectu d̓o formarū ſenſibiliū ẜm ſe dicūtur tres. ¶ Ad qd̓ dicendū. ꝙ reſpectu formaꝝ ſenſibilium addit̉ vna vt ſint tres. Nā q̄dā eſt app̄henſiua a ſenſibꝰ ꝑticularibꝰ. et hec dicit̉ ſenſus ꝯn̄is: nulla aūt ē apprehēdēs intentōes ex ſenſibꝰ ꝑticularibꝰ. ſꝫ abintus hꝫ⁊ ꝓpter hoc illa abūdat ex illa ꝑte. ¶ Preterea. ꝓpt̓ ꝗdeſt intētiua ante ꝯpoſitiuā formaꝝ ſenſibiliū. ꝯpoſitiaaūt intētōnū ſenſibiliū eſt ante ſua retētiuā. ¶ Rn̄dendum eſt. ꝙ forme ſenſibiles qͣs oportet ꝯponere. vel ſupͣquas negociat̉ imaginatiua. veniūt abextra ꝑ ſenſus: etniſi eſſent fixe intra. nō eſſet ꝯpoſitio imaginatiue ſuperillas abſente ſenſu. et ideo neceſſe eſt ꝙ precedāt retētiua: intentōes v̓o ſunt ab intra innate. et ideo nō eſt ncc̄ememoratiuā precede̓ ſed ſequi. eo ꝙ ſeruat ꝯpoſitōes factas intentōnū cū formis ſenſibilibꝰ. ¶ Queri etiā pōtquare in vna ꝑte cerebri collocant̉ app̄hēſiua formarūſenſibiliū ⁊ retētiua: nō aūt app̄henſiua intētōnū. ⁊ memoratiua q̄ eſt retentiua. ¶ Ad qd̓ dicendū. ꝙ diſſimiliter dicunt̉ retētiue. hoc em̄ qd̓ eſt in anteriori ꝑte cerebri. nō eſt niſi retētiua. ad hͦ vt in eis fiat ꝯpoſitō et operatō abſente ſenſu. Illa v̓o q̄ eſt in memoratiua. generaliter eſt retentiua vt ex illa poſſit eſtimatiua ⁊ intellectiua etiā negociari. vn̄ dr̄ memorie ⁊ rememoratōis ꝓmptuariū: et ſignū huius eſt. qd̓ Ioh̓. dama. cū enumeratvires. nō enumerat niſi imaginatiuā ſiue imaginatōeꝫ⁊ excogitatiuā ⁊ rememoratiuā: dās intelligere ꝙ priaeſt apprehenſiua. ſecunda collatiua. tercia retentiua. nōergo computat in prima ꝑte retentiuaꝫ niſi cum apprebenſu
¶ Queſtio. lxviij. De viribus anime motiuis. et primo de ſenſualitate.Abito tractatu deognitiuis viribꝰ ab intus et extra partis ſenſibilis. ſeꝗtur dicere de motiuis.Ponunt̉ aūt differētie motiue ſenſibil̓.ꝯcupiſcibil̓ et irāſcibilis. ⁊ ẜm aug. ſenſualitas. Quidāfantaſia. ſicut dicit ph̓s. ⁊ eſtimatiua.etiā ponūt quaſdā vires affectiuas alias ſiue differētesab illis. ẜm qͣs eſt gaudium et dolor. et ira et timor. ſꝫ nōoportet iſtas pone̓ differentes a ꝯcupiſcibili ⁊ iraſcibili. cū ẜm ꝯcupiſcibile ſint gaudiū et dolor. ẜm iraſcibileira et timor. aug. aūt ponit ꝯcupiſcētiā cū timore. cū loquit̉ de his in li. de ciuita. dei. xiiij. dicit em̄. ꝙ ꝯcupiſcentia eſt appetitus eoꝝ q̄ volumus. et ſimiliter leticia: metus aūt et dolor in diſſenſione: ſꝫ cū ꝯſentimus appetēdoq̄ volumus. ꝯcupiſcētia dicit̉: cū ꝯſentimꝰ fruendo his q̄volumus. leticia dr̄: cū diſſentimꝰ ab eo qd̓ accidē nolūmus. metus dr̄: cū aūt diſſentimꝰ ab eo qd̓ nobis nolentibꝰ accidit. dolor vel triſticia dr̄. ¶ Poteſt