Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

imaginatio enim ſiue imaginatiua ē vna de illis. Si ergo illa diuidit cōtra ſenſum cōmunē. excogitatiuā. etita de alijs. non erit imaginatio cōis ad illas. Preterea. ẜm rationē poſitā ab Aug. imaginatio ē vis anime formas corporeas rerū corporearū ꝑcipit. ſed abſētesſine abſente materia. ergo ꝑceptiua diuidat̉ cōtra cuſtoditiuā compoſitiuā. cōtinebit memoratiuā cogitatiuā. que cōpoſitiua eſt. Cōtra. Omnes īterioresvires potētie ſenſitiue cogitatiue. ꝑticipāt formas ſenſibiles abſente materia. ergo ad illā differētiā reducunt̉. Quod cōcedendū ē. Ad obiectū autē reſpōdendū. imaginatiua accipit̉ duplicit̓. vel generaliter omīvi. attingēte formas ſenſibiles abſente materia. ſic accipit augu. hoc omnes cōtinent̉ ſub imagine. Si v̓oaccipiat̉ imaginatio tm̄ virtute operat̉ tm̄ ſuꝑ huiꝰformas ī anteriori ꝑte cerebri. ſic accipit Dama. dicēs. organū imaginatiui ē interior vētriculꝰ cerebri. ẜmhoc diuidit cōtra cogitatiuā cōponit. memoratiuaꝫque cōſeruat. Preterea imaginatio ẜm Auicē. dicit̉ illaque oꝑatur ī medio vētriculo cerebri. ē cōpoſitiua veldiuiſiua. ſic ſpecialiter accipitur.Membrum terciumD terciū quo querit̉. vtrū omnes intrīſecꝰcognitiue ſenſibiles vtant̉ organo. quo organo vtātur ſingule. videt̉ habeāt organum. Unaqueqꝫ enī ē vis ſenſibilis. vis autem ſenſibilis operat̉ niſi ī corꝑe. vt videt̉. queoꝑatur niſi ī corpore. determīat ſibi aliquā partē ī quaoperat̉. Reſtat ergo. vnaquēqꝫ illaꝝ habebit organū. Preterea. ſicut dicit Auicen. ledūtur aliquādo ī ſuisoꝑationibꝰ. leſionē alicuiꝰ ꝑtis ī corpore. hoc autēeſſet niſi aliqua eſſet colligātia reſpectu illiꝰ ꝑtis. erivnaqueqꝫ habēs organū determinatū. vel ad minꝰ ꝑtdeterminatā in qua oꝑetur. Hoc etiā videt̉ verba Iohānis Dam. diſtinguētis vires ſenſitiuas intrinſecꝰ cognitiuas. Ponit enī imaginatiuā cuiꝰ organū ē interiorvētriculus cerebri. ponit etiā excogitatiua cuiꝰ īſtrumētum. ſicut dicit ē mediꝰ vētriculus cerebri. animal̓ ſpiritus ē ī eo. Ponit etiā memoratiuā cuiꝰ organū ſicutdicit ē poſterior vētriculus cerebri. In idē cōſentit Remigius in lib. de anima. diſtinguēdo has vires. oſtēdēsdiuerſas egritudīes ī ꝗbus he ledunt̉. Reſtat ergo. vnaqueqꝫ harū organū. ꝑtem habet ſibi determīataꝫ īqua operat̉. Cōtra. bonitas malicia. amicitia inimicitia. ſunt intētiones. licet inueniant̉ ī rebus ſenſibilibus. inueniunt̉ extra res ſenſibiles. nec ex ſenſu extrahunt̉ apud eſtimatiuā. ergo ī eſtimatiua ẜꝫ ſe ſunt īnate. ſi ergo iudicat his. iudicat mediāte organo aliqͦ.ergo eſtimatiua exigit organū in ſua oꝑatione. Preterea. hoc iudiciū ẜm Auicē. exiſtit ẜm modū vt rationalem. ſꝫ modꝰ rōnalis ē iudicare p̄ter organū corꝑale. ergo hec vis iudicat p̄ter organū corꝑale. Preterea. nonē aliqua egritudo ꝓpria. in qua ledat̉ eſtimatīa leſa.alia vi ſenſibili extrinſeca. Si v̓o haberet ꝓpriū organūcōtingeret illā ledi alia vi leſa. Sꝫ ē ita ſicut dicitAuice. ſed ſi accidit ei aliqua leſio. illa ē ex imaginatīaſiue cogitatiua oꝑatur ī medio vētriculo cerebri. Reſtat ergo. habeat determīatū organū. Preterea.diues ſicut habet̉ ī euāgelio ſenſit ī līgua pena. ſꝫ cōſtat ille fuit ſenſus exterior. ſenſus exterior fiat organū corporeū. ergo fuit ſenſus īterior oꝑatur abſentemater ia ſupra formas. aīa ergo oꝑabatur ibi ſupra formas ſenſibiles p̄ſente materia. vtebat̉ imagīatīe.ſꝫ ſeꝑata fuit a corꝑe. vti pōt imaginatione p̄ter organum corꝑis. multo fortiꝰ alie vires ſenſibiles. vt eſtīatiua memorialis. Reſtat ergo. īdiget ī cōpletiōe ſuiactus organo corporeo. Ad qd̓ dicendū ē. vnaq̄qꝫvis ſenſibilis īterior. determīat ſibi partē corꝑis in quaoꝑatur. vn̄ dicit Auic. eſtīatiua. ē vis ordīata ī ſummo medie cōcauitatis cerebri. ſicut habet̉ in tractatu de

aīa. Ad obiectū autē reſpōdendū. licet intētiōes qͣspprehēdit eſtīatiua. poſſint eſſe ẜm ſe extra naturā corpralē. tamē vt apprehēdit eſtīatiua ſenſibilis. ſunt ī materia corꝑali. īdiget quadā colligatiōe corꝑe. vn̄dicit. apprehēdit intētionē ligatā forma ſenſibili. et aliqua cōueniētia imaginis illa. tn̄ vtit̉ organoad cognoſcendū illā intentionē ī ſe. ſꝫ inqͣtū ē ī re imanatiua vel viſa. Ad ſcd̓m dicēdū. aliud ē de iudicioeſtimatiōis rōnalis eſtimatiōis ſenſibilis. ſicut dicitidē ph̓us. eſtimatīa rōnalis apprehēdit etiā ītentiones abſtractas a materia. eſtimatio autē ſenſibilis apprehēdit eas colligatiōe forme ſenſibilis. ē p̄termateriā. Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉ de leſione. dicendū.licet ledat̉ directe ꝓpriā leſionē egritudīs. ledit̉ tamen ex cōſequēti. enī ledit̉ ex cogitatiua vel imaginatiua. cōſequēs ledit̉. illa in oꝑatione ſua debita. vnde ponit Dama. vel Remigiꝰ diuiſionē viriū. cōputat hanc excogitatiua. ē ī media ꝑte cerebri oꝑans diſtinguēdo ẜm ꝑtem corꝑis diuerſam. Ad illd̓v̓o qd̓ obijcitur de imaginatiōe. poſſit oꝑari p̄ter organū corporeū. memorialis ſimilit̓. dicendū ē. illa operatio equocatur. iſta de nūc loꝗmur. nūc enim nointēdimus niſi de actibꝰ viriū exiſtentiū aīe. vt ē in corpore. deīceps v̓o aget̉ de inſe ꝑabilitate eius. vtrū ſit ſeꝑabilis. ẜm ꝑtem ſenſibilē. vtrū ipſa oꝑatur aliquomodo preter corpus. Membruꝫ quartumIDquartū quo querit̉ de diſtinctiōe viriū.incidit duplex queſtio. Una de comꝑatiōe ſenſuū exteriorū. ꝗ̄ dicunt̉ ſenſus ꝑticulares. qualiter ſe hꝫ ſenſus cōis. ad illas. Alia de diſtinctōe harū viriū interiorū inter ſe. Articulus primusIrca primū oſtēdit̉. ſenſus cōis ē cōisad modū vniuerſalis. vt ſenſu p̄dicet̉. Sieni ſic eēt. hr̄et actū ꝓpriū. ſꝫ eiꝰ actꝰ tm̄ eētī ſenſibꝰ ꝑticularibꝰ. ſꝫ ſenſus cōis hꝫ ꝓpriū actū ſingularē .ſ. diſcerne̓ albū a dulci vel cōferre. ē cōis vnitate eſſentie vniuerſalis. Itē non dicitur cōis ꝓpter hoc organū eiꝰ ſint organa ſenſuū ꝑticulariū. nullū habeat organū ꝓpriū. Si enī diſcernit albū a dulci. confert. neceſſe ē recipi formā vtriuſqꝫ ī vno organo. id nonerit organū guſtus. nec organū viſus. neceſſe ē ergo eſtorganū īteriꝰ differēs ab illis qd̓ ſit ſenſus cōis. Preterea. ſic ē organū ſenſus cōis vnū cōfuſione. queadmodū līgua tactus guſtꝰ. ſic enī diceret̉ viſus eſſe qꝛ ſenſus cōis. auditꝰ ſimilit̓. ſic̄ dicit̉ guſtꝰ ē quitactꝰ. Preterea. ſenſus cōis vnꝰ ē. habēs vnitatē organi. qꝛ omīa organa ſenſuū ꝑticulariū cōueniūt ad vniī quo terminātur. vbi cōplent̉ iudicia id ē organū ſenſus cōis. ſꝫ ſic cōueniūt cōfuſionē. vt illud organuẜm aliqd̓ eiꝰ ſit organū auditꝰ. ẜm aliꝗd viſus. ẜm alto tactus. ita de alijs. dicit̉ ſenſus cōis. qꝛ habeatorganū cōfuſionē. Preterea. oſtēditur ſenſus ꝑticularis ꝑficit̉ a ſenſu cōi. enī organa ſenſuū ꝑticulariū bipertita ſint. p̄terꝙͣ ī organo guſtꝰ vbi ſunt cōiuicta. vt ī duobꝰ oculis duabꝰ auribꝰ. ſenſibile apparet duo ſꝫ vnū. neceſſe ē tūc deferri ad vnū organū ītꝭriꝰ. ſimul tēpore ꝑcipit̉ ſenſibile. vt vnū ſimul tempore ſit ſpecies ī organo iteriore exteriore. ꝑfectio ſiſus ꝑticularis ē a ſenſu cōi. ꝑficit̉ ī organo īteriori.idē ē in omībꝰ ſenſibꝰ. oīa organā ſenſuū ꝑticularitſcilicet nerui. ꝑueniūt ad vnā radicē ſiue originē in qucōueniūt. alit̓ nunꝙͣ eſſe collatio ſiue diſcretio ſenſibilitſenſuū diuerſorū. ibi fit cōplementū. Preterea. differt cōis ſenſibilis ī ſuo ſenſibili a ꝑticularibꝰ. qn̄qꝫ eniꝫſenſibilia ſunt. magnitudo. motꝰ. numerꝰ. figura. ꝗesque ſūt cōia ſenſuū ꝑticulariū. ſunt ꝓpria ſenſus colapprehēdunt̉ et̄ ſenſibilia ſenſuū ꝑticulariuꝫ a ſenſu col.