Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

cis tota: ſed aīa ſimul eſt in diuerſis ꝑtibus tota. noneſt forma corporea ſꝫ incorporea. Preterea. ſil̓itudīescorpoꝝ ſunt in aīa et dimenſiue: ſi em̄ eſſent dimenſiue. infinite pn̄t eſſe ſil̓itudines. oīno eſſet infinite dimenſiōis: ſūt ibi dimēſiue: ſimplici. neceſſeeſt ip̄am eſſe incorporeā. Item om̄e corporeū hꝫ ꝑtemextra ꝑtem. ſed aīa in corꝑe habꝫ ꝑtem extra ꝑtem. eſt qea. eſt ſubſtantia incorporea.Item obijcitur de .§. ij.diffinitōne caſſiodori. aīa eſt ſub̓a ſpiritalis ⁊cͣ. Cumeniꝫ apponat̉ hec differētia a deo creata. reſpectu alicuiꝰdebet facere dr̄iam: queritur reſpectu cuiꝰ: quelibꝫforma creature ſit creata a deo. ẜm quendaꝫ modū accipiendo creatuꝫ: ꝓut dicimꝰ quicꝗd eſt vel eſt creator velcreatura. Preterea. dr̄ ꝓpria ſub̓a viuificatrix. aliquā ſub̓am hꝫ a qua ē vita corꝑis. et vita corꝑis ē primꝰmotus: pōt queri. ꝗs eſt illę actus queꝫ diſcernimusvitā homīs a viuente. Ad primū dicendum. hecdr̄ia a deo creata: ponit̉ ad excludendum errorē illoꝝ.dicebant aīam eſſe de ſub̓a dei: et maxime de aīa rōnali em̄ inſpirauit deꝰ ſpiraculū vite. et de aliena ſubſtantia. cum nulliꝰ indigeret: ſicut nos ſpiramus ſub̓aaeris. inſpirauit de ſub̓a ſua. aīa eſt de ſubſtantia dei.Ad hūc excludendo erroreꝫ de quo infra dicet̉. dicebatur aīa a deo eſſe creata ita differentiaꝫ faceret reſpectu ſubſtātie de deo genite ſcꝫ filij. et de deo ꝓcedentis .ſ.ſpūſict̄i. Ad ſcd̓m dicendū. in hoc diſcernit̉ vitā habens a non viuente: motꝰ vitalis eſt in ꝯtrariū motuinature: videmꝰ em̄ ẜm motū nature graue fertur deorſum et leue ſurſum. ſicut apparet in platis: qd̓ igneumeſt. vt colera fertur deorſuꝫ in aīalibꝰ: nutritur ſimileſimili. Item motu naturali fertur aliqd̓ ſurſum vel deorſum vel orbicularit̓. ſꝫ motu aīali fertur in an̄ retro.vel dextrorſum vel ſiniſtrorſuꝫ ſicut in aīalibꝰ. diſcernitur motꝰ vitalis a naturali. Item ẜm intellectū fit abſtractio ſpēi a materia vel ſubiecto: ẜm naturā v̓o.differentia eſt inter eſſe vitale naturale. ideo dr̄ propria ſubſtantia ſui corꝑis viuificare.Item illa diffinitō. §. iij.um dr̄. Aīa eſt ſpūs intellectualis ad bt̄itudīnem in ſe in corꝑe ordinatꝰ. ſic explanat̉. Primo on̄ditur noneſt diffinitō ꝯueniēs om̄i aīe: em̄ aīe brutali: ſcd̓oſuꝑuacuū videtur qd̓ ſequit̉. in corꝑe ordinata ſit adbt̄itudinē: bt̄itudo em̄ eſt gaudiū de veritate ſumma: adgaudiū aūt de veritate ſumma ordinat̉ rōne