Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.lxiiij.

Queſtio. lxiiij. de modoeſſendi anime rationalis in corpore.Onſequenter dicēdum ē de eſſendi in corꝑe. vtrum ſitita ī toto corꝑe. ī nulla ꝑte ẜm eſſentiam. aut ī vna ẜm eſſentiā. ī alijs ẜm virtutē.. autē ſit ī toto. ita ī nullate. videt̉ hoc actꝰ aīe rationalis nulli ꝑti conuenit.nulla enī ꝑs corꝑis dicit̉ ītelligere. nulla ꝑs dicit̉. ſꝫtotū dicit̉. totū dicit̉ ītellectus. Preterea. ph̓s dic̄. nulliꝰ ꝑtis corꝑis dicit̉ actꝰ. ſed nec etiā corꝑis. ītelligere ſit p̄ter corpꝰ. quomō diceret̉ eſſe in qualibette vel in aliqua ꝑte. Preterea. anima ſenſibilis ẜm potentiā ſuā. determīat ꝑtem corꝑis. vt ẜm vim auditiuādetermīat aures. ẜm viſiuā oculos. ſic de alijs. non ſicautē ē de ītellectīa. que ē actus aīe rōnalis. ergo aīanalis dicit̉ eſſe ī aliqua ꝑte corꝑis. ergo ē in toto coniuncto. Similiter dicit ph̓s. ſimiliter ē de ītelligere.de texere vel edificare. ſed texere vel edificare ſunt ipcōiuncti totiꝰ. ergo ītelligere. Cōtra. aīa ē ſubſtātiaīcorporea. ē ſitualis. ē in corpore. ideo aliquomodo localis. ergo mouet̉ corpus. erit ẜm ꝑteꝫ ī vnoloco. ẜm ꝑtem in alio. ergo aīa ſit accides in locoerit ẜm ꝑtem in loco huiꝰ ꝑtis. ẜm ꝑtem ī loco illiꝰtis. ergo pari rōne ī locis aliarū ꝑtium. ita erit vbiqꝫīrꝑe. ſed eſſe in loco corꝑali dicit̉ niſi rōne corꝑisgo erit in qualibet ꝑte corꝑis. Preterea. dicit̉ in li.de aīa ſpiritu. ē in qualibet ꝑte corꝑis. nec in maiori maior. nec in minori minor. Itē aīa ē ſimplex. ergo habet ꝑtem extra ꝑtem. ẜm ſubſtantiā eſt in corꝑe. ergo ſimiliter ſe habet ad ꝑtem corꝑis. erit ī qualibetꝑte corꝑis tota. autē ſit prīcipaliter in aliqua ꝑtecorꝑis. videt̉ hoc. a corde fit expāſio caloris vitalis totū corpꝰ. in vigilia ī ſomno fit reditio ad interiꝰ. Preterea. in mouēte fit reditio caloris ad cor. ſpiritꝰetiā vitalis dicit̉ eſſe prīcipaliter ī corde. Ex quibꝰ colligitur. aīa eſt principiū vite ſit ī corde. Preterea.ſimile accipit̉ hic. ſicut enī rex ī vna ꝑte regni ſui ē eſſentiā ī alijs virtutē. aīa autē ſic ē in corꝑe ſicut rex īregno. ergo ī vna ꝑte corꝑis ē eſſentiā. in alijs virtutem. ſed ē niſi in prīcipali. prīcipalis autē ꝑs a ēmotꝰ ē cor. ergo ē in corde. Cōtra. virtꝰ aīe ē ſimplexſicut ſubſtātia eiꝰ. ergo ſit ī qualibet ꝑte eiꝰ. erit ſimplex ī pluribꝰ locis ſimul. virtꝰ ſua ſeꝑatur ab eſſētia ſua. ergo erit ſimul in ſingulis ꝑtibus corꝑis. ergoeſt tm̄ eſſentialiter ī corde. Preterea. ſi eſſet ī corde ẜmeſſentiā tm̄. cōmetiret̉ ſe toti corꝑi vel alicui ꝑti eiꝰ. ſꝫ ſiue ſic ſiue ſic. eſſet ſitualis. quod ſit. erit eſſentialiter ī corde. Preterea. videamꝰ animā īpediri ī oꝑibus ſuis. prīcipaliter que ꝑtinēt ad cognitionē rationalem īpedimentū exiſſēs ī capite aut ī cerebro. ergo ſi ēalicui prīcipaliter. dꝫ dici eſſe ī cerebro. Hoc etiam videtur ꝑſimile. ſicut enī deꝰ dr̄ eſſe ī mūdo vbiqꝫ. prīcipaliter tn̄ ī celo. ē eminētiſſima ꝑs. ita aīa ī corꝑe. principaliter v̓o ī eminētiſſima ꝑte. ſed ē caput. ergo aīa ē incapite. hoc etiā vr̄. qꝛ ſitꝰ organorū ſenſibiliū ſunt ī capite. Ad qd̓ dicendū. ē loꝗ̄ de aīa rōnali. vel rōne ſueeſſentie. vel rōne quarundā viriū. ſimilit̓ ē loꝗ de ea vt ēꝑfectio. vt eſt agēs in corꝑe. Si ergo fiat ſermo de aīarōnali ꝓut ē ꝑfectio. dicendū ē. ita ē totiꝰ perfectio.nulliꝰ ꝑtis. ſi v̓o fiat ſermo de ea in rōne agētis. dicēduꝫeſt. diuerſa ē eiꝰ actio. hꝫ enī actionē ꝑtis ītellectiue ẜm hoc duplicit̓ accipit̉. Eſt enī quoddā ītelligeredependēs aliquo a corꝑe. ꝙͣtum ad illū actu nec dicitur eſſe ī ꝑte corꝑis nec ī toto. Alio v̓o dicit̉ intelligere cuꝫ fantaſmate. ẜm hoc dicit̉ media cellula capitis logiſtica ſiue rōnalis. hoc dicit̉ determinare ſibi ꝑtem corporis in ꝑte capitis. Et ſic videt̉ illud intelligi quod dicit ph̓s. ſimiliter videt̉ de texere vel edifi-

