Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ſumptores affirmāt. qͣſi nature cōſequētia ſeruiēte. Sꝫdicimꝰ corpus tuū cōiugij copulā ſemīari. creatōꝫ v̓oaīe ſolū creatoreꝫ oīm noſſe. dei v̓o iudicio coagulari invulua atꝫ formari. ac formatꝰ iam corꝑe aīam creari etinfundi. vt viuat in vtero ex aīma cōſtans et corꝑe.egrediat̉ viuus ex vtero plenꝰ hūana ſubſtātia. Itemaīa rōnalis ſicut ſupra habitū ē. de nihilo creata eſt: pt̄ hr̄e aliquā creaturā efficientē. creature ſit eſſede nihilo. et ita eſſe terminū creatōis principiū ſicutſupra habitū eſt. Preterea. aīma rōnalis. ſicut angelica intelligētia in hoc ꝑficit̉. habet finē habeatprincipiū. neutrū eſt ab altero. ſint equales cōditionis ī eſſe: falſa eſt ſentētia cuiuſdā ph̓i dicētis. prīcipiū cuiuſlibet motꝰ qui ē in mūdo. eſt motꝰ celi et cuiꝰlibet aīme cuiuſcūqꝫ aīati principiū eſt aīma celi: vn̄ dīc om̄es virtutes que ꝓueniūt a celo ad mūdū iſtū. ſuntuatuor. prima eſt aptatrix ꝯpoſitōis et cōiūctōis. ſufficit in cōpoſitōe liq̄biliū. Secūda dat aīam augmētati. Tercia dat aīam viuā cuilibet viuo. vocat aīamviuam ſenſibilē. Quarta v̓o dat aīam rōnalem cuilibꝰloquēti. hec v̓o om̄ia fiūt mediāte luce et mediāte circuitu celi ſuꝑ terrā: et ſicut ſi quieſceret cor a motu ſuo. qͣſiin ictu oculi moriret̉ homo et deſtruerētur om̄ia ī ip̄oſunt: et ſicut hūanū corpꝰ cōſtitutū ex mēbris habꝫ vnāaīam. ita celum ſuis cōtentis habet vnā aīam. que dr̄aīma mūdi: em̄ intelligit iſta corꝑalia facta fuerūtꝓpt̓ ſubſtātiā aīe ratōnalis. que eſt ſeꝑabilis et econuerſo: nec tūc erit veriſſimū eſſe celi et ſuꝑioꝝ et ip̄iushomīs. nullus erit motꝰ ſicut erit poſt iudiciū. et īhoīe eſt principiū mouēdi ẜm volūtatē. dependens amotu celi. Nullatenꝰ cām efficientē eſt pone̓ aīe rōnalis niſi deū. nec angelus nec aīa mūdi. niſi deus dicat̉aīa mūdi. Un̄ licet angelꝰ rōꝫ habeat aliqͦ mouendiaīam. habet modū imperij. ſꝫ modū cōſilij: ſic̄ ēin oꝑatōe eius cui ꝯſulit̉ ꝯſentire vel conſentire. ita ēin oꝑatōe aīe cōſentire vel ꝯſentire angelo ꝯſulenti.Falſa aūt eſt poſitio antiqͦꝝ ph̓oꝝ. quā ꝑuenerūt adhoc vt dicerēt mediātibꝰ intelligētijs fieri aīas rationales. qua dicebāt ab vno ſimplici ꝓuenire īmediate niſi vnū ſimplex. Un̄ intelligētia angelica fuit īmediate adeo. aīa v̓o rōnalis mediāte angl̓o. Nec ē ſil̓e de motorecorꝑali ad ſua mota. et motore ſpūali eſt angelꝰ ad ſb̓ſtātias ſpūales. qꝛ motor corꝑalis ē lux. mouet corꝑaẜm naturā. motor v̓o ſpūalis mouet ſubſtātias ſpūalesvt angelos īferiores vel aīas ratōnales. excitādo ꝯſenſū ꝯpellēdo vel nccītatē inducēdo: ſꝫ quātū ē volūtas diuina tātū pn̄t ſuꝑ ſubſtātias inferiores ſpūales. Siv̓o q̄rat̉ qͣre dicit̉ aīma rōnalis ab aīa tāꝙͣ efficienti ſit vniuoca generatio in homībꝰ. quēadmodū ē ī brutis vel vegetabilibꝰ ſiue alijs generabilibus. Reſpondendū eſt ẜm auctoritatē in li. de dogma. eccleſia. vnaqueqꝫ aīa. quo ad ꝯſimilē habet modū ꝓcedēdi in:vt ſic̄ aīma ade infuſa eſt creādo ip̄i corꝑi formato de limo terre. ita aīma petri creādo infuſa eſt corꝑi formatode ſemīe viri: vniuocatō aūt generatōis ꝓpter hoc ēin hoīe. qꝛ aīma fit ab aīma: ſꝫ qꝛ corpus ꝯſimile ꝓducitur. cui datur forma a deo creatore. In formis aūt inſeꝑabilibꝰ a materia alit̓ eſt. vt forma depēdeat a formaẜm naturā. ſit oꝑatio naturalis. Pariformit̉ dicēdum eſt de cauſa efficiēte in plantis et brutis. quā eſponēdum eſſe corꝑalem. rei incorporee non ſit corꝑcauſa efficiēs: nobilius eſt efficiēs effectu. Un̄ lux corporalis non eſt cauſa efficiēs in his. licet diſponēs ſit exꝑte materie. qua diſpoſitōe exiſtēte ſufficienter cōſequit̉forma. Sed ſicut a principio create ſūt hmōi forme. itadeinceps mediate exiſtenti aliquo ſunt ꝓducte. Et ideodicitur in li. de eccleſia. dogma. ſolum hoīem credimuꝫhabere aīam ſubſtātiuā. que exuto corpore viuit. et ſenſꝰſuos atꝫ ingenia tenet viuaciter. neqꝫ corpore morvt arabs aſſerit. neqꝫ poſtmodū interitura ſic̄ zenon dīcquia ſubſtātialiter viuit. animalium v̓o ſubſtātie ſunt:

