Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.lxij.

quantitatem. Sexto de ordine eius in vniuerſo ⁊cͣ. Alembrū primū.Irca ſimplicitatē d̓o que attēdit̉ ꝙͣtuꝫ adꝑtes quātitatiuas. querit̉. vtrū ſit ſimplexin cōpoſita. Et videt̉ ſit ſimplex: quātitas em̄ terminꝰ eſt corꝑis. Aīa v̓o ē ſubſtātia incorporea: quātitate caret. Iteꝫ aug. in li. aīaet ſpū. ſi ꝑtes hr̄e aīma dicit̉. rōne potius ſil̓itudinis ꝙͣveritate cōpoſitōis eſt intelligēdū. Simplex ſubſtātia ēaīma. nec aliud minus eſt ratō ſubſtātia ꝙͣ aīma. Itēom̄e qd̓ recipit̉ eſt in recipiēte ẜm modum recipientis. ergo in aīa fuit ſpēs rerū corꝑaliuꝫ et cōpoſitaꝝſimplicitatis. ergo natura aīme ſimplex eſt. vbi ē vnaſpēs ibi et alia. Item ſi aīa eēt quāta maior eſſet ī maiori corꝑe. et mīor in mīori. cōſequēs maiores corꝑeeēt ſapiētiores et īgenioſiores: qd̓ ſit erit aīapoſita ſꝫ ſimplex. Cōtra aīa tota toti corꝑi infundit̉vt ꝑfectio ꝑfectibili: extendit̉ ergo ẜm extenſionē corꝑis corpꝰ ſit cōpoſitū. et ita quātū erit. aīma quātitateꝫis. Iteꝫ aīa hꝫ ꝑtes virtuales ſiue potētiales. ẜmillas eſt ī diuerſis ꝑtibꝰ corꝑis. et ẜm oēs in qualibꝫꝑte: em̄ vidit in auribꝰ. neqꝫ audit in oculo. Ubi aūtaliquā ꝑtiū eſt. ibi et ip̄a aīma eſt: erit ergo aīa quātitatem hn̄s rōne ſuaꝝ ꝑtiū. Ad qd̓ dicēdū. ẜm aug. īli. de quātitate aīe. quātū dicit̉ aliꝗd duobꝰ mōis. virtualiter et dimenſiue. vt querit̉ quātus ſit hercules.pt̄ queri vel quātitas dimēſiua ſcꝫ qͦt ſit pedū: vel quantitas virtualis. ſcꝫ quāte ſit v̓tutis: aīa ergo hꝫ quātitatem virtualē: ſꝫ habet dimēſiuā. Sil̓r hꝫ v̓tualē extēſiōem in corꝑe. hꝫ extēſionē dimēſiuā. ſicut albedo velforma materialis. que diſtendit̉ ẜm corꝑis diſtinctōem Ad ſcd̓m v̓o dicendū. licet in aīa ſint ꝑtes virtuales. que determīatas hn̄t oꝑatōes. ẜm ꝑtes corꝑis diuerſas: tn̄ ip̄a eſt ꝑtibilis ẜm quātitatē. vt in ſe recipiatdiuiſionē. vel ẜm ſubſtātiā corꝑis eius ſubſtantia diuidatur: ſꝫ ẜm ꝓportōem organoꝝ eſt oꝑatio v̓tutū. quibꝰmediātibꝰ aīa in diuerſis corꝑis ꝑtibꝰ oꝑat̉. et ſicut perdiuerſum ſitum diuerſe ꝑtes corꝑis diſtinguūt̉. ita diuerſum actū. diuerſe ꝑtes v̓tuales cognoſcut̉. nec ē ſituscauſa multiplicatōis ꝑtiū in corꝑe. nec actꝰ cauſa multiplicatōis viriū ī aīa: nec eſt maior aīa in duabꝰ vel ī tribꝰ potētijs ꝙͣ in vna. tota aūt dicit̉ eſſe ī qualibet partcorꝑis vno. vt totalitas ad ꝑfectōem eſſentie aīe referatur. at̄ tota dicit̉ in qualibet ꝑte corꝑis ẜm totalitatem virium.Nlembrum ſecundum.D ſecūdū quo q̄rit̉. vtrū