corꝑis. ordinat̉ ad bt̄itudinē. Preterea. ſi ponit̉ in diffinitōne. ad differentiā alicuiꝰ ponitur: querit̉ ergo cuius Ad primū dicendū. diffinitō eſt ꝓpria aīe rōnalis:de qua nos hic intendimꝰ: et licet quedā alie diffinitōesꝯueniat aīe ſenſibili vel vegetabili: magis ꝓprie ꝯueniūtrōnali. Ad ſcd̓m dicenduꝫ: bt̄itudo dr̄ dupl̓r. Uno gaudiū de ſumma veritate: ſiue de veris certis bonis gaude̓: ſic ꝯueniūt tm̄ aīe. Alio ſicut dīc anſel.bt̄itudinis ꝑtes ſunt: et ea ꝑtinēt ad ꝑfectōeꝫ aīe. ea ꝑtinent ad ꝑfectōeꝫ corꝑis: et ẜm pōt accipi qd̓ dicit̉in diffinitōne ſupͣpoſita. Uel pōt dici. aīa ordinat̉ inſe in corꝑe: vt notetur qͣliter hꝫ aīa pͥmaꝫ ſtolā ſcd̓aꝫquaꝝ vtraqꝫ eſt ordinata ad bt̄itudinē: primā hꝫ ratōneſui. ſcd̓am hꝫ in corꝑe. Et dicenduꝫ hec differentia incorꝑe diſtinguit inter aīam rōnalem angelū: angelusem̄ eſt ſpūs in ſe ordinatus ad bt̄itudinem. anima v̓o eſtſpūs. in ſe et in corꝑe ad bt̄itudinē ordinatus.Deinde queriturᵐ. §. iiij.rōne ꝯn̄tio diffinitōis in li. de aīa ſpū. Aīa eſt ſpūs intellectualis rōnalis: ſꝑ viuens. ſꝑ in motu. bone malevolūtatis capax. Fōt em̄ q̄ri cum hec dr̄ia intellectual̓ſit appoſita: ad quid apponitur dr̄ ratōnalis. Preterea. ſemꝑ viuēs videtur ꝯmunior eſſe dr̄ia ꝙͣ intellectua

lis. ergo preponenda eſſet. Preterea. qd̓ eſt dictu.eſt in motu. Pōt ergo queri de quo motu intelligaNon em̄ ſemꝑ eſt in motu locali. ita de alijs motibusnon bene dr̄ ſemꝑ in motu. Preterea. ſi motus eiusdicitur volūtas. illa differentia intelligitur dicit̉.bone et male volūtatis capax. Ad primū rn̄detur.due differentie ꝑtinent ad cognitōnem. et tres ꝑtinēt acmotum. Ad cognitōem em̄ ꝑtinēt he due differentie: intellectualis et rōnalis: ſꝫ intellectualis ꝯmunis eſt angelo. ratōnalis v̓o ꝓprie dicta eſt ꝓpria aīme hūane. ẜmrōnis eſt ratiocinatō. Ex altera v̓o ꝑte ſunt tres differetie. quaꝝ prima dicit ꝯtinuam influentiā ad mouenduꝫa primo ſcꝫ a deo: ſcd̓a v̓o ꝯtinuā motōeꝫ nature. terciamotōem volūtatis. Uel prima ſcd̓a ꝑtinent ad eſſe. tercia v̓o ad bene eſſe: que v̓o eſt ad eſſe. eſt ſub duabꝰ differentijs. Nam pͥma ꝙͣtum ad eſſe ꝓpriū. ſcd̓a ꝙͣtum ad: pōt influere ſuꝑ corpꝰ. licet ſemꝑ influat rōne corruptibilitatis in corꝑe. Unde ſemꝑ. in motu dicitur: nquia ſemꝑ moueat corpꝰ. ꝓpter corꝑis defectū. ſꝫ qꝛ ſemꝑmoueret ſi corpꝰ ſibi ſemper ꝯiunctu eſſet.Deinde queritur .