Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

rim ſupplementū illud carnis in coſte locū. ipſiuſqꝫ femine corpꝰ aīaꝫ: ꝯformatōemqꝫ mēbroꝝ. oīa viſcera. ſenſus oēs. et ꝗcꝗd erat quo illa. et creatura.. feminaerat: niſi in illo oꝑe dei factuꝫ. qd̓ deus angelosſed ſeip̄m operatus eſt. Nembrū quintuꝫStenſa multiplicatiōe ex ꝑte hoīs. additmultiplicatō facta ex ꝑte aīantiuꝫ irrōnabiliū: cum dr̄ formatis de humo ⁊cͣ. aliatranſlatō hꝫ finxit deꝰ de humo: vtrobiqꝫnotat̉ nominuꝫ impoſitō. adductio eoꝝ quibꝰ nomenimponebat̉. Sꝫ querit̉ hoc dicit volatilia formata de humo: ſupͣ v̓o in oꝑbꝰ ꝗnte diei dictū ē. ꝓducant aq̄ reptile et volatile ſuꝑ terrā: nunꝗd hec ē vnaductō differēs ab illa. vt pͥma fieret de aꝗs. ſcd̓a fierethumo. Si v̓o ꝓductō elemētati. facta ē ex elemētis: nonfuit ibi aqͣ tm̄ nec terra tm̄. ſꝫ aqͣ ꝯmixta t̓re et ecōuerſo.et nomē humi deſignat̉: tūc ad minꝰ q̄rit̉: ꝓpter ꝗd ibiplus noīauit aquā. v̓o plus noīauit terrā: humꝰ terra ē madefacta. Ad qd̓ vr̄ dicendū. volatilia quedāreſpiciūt naturam mediā .ſ. coīs eſt aeri aq̄ ad nutrimentū acꝗ̄rendū. ſicut aues aqͣtice: et in aere paſcunt̉vt hyrūdines: q̄daꝫ v̓o reſpiciūt natura vltimā .ſ. terraꝫad nutrimētū obtinēdū: ex deſignat̉. lꝫ ex vtroqꝫponant̉. tn̄ plus aliqn̄ reſpiciūt principiū. aliqn̄ illud Preterea. aqͣ ex ꝑte ꝯuenit aere. magis fuit pͥncipiū motꝰ localis ī eis: ex ꝑte v̓o ꝯuenientia hꝫ terra.vt humꝰ dicat̉ terra aqͦſa: magis fuit pͥncipiū motꝰ nutrimētalis. ideo dupl̓r tetigit ibi originē dicēdo: ꝓducantaque ⁊cͣ. hic v̓o formatis ex humo ⁊cͣ.Secundo queriturᵐ. .§. j.qͣre non ē facta mētio de piſcibꝰ ſic̄ de volatilibꝰ. Rn̄ſiopiſces ex aꝗs originē ducūt ī eis ꝯſeruantur: volatiliaaūt etſi ex aꝗs originē duxerunt. nūc ampliꝰ in terra velſuꝑ terrā vitā ducut. et habitatōeꝫ hn̄t in arboribꝰ vel ſuper terrā: ſcꝫ arbores ad terrā referūtur. Rn̄det tamēaug. q̄ſtioni facte de volatilibꝰ ſub diſtinctōe: dicēs vnomo humꝰ refert̉ ad vtrūqꝫ. ad aīantia ſcꝫ terre et volatilia. ſꝫ tm̄ ad alterū: alio v̓o ad vtrūqꝫ cuiꝰ ſūt hecverba. Si queꝫ v̓o mouet. qͣre dixit finxit deꝰ de terraom̄s beſtias agri. de aꝗs oīa volatilia celi: videat duobꝰ modis intelligendū: aut tacuiſſe nūc vn̄ finxerit volatilia celi. qꝛ tacitū poſſet occurre̓. vt de terra vtrūqꝫ accipiat̉ deū finxiſſe ſꝫ tm̄ modo beſtias agri. volatilia celi: etiā tacente ſcpͥtura intelligamꝰ vn̄ finxerit. velut qui ſciamꝰ in ꝑſona taliū rationū ꝯditōne ex aꝗs eaeſſe ꝓducta. aut terrā vniuerſal̓r ſic appellatā. aꝗs ſil̓:ſicut appellata ē in illo pͣs. vbi celeſtiū laudