Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

eſſentia qd̓ ſua potētia. dicūt tn̄ ſunt idē in ſubſtātia.ſicut enī ē idē eſſe oꝑari. ita nec eſſētia potētia. eſſentia enī anime ē illud qd̓ aīa ad aliud ē efficiēdū velrecipiendū. dicunt tn̄ idē ē ī ſubſtātia. eo aīa ſubſi ſtat ſine ſuis potētijs. nec etiā ītelligat̉. nec ipſe potentie ſine aīa. ydēptitas ergo quā ponit aug. referēda ē adſubſtātiā ad eſſentiā. Ad qd̓ obijcit̉ dicēdū ē.ſi prīa materia ē receptibilis formarū ſeipſaꝫ nonaliud. ex hoc ſequit̉. ſit ſua potētia. ſicut nec ſequiaīa ſeipſa viuit. eſt ſua vita. Preterea. ſi matēia prīaeſſet ſua potētia. non ꝓpter hoc ſequeret̉. aīa eſſet ſuapotētia. qꝛ materia prīa ē illud ī quo ē vltīa reſolutio exꝑte corporaliū. ſiue ſuſceptibiliū formarū corꝑaliū. aīaautē ē id ī qd̓ ē reſolutio ex ꝑte ſpiritualiū. ſiue ſuſceptibiliū formarū ſpūaliū. aīa enī ē reſolubilis in ſuā fornam materiā. ſiue ī ſuū qd̓ ē quo ē. Nembrū ſecunduꝫCnſequēter ſuppoſito. aīa ē ſue viresẜm eſſentiā. licet aliquo ẜm ſubſtātiam. Querit̉. vtruꝫ vna ſit vis tm̄. aut plures. Secūdo. ſi plures. vtrū omēs debet dicites anime. an quedā ſic. quedā. Tercio ẜm qd̓ acci piatur diuiſio virium.Irticulus primusD primū. vna ſit vis tm̄. arguit̉ ex hoc.te. ergo forme ſeꝗtur vnitas virtutis. ſicut .n.virtus in ſpūalibꝰ ſeq̄ videt̉ formā ab vnitaī corꝑalibꝰ vnitatem forme ſequit̉ vnitas nature. formaautē dr̄ inqͣtū ꝑficit eſſe. natura inqͣtū ē prīcipiū motꝰ.ſic ī ſpūalibꝰ forma dr̄ inqͣtū ꝑficit eſſe. motꝰ v̓o inꝙͣtuꝫē prīcipiū actꝰ. Ex hoc ergo vr̄. vna deberet eſſe virtꝰaīe. ſit vna forma. vel ſi aīa rōnalis ē vna forma ꝓuiautē ē ſenſibilis ē alia forma. ꝓut ē vegetabilis alia. ſicdicūt quidā. adhuc dicerent̉ niſi tres vires. ẜm ternariū formarū. Preterea. ī prīo ē vnitas virtutis ſic̄ vnitas eſſentie. ī creatura autē ſit repugnātia. vt vnaſit virtꝰ ſicut vna ē eſſentia. quēadmodū repugnat creature vt virtꝰ ſit idē oīno qd̓ eſſentia. hoc enī dr̄ ꝓpriū deipoſſibile ē ergo creaturā aliquā ī hoc aſſimilari prīo. illa autē cōſequēter ē ſpūalis. vt angelꝰ aut aīa rōnalis.habebit ergo vnitatē virtutis quēadmodū vnitatē eſſentie. Cōtra. diuiſio entis vnū multa. prior ē ꝙͣ peridē diuerſum. Si ergo dꝫ accipi differētia īter creatu creatorē ꝙͣtū ad virtutē. accipiet̉ priꝰ penes vnita pluralitate. ꝙͣ penes ydēptitatē diuerſitatem. ſic̄creatura differt a creatore ī hoc. virtꝰ ī creatura ēoīno idē qd̓ ſua eſſentia. ſic differt ī hoc. hꝫ pluralitatē virtutis. qd̓ hꝫ creator virtutis indiuitionē. vt creator agit vna virtute omē qd̓ agit. creatura d̓o agat pluribus virtutibꝰ differentia. Preterea. aīa rōnalis adimaginē cōdita. ē ipſiꝰ creatoris. ſꝫ ī creatore eſt vnitaseſſentie virtutis. differētia ꝑſonalis. ergo in aīa eritp̄ter vnitatē eſſentie aliqua pluralitas. niſi viriuꝫ. ergo aīa hꝫ pluralitatē viriū aūt virtutū. Ad qd̓ dicen. aīa hꝫ pluralitatē viriū. Ad obiectū autē intrariū dicēdū ē. non ē ſimile de virtute reſpectu ſormeque ē ſubſtātia. de natura. Natura enī ꝓprie. primoreſpicit multiplicationē forme ī materia. ī ꝗbus ē poſſibile multiplicari. ſicut natura ignis vt multiplicaret formam ignis. ſi reſpicit aliū modū. hoc ē inqͣtū ad huncordinat̉. In illis autē ī ꝗbus ē multiplicatio forme.vt ī ſole huiꝰ mōi. determīat ſpeciē motꝰ. vt vni naturevnꝰ reſpōdeat motꝰ. virtꝰ autē reſpicit actū. actꝰ autemdiuerſi ſunt eſſentie cōpoſite. oꝫ intercidere diuerſitatem viriū. Ad ſcd̓m vo dicendū ē. differētia creature ad creatorē. tm̄ attendit̉ ī hoc ē idē motꝰ qd̓ eſſētia. ſꝫ in hoc vniꝰ eſſentie ꝑfecte ſunt plures virtutes.ꝑticulariter agūt. primū ipſum vna virtute naturater agat.