aīa ſit vna vl̓ plures in tribꝰ potētijs vegetabili ſenſibili etrōnali. aūt ſit vna ſic on̄dit̉. Sic̄ ſe hꝫꝑfectibile ad ꝑfectibile. ſic ꝑfectio ad ꝑfectum. ſꝫ differt ī hoīe ꝑfectibile a vegetabili ſenſibiliet rōnali. qꝛ vnus ẜm eſt vegetabilis. ſenſibilis. etrōnalis. vna erit ꝑfectio ẜm ſubſtātiā. Itē ſi eēt ml̓ta. et ẜm ſubſtātiā. et ẜm potētiā: actꝰ vniꝰ impediretur actū alteriꝰ: ſꝫ cōtrariū videmꝰ. aīma occupatacirca actū vnius: impedit̉ ab actu alteriꝰ: ſunt eademſubſtātia. vegetabilis ſenſibilis et rōnalis. Itē ſi eſſētdifferētes ẜm ſubſtātiā et potētiā et oꝑatōem ī nullouenirēt. et ſic īpoſſibilis eſſet vnitio ī hoīe. em̄ vniūt̉ in aliqͦ cōueniūt. Item ſi eēt. eſſet diuerſarūſpēꝝ: differētiā em̄ ſpēi facit diuerſitas ſubſtātialis ꝑfectōis. Item arguit̉ ex rōe. em̄ dicat̉ aīa reſurgere ſꝫ corpus. aīma aūt corꝑi reſurgēti cōiungit̉: ſi ſenſibilis in hoīe eſſet alteriꝰ ſubſtātie ꝙͣ rōnalis. et ſil̓r vegetabilis: aut deſinerēt eſſe. et ita eſſet idem totum īreſurrectōe qd̓ prius erat. Si v̓o deſinerent eſſe. eēttres ſubſtantie ſeꝑabiles. quarum nulla aſſet altera. etita localiter diuiſe: et ita vegetabilis ꝙͣtum ē de ſe ī hoīeeēt ſubſtātia ſeꝑabilis: qd̓ ſit. neceſſe eſt vnā ſb̓-

ſtātiam in his tribꝰ. Item aug. in li. de eccleſia. doNeqꝫ duas aīas in vno hoīe eſſe dicimꝰ. ſicut iaco buet alij ſyroꝝ ſcribūt. vnam aīalem qua aīet̉ corpꝰ et immixta ſit ſanine. et aliam ſpūalem que rōem mīſtret.Sꝫ dicimus vnā eandēqꝫ aīam in hoīe. que et corpꝰ ſuaſocietate viuificet. et ſemetip̄am ſua rōne diſponat. hn̄sin ſe libertatem arbitrij. Cōtra in ſemīe ſiue in embrion an̄ infuſionē aīme rōnalis. p̄cedit quedā potentiaqvegetat̉ et ſentit: ſed illa potētia eſt ſine ſubſtātia.aīam rōnalem precedit ſubſtātia aīe vegetabilis et ſenſibilis. ergo dierſe ſunt ſubſtantie aīme vegetabilis ſenſibilis et rōnalis. Item eſt eadē ſubſtātia corruptibilis et incorruptibilis: ſed corruptibilis eſt ſenſitiuaincorruptibilis rōnalis. ſunt idem ẜm ſubſtātiam Item ſeꝑabilis et inſeꝑabilis. mixta corꝑi et mixta ſunt eadē ſubſtātia. Ad qd̓ pt̄ rn̄deri. vna ē ſubſtātia in homīe. hn̄s has virtutes: vn̄ aīma rōnalis cuꝫſeꝑatur ſecū trahit ſenſum et imaginem. ſicut dr̄ in li.aīa et ſpū. Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉ de embrione. dicēdūeſt. illa ſubſtātia cuiꝰ eſt illa virtus. ſe hꝫ moduꝫꝑficientis. ſed modū artificis p̄parātis ip̄m corpꝰ. qd̓debet eſſe organū ip̄ius aīe. que eſt ꝑfectio: nec dicet̉ eſſeaīal ante vltimaꝫ ꝑfectōem. Aīmal em̄ a ꝑfectione dicitur a p̄paratione. Et ſi dicat̉ a ph̓o animal. hoceſt niſi vt diſtinguat̉ a corꝑe hmōi in quo eſt virtustalis p̄paratoria. vt deſignet̉ hoc eſſe in ſpecie: nonem̄ vt hmōi poſſet in ſe ſubſiſtere. Ad aliud v̓o dicendum. eſt eadē ſubſtātia corruptibilis incorruptibilis. Subſtātia illa ita p̄parat et ē corruptibilis.ē eadē ip̄a ſb̓a aīe relis: v̓tus aūt ſētiēdi quā dicitaug. ſeꝑarivniꝰ ſubſtātie eſt potētia intellectiua. et licet ſit ſeꝑabilis ex rōne eſt ſenſibilis. eſtn̄ ſeꝑabilis rōne ſubſtātie in qua furiſta v̓o ſenſiblis. licet in genere cōueniatīiſibili in brutis. In btis aūt ſit corruptibilis. ꝓpter hoc ē in hoīe corruptibilis: qꝛ in brutis ordinat̉ niſi ad neceſſitatem corporis corruptibiliſ. ẜm tp̄ꝰ determīatū cōſeruādi. et ideo eorpore corrūpit̉: ſic aūt ē de hoīe: ſua ordīatioē tm̄ ad ꝑfectōꝫ nccītatis corꝑalis. ſꝫ ad mīſterrū virtutis ītellectualis. et vlteriꝰ ad vt ſic̄ meret̉ v̓tute ītellectuali. vel demeret̉. ita p̄miet̉ vel puniat̉. Conſil̓rpt̄ rn̄deri ad tercio obiectū. ſic̄ em̄ ſeꝑabile inſeꝑabile ꝯueniūt eidē ſb̓e. ita nec mixtū īmixtū. ſꝫ nihil ꝓhibet ſb̓am ẜm vnā potētiā oꝑari p̄ter corpꝰ. ẜm aliā oꝑari in corpore ſiue corpꝰ Membrū terciūD terciū q̄rit̉. vtrū om̄es aīe create ſintſimul vel ſil̓. aūt ſint ſil̓ create obijcitur. qꝛ dr̄ ī Gen̄. ij. reꝗeuit dn̄s ab vniuerſo oꝑe die ſeptīo. Et expoit aug. ī ilis ſex diebus omnia erant creata: in primordialibꝰ rationibus faciendis. non a creatis que ex ip̄is producuntur. cum ergo in animabus non ſic ſit. vna anima ſitcauſa alterius materialis vel effectiua: nec vnam habeant cauſam. ſicut corpora habent vnam materialē cauſaꝫ: oportet omnes anime ſint ſimul create aut requieuit deus ab vniuerſo. Si em̄ animam faceret ſicutalia. ex primordialibus rationibus producit: non obſtāte hoc. quieſcere diceretur: ſed faciens aliquid nouumcuius non preceſſit ratio cauſalis. quieſcere non videtur. Preterea videtur oſtendi per ſimile. Sic enim ē deſubſtantijs ſpiritualibus que ſunt angeli. omnes ſūtſimul. pari ergo ratione videtur de ſpiritualibus ſubſtantijs. que ſunt anime rationales: em̄ eſſe eoꝝ depēdet a corpore cui ꝯiungūt̉. ſicut eſſe anime ſenſibilis auvegetabilis. Item iob penul. Ecce vehemoth quem feci tecum. Et apoc. xx. Eadem eſt menſura homīs. que⁊angeli. quod intelligitur ꝙͣtum ad aīam. cuꝫ angeliscreati dicende ſunt. Preterea. habeāt ſuſiſtēs pcorꝑis corruptōeꝫ. quare ſimiliter haberēt ſb̓ſiſtēs