care intelligere. Alio v̓o erat ītelligere aīe coniuncti. inꝙͣtum coniunctū habet iterū actionē ꝑtis motiue. ẜm hoc pōt ītelligi. vel ratione motꝰ affectionis.vel motus vitalis. vel motꝰ localis. Si ratiōe motꝰ vitalis. ſic primo in corde. Si ratione motus localis. ſic eſtvbiqꝫ in corpore. Si ergo querat̉ de aīa. ratione eſſentiediſtimguendū eſt ẜm modos dictos. tamē eſt vbiqꝫ eſſentialiter. ē in maiori maior. vel in mīori mīor. Hocautē indicat motꝰ vitalis motꝰ localis. ſit vbiqꝫ incorꝑe. Intelligere autē primo dictū. velle quod etreſpōdet. ſi ſint anime rationalis exiſtētis per eſſentiāin corꝑe. tn̄ hoc declarāt. cum ipſiꝰ aīe ſeꝑate ſint hiactus. fortaſſe verius ꝑfectius. Ex iam dictis poſſūtſolui ea ſupra differenter ſunt obiecta. Queſtio. lxv. de conſideratione virium anime rationalis.Ompleto tractatuꝑtinente ad cōſiderationē ẜm ſe. ꝓcedē ē adiutorio iheſu xp̄i. ad cōſiderationē viriū. Prīo ergo querēduꝫ ē. anaīa ſit ſua potētia. Scd̓o. vn̄ ſit diſtinctio viriū ſiue potētiarū. Deīde de ſingul̓ viribꝰ ī ſpecie. in queſtionibus ſequenti Nembrum primuꝫDo primū ſic. auguſti. in lib. anima ſpiritu. Anima ẜm ſui oꝑis officiū. varijscupat̉ nomībꝰ. dr̄ nāqꝫ aīa dum vegetat. ſenſus ſentit. animꝰ ſapit. mēs intelligit. diſcernit. memoria recordat̉. vult volūtas. iſta tn̄ differūt ī ſubſtātia quēadmodū ī nominibꝰ. qm̄ oīa iſta vna ſunt aīa. ꝓprietates quidē diuerſeſꝫ eſſentia vna. ex quo relinꝗtur aīa ē ſue vires. ItēAug. ī eodē. hꝫ aīa naturalia. illa oīa ē. potentia nāqꝫeiꝰ atqꝫ vires idē ſūt. ip̄a hꝫ accidētia illa ē. ſue vires ē. ſue virtutes ē. ē enī ſua prudētia. ſua temꝑātia. ſua iuſtitia. ſua fortitudo. potētie aīe ſunt rōnabilitas irrationabilitas. potentia tn̄ pn̄t dici vires virespotētie. Ex his verbis Aug. videt̉. aīa ſit ſue potētie. Itē ſicut materia prīa poſſibilis ē ad ſuſceptionē oīmformaꝝ naturaliū. ſic aīa hꝫ potētiā ad ſuſceptionē oīmſpecierū. ſꝫ materia prīa ē ſua potētia. qua eſt ſuſceptiuaoīm formarū naturaliū. potētia ſuſceptīa ſpecierū ītelligibiliū īſenſibiliū ē ip̄a aīa. ergo aīa eſt ſue potentie. Si neget̉. materia prīa eſſet ſua potētia. Cōtra.In omnibꝰ materialibꝰ ē potētia recipiētis aliud. illud ē materia prīa. ergo materia prima ē receptibil̓ formarū ſeipſam. ergo ī ea ē differēs id qd̓ ē ipſa ip̄apotētia. ergo ſimilit̓ erit ex ꝑte ſpūalis ſubſtantie. ip̄aerit receptibilis formarū ſeipſam. Cōtra ē idemanime ſuū eſſe ſuū oꝑari. ergo eſt idē quo eſt. quooꝑatur. ſꝫ quo ē. eſt a ſua eſſentia. quo oꝑatur. eſt a ſuapotētia. ergo ē idē ⁊cͣ. Itē ī deo qꝛ differt eſſe aboꝑatione (ōperationū dico qua oꝑatur) idē eſt differens eſſentia potētia. in aīa ſit idē eſſe oꝑari. erit idē ī aīa eſſentia ſua potētia. Itē potētia anime eſt ꝑs virtualis ipſiꝰ. aīa v̓o totū virtuale. ē ī pluribꝰpotētijs. ē aīa q̄libet ſuarū potētiarū. Itē ſi eſſentia aīe ē differēs a potētia. aīa ſit ſimplex. videbit̉ niſi vna potētia. q̄cūqꝫ enī vni eidē ſūt eadeꝫ. īter ſehabēt eadē. nec ē ita dice̓ ſicut ī trinitate. vbi ē potentiarū diſtīctio ſiue viriū. Itē ſi eſſet vna virtus anime.cōſequeret̉ vna oꝑatio. qꝛ omnis vis creata. ſit diſcreta. t̓mīata ē ad oꝑatōnē diſcretā ſingularē prīoſe. videbit̉ ergo idē eſſe ſentire ītellige̓ apprehēde̓ mouēi. vl̓ ad ſe īuicē ꝯſeꝗ. Adhuc dicūt qͥdā ī nll̓o aliqͣoꝑaº ē idē eēntia r̄i qd̓ ſua potētia. vn̄ dic̄t aīa ē idē ī