ſed cum carne ip̄a carnis viuacitate naſcuntur. et cumcarnis morte finiuntur: ideo nec ratione regūtur ſicuplato et alexander putant. ſed ad om̄ia incitamenta nature inducūtur.Membrum tercium.D terciū quo queritur de cauſa finali aīerationalis. Et videt̉ hoc qd̓ dicitur inencheridion. finis ſit reꝑatio ruine angelice. Et ſimiliter dicit anſel. in li. de caſu dyaboli et cur deus homo. et videt̉ accipi ex illo verbo deutro. ſtatuit terminos gentiū iuxta numerū angelorum dei. ẜm aliam tranſlationem. Sed obijciturtra hoc. Si em̄ hoc eſſet ratio finalis. exiſtente caſuangelorum. non eſſet creatio animarum rationaliumSed contrarium cernitur. cum alterius ſpeciei ſit illaeſſentia ꝙͣ iſta. et congruebat creatori ad ꝑfectioneꝫ vniuerſitatis. vniuerſitatem generum et ſpecierum condere. vt in quo manifeſtetur ſapientia potentia et bonitasdei: ergo eſt ille finis cōditōis aīe rationalis. Preterea. ſi eſſet finis principalis. aut ergo eſſet ꝓpter bonos angelos. aut ꝓpter malos. Non ꝓpter bonos. cumnon indigeant ratione. nec ꝓpter malos. impoſſibilis ſit eoꝝ reꝑatio. Ad qd̓ dicenduꝫ. finis principalis eſt ꝑticipatio beatitudīs. ẜm dr̄.. thi. ij. qui vultom̄es homīes ſaluos fieri. ad cognitōꝫ veritatis venire. Finis v̓o ſecūdarius ē reꝑatio angelice ruine. Adobiectū ergo primū reſpondēdum. cum ſit finis ſecidarius. licet ſtarēt angeli et ſic minueret̉ nūerꝰlorum fruentiū. et ſic eſſet finis ſecūdahilominus eſſet finis prīcidum. ē finis prīcipalis angeloꝝ. ereꝑatio ruine angelice: et ē finis ſecūdariꝰ.multitudine ꝯſortij angeloꝝ fruētiū. et ꝙͣtum adnem. ſicut minuebatur numerꝰ fruētiūnumerū alorum. ita augetur ꝓfectū bonoꝝ hoīm. Aſſignet ite magiſter in li. ſenten. finem aīne rationalis dicens. creata eſt vt intelligerēt ſummam bonitatem. et inteligendo amaret amando poſſideret. poſſidendo frueretur. Aīme v̓o aſſignatur finis in tribꝰ differentijs. vtſcꝫ laudaret. ſeruiret. et frueret̉. Alubi etiā ẜm auvt videret laudaret atꝫ gauderet ſiue diligeret. Qudifferentiaꝝ ratio ſic poteſt attendi. vt intelligere ſit reſpectu prime veritatis. et ꝑtineat ad intelligentiā: amare v̓o reſpectu ſumme bonitatis. ꝑtineat ad volūtatēpoſſidere v̓o ſit reſpectu eternitatis ꝑtineat ad mentiſiue memoriam. ẜm trinitas eſt in anima penes inligentiam voluntatem et memoriam. quam memoriquidā premittunt duabꝰ alijs. quidā ſubiūgūt ẜm diueſam ſuā intentionem. Frui v̓o ꝑtineat ad ip̄am eſſentiadiuinitatis. vel ex tribus predictis relinquatur. Tresaūt differentie ſic poſſunt diſtingui. vt frui pertineat adactum cordis. ſeruire v̓o ad actum oꝑis exterioris. laudare v̓o ad actum oris. Alie v̓o tres differentie ſic diſtiguuntur. vt videre pertineat ad actum rationis. amarvo ad actum volūtatis ſiue gaudere. laudare v̓o ad actuſermonis: vt fiat ꝓteſtatio ſumme maieſtatis ſapientieet bonitatis. Queſtio. lxij. de ſimplicitate aīme ẜm eſſe abſEterminatis his ꝑtinēt ad cauſalitatē ip̄iꝰ aīe. ſeqde his īſūt ei ẜm abſolutū prīo. Deinde de his ꝑtinēt ad eiꝰ ꝯꝑatū reſpectu corꝑis. Prīo agēdū ē de ſimplicitate eiꝰ. Scd̓o de vniuerſitate pluralitate ip̄iꝰ. Tercō de ſimultate origīs. vel ſimultate. Quarto de localitate. Quīto vtꝝ ſit ad imagīem ſil̓itudi dīnā: hec q̄ſtio ꝑtinet qͣſi ad qͣlitatē. p̄cedētes v̓o ad