§. v.de hac diffinitōne. Anima eſt oīm ſimilitudo. Aut eniꝫhoc intelligitur ẜm eſſe. aut ẜm cognitōeꝫ. Si ẜm ꝯgnitionē ẜm cognoſcens ſpeciē omniuꝫ habere pōt. ẜmangelus eſt oīm ſimilitudo: pōt eniꝫ habere oīm ſpēs. etita hoc aſſimilari. Si d̓o dr̄ ẜm eſſe. tūc diceretur arma om̄is creatura. quemadmoduꝫ dicitur de homine ineuāgelio p̄dicante euāgeliū om̄i creature: qd̓ inuenimus. Preterea. hr̄et tūc ꝯuenientiā in genere omībus. et ita corporeis ſubſtātijs. Ad qd̓ dicendū.dicit̉ oīm ſimilitudo ſicut exponit̉ ꝓpter vtrūqꝫ. Namdr̄ ſimilis ē eſſentiā lapidibꝰ ⁊cͣ. hoc refertur ad conunientiā eſſe: qd̓ aūt p̄mittitur. hꝫ vires quibꝰ oīa app̄hendit. hoc ꝑtinet ad ſil̓atōem ẜm cognitiōeꝫ: nec ſil̓e eſtde angelo. qꝛ angelꝰ non cognoſcit omīa niſi intelligibiliter. aīa v̓o cognoſcit ſenſibilia ſenſibil̓r. intelligibilia ītelligibiliter. Ad aliud dicendū eſt. licet habeatuenientiā cum om̄ibꝰ in genere. non tn̄ in omnibꝰ: conuenit em̄ cum ſubſtantijs corporeis inanimatis in eſſe.licet non in corporeitate: cum animatis in vita: cuꝫ ſenſibilibꝰ in ſenſu: et ex ꝑte incorporeaꝝ. angelis in intellectu: cum deo ſiue dr̄ ſubſtantia ſiue ſupͣ ſubſtantiaꝫẜm dyoniſiū in intelligentia. Nec oꝑtet ꝓpter hoc. dicatur om̄is creatura ſicut homo. quia homo habet perqd̓ cōuenit cum incorporeis rōne anime: cum corporeisrōne corporis. qd̓ non habet anima.Diffinitur iterumᵐ. §. vj.aīa eſt ſub̓a ſpiritalis ſimplex et in diſſolubilis: ī corpore paſſibilis atqꝫ mutabilis. Rōne cuiꝰ obijcit̉. adponūtur tot differentie. Nam dr̄ ſpiritalis. viodare intellectū ſimplicis. Pretēa. incorporea ē de primis differētijs. qͣre hic ponit̉ de vltimis. Iteꝫ paſſibilis videt̉ eſſe dr̄ia: cum ꝯueniat aīe glorificate. impaſſibilitatē habebit. Simil̓r indiſſolubilis nonvidetur eſſe dr̄ia. diſſolubilitas ꝯueniat om̄i creatue. Rn̄ſio. aīa humana in medio eſt: ſub̓e ſcꝫ ſuꝑiorisangelice. inferioꝝ ſub̓aꝝ. reſpectu inferioꝝ ſub̓aꝝ ponitur illud qd̓ dr̄. aīa eſt ſub̓a ſpūalis ⁊cͣ. reſpectuperioꝝ dr̄ incorporea paſſibilis atqꝫ mutabilis. Qaꝫ inhoc dr̄ ſpūalis. ſeꝑatur a corpulētia eſt inferior. Inhoc aūt dr̄ ſimplex. ſe ꝑatur a ſubſtantia ſpūali que ēcompoſita. ſicut eſt ſpūs. qui dr̄ naturalis aūt vitalis incorpore: per hoc autē dicitur indiſſolubilis. ſeꝑatur avegetabili in plātis: ſenſibili in brutis. quaruꝫ vtraqꝫeſt ſubſtantia ſpiritualis ſimplex ſed eſt diſſolubilis.Ex alia parte incorporea eſt communis differentia anime angelo ſed paſſibile ſeparat: licet eniꝫ aliquo modo mali angeli poſſint pati. et boni de naura poteran