Articulus ſecundus.Dſecundū articulū quo querit̉. vtrū omnesvires debeāt dici ꝑtes. aut quedā ſic. quedaꝫ. omēs. videt̉. aīa dr̄ eſſe totū virtuale. ꝑtes autē eiꝰ ſunt vires vel virtutes. toti enī reſpōdet ꝑs. ergo quelibet potētia dꝫ dici ꝑs aīe. Cōtra qnqꝫ ſenſus ſūt quinqꝫ ꝑtes aīe. ſimilit̓ in vegetabili augmētatiua nutritīa generatīa dicunt̉ tres partes aīequēadmodū dicimꝰ ꝑtem intellectiuā ſenſitiuā vegetatiuā. ergo oīs potētia ꝑs ē anime. Preterea videt̉. nulla potētia ſit ꝑs anime. Dicit aug. tota eſſētia aīeī ſuis potētijs cōſiſtit. nec ꝑtes diuidit̉ cuꝫ ſit ſimplex īdiuidua. potētie ſunt ꝑtes. Ad qd̓ dicendū ē. omnes vires debēt dici ꝑtes anime. ꝓprie accipiēdo vocabulū. Si d̓o extendat̉ ꝑtes dicant̉. eo ꝑticulant poſſe anime actꝰ differētes. ẜm poſſunt dici partes. dicit aug. quadā ſimilitudīe dr̄ habere ꝑtes.Ille v̓o ꝓprie dicunt̉ ꝑtes. que ꝑticulāt ſubſtātiaꝫ aīe vl̓multiplicatā oſtendūt. verbigr̄a. Sēſibilis in brutis. vegetabilis ī plātis rōnalis: vel ītellectiua in hominibusmultiplicāt ſubſtantiā anime vel multiplicataꝫ oſtēdūtAlia ē enī ſubſtātia anime rōnalis ī homīe. alia ſenſibilis ī bruto. alia vegetabilis ī plāta. vnde iſte tres potentie ꝑtes aīe dicunt̉ ẜm ph̓os. etiā ī homīe he tres potentie fundant̉ ī tribꝰ ſubſtātijs. ſic autē de qnqꝫ viribusſenſuū. vel alijs differētijs potētiarū. Si v̓o dicant̉ ꝑtes cōſtituūt ſubſtātiaꝫ. ẜm hoc aīa dr̄ hr̄e has viresꝑtibꝰ. enī ex aliꝗbus viribꝰ. ſubſtātia anime cōſtittur. Sꝫ nec aīa dr̄ hr̄e ꝑtes eo quo cōtinuū dicit̉ habere ꝑtes dr̄ vel diſcretū. dicit aug. aīa cuꝫ ſitſimplex. dr̄ habere ꝑtes veritate cōpoſitiōis. Periādicta patet qualit̓ reſpōdendū ē ad obiecta. ꝑs enī dr̄triplex. ingrediēs cōpoſitionē. ſic non dr̄ habere ꝑtesveritatis cōpoſitiōis ad modū cōtinui vel diſcreti. vl̓comitās multiplicationē ſubſtātie. ſic dicunt̉ rōnalisſenſibilis vegetabilis ꝑtes. vel ꝑticulāt poſſe anime actꝰ differētes. ſic alie vires dicunt̉ ꝑtes. he ꝓpriedicunt̉ ꝑtes virtuales. ī vna ſubſtātia aīe cōueniūt etdifferūt actꝰ differētes in ſpecie. Articulus terciusD terciū quo querit̉. ẜm ꝗd accipit̉ diuiſiotiū anime vel diſtīctio viriū. aut enī diſtīguutur actꝰ. vel organa. aut obiecta. Siactꝰ tūc ſunt differētie actuū. he eſſent differētie viriū.ſꝫ opīo ſciētia ſūt duo actꝰ. ergo ītellectꝰ a quo ꝓceditſciētia. a quo ꝓcedit opinio. ſūt due vires. qd̓ ſit. attēdit̉ oīno diuiſio virium ẜm differētias actuum. Preterea. differūt actꝰ ī actu. ẜm ſunt reſpectu diuerſorū qualitatū. Eſt enī aliꝰ actꝰ ī actu reſpectu calidi frigidi. reſpectu mollis duri. reſpectu humidi ſicci. ita de alijs. tn̄ ſenſum dicimꝰ eſſe vnū ī ſpecieſiue tactū. ē differētia viriū. autē differant ẜmdifferentiā organorū. patet. qꝛ omnes vires anime vtunt̉ organis ad eliciendū actū ſicut ē ītellectīa. ergo penes differētias organorū. attēdit̉ pluralitas viriū. Preterea. ī memoria ītelligētia volūtate offēdit̉. he enī differūt ẜm differentiā organorū. ergo ẜmhec attēdit̉ differētia. nec hoc ē ẜm differētias obiectorū. vnū bonū ſint diuerſa obiecta. in ſpecie intellectiua ſpeculatīa practica eſſent due vires tm̄. qd̓videt̉. verba ph̓i dicētis. extendēte ſe ītellectiua ſpeculatiua fit practica. Preterea. idē eſt obiectū ſenſusmunis ꝑticularis. vt viſus ē albi. guſtꝰ dulcis. ſenſuscōis albi dulcis. Similit̓ ītellectus agēs habet pro obiecto ſpecies abſtractas a materia intellectus poſſibil.ſimiliter. tamen ſunt due vires. ergo ẜm differentias obiectorum ſunt differentie virium. Preterea. diuerſa ſunt obiecta in tactu ẜm differentias contrarietatis. eadem autē potentia tangibilis. ergo attenditul