aūt queri. qͣliter fantaſia et eſtimatiua dicūt̉ motiue. cū inter cognitiuas ſint poſite. ¶ Ad qd̓ dicēdū ē. ꝙ motiue dicūt̉ quediſponūt ad motū ꝑ mediū cognitōis boni ⁊ mali. inclinātis ad appetitū vel fugā: differūt aūt inter ſe. qꝛ fantaſia et diſpoſitōes ad motū ex apprehenſiōe ⁊ forme ſenſibilis. ꝯueniētis vl̓ incōueniētis: eſtimatiua v̓o eſt diſpōſitōes ad motū ex apprehenſione intētōis in re ſenſibili.¶ Querit̉ itaqꝫ ſpecialiter primo de ſenſualitatē. Utrūſit ꝑtis ſenſibilis vel rōnalis.¶ Scd̓o vtrū ſit in genere motiue diſponētis ad motū.vel facientis motū: faciētē aūt dico imꝑantē vel exequētem interius vel exterius.¶ Tercio vtrū ſit idē ſenſualitas qd̓ inferior portō rationis. ſicut dicit magiſter in ſentētijs.¶ Quarto vtꝝ in ſenſualitate ſit peccatū vel nō.¶ Membrum primumD primū ſic. ꝙ ſit ꝑtis ſenſibilis. videt̉hoc qd̓ dicit mgr̄ in ſententijs. ij. li. di. xiij. quicqd̓ in aīa nr̄a nobis ꝯſiderantibꝰccurrit. qd̓ nō ſit ꝯmū cū beſtijs. ad rationē ꝑtinet: qd̓ aut reꝑis in ea ꝯmū cū beſtijs. ad ſenſualitatē ꝑtinet. Si ergo ſenſualitas eſt ꝯmūis nobis ⁊beſtijs: gͦ ad ꝑtem ſenſibilē ꝑtinet. ¶ Uel aliter. ratōnal̓ꝑs eſt. in qua differimur. ſenſibilis in qͣ ꝯuenimꝰ. gͦ ſenſualitas ad ꝑtē ſenſibilē ꝑtinet. ¶ Itē aug. in li. de trini.ſenſualis motus ꝗ nobis pecoribuſqꝫ eſt ꝯmūis. ſecluſus eſt a ratōe ſapiētie: ſꝫ cuius eſt actus eius eſt potētiaſenſualis motꝰ ē ꝑtis ſenſibilis. gͦ ſenſualitas. ¶ CōtraAug. de trini. quo coluber nō aꝑtis paſſibꝰ ſꝫ ſquamaꝝminutiſſimis niſibꝰ repit. ſic lubricus deficiēdi motꝰ negligētes minutatim occupat. ⁊ incipiēs a ꝑuerſo appetitu ſil̓itudinis dei. ꝑuenit ad ſimilitudinē pecoris: ſꝫ iſtelubricus motus eſt motꝰ ſenſualitatis. motus aūt ille n̄ꝯuenit niſi rōne vtentibꝰ. gͦ ſenſualitas cuius eſt motuseſt rōnalis ꝑtis. ¶ Itē ſuꝑ illud. Infelix ego hō ⁊cͣ. glo.gradus fabricauit adaꝫ. ꝑ qͦs ad filios eius expoliatoraſcendat. niſi clemētiſſimus dn̄s ꝓtegat. Hi aūt gradꝰdicunt̉. Primꝰ corruptio carnis. Scd̓s fomes. Terciꝰprimus motus. Quartꝰ ē delectatio citra ꝯſenſuꝫ. Quītus eſt ꝯſenſus. Per hūc ꝗntū ſathanas ingredit̉. gͦ cumprimus motus ſit ſenſualitatis. primꝰ aut motꝰ nō ſitꝯn̄is nobis ⁊ brutis. ſenſibilis aut ꝑs ꝯn̄is eſt. gͦ pͥmusmotꝰ nō ē ſenſibilis ꝑtis. et primꝰ motꝰ ē ſenſualitatisſenſualitas nō eſt ꝑtis ſenſibilis: ⁊ ē illiꝰ vel rōnalis:gͦ eſt rōnalis. ¶ Ad qd̓ dicēdū. ꝙ ſenſualitas ē ꝑtis ſenſibilis. Sed ꝑte ſenſibilē ē acciꝑe dupliciter. Uno mō p̄ter ordinē ad rōnalē ꝑtē. et ẜm hͦ q̄ inſunt ei. ꝯmūia ſuntnobis cū pecoribꝰ. Alio v̓o mō inqͣtū ꝑticipat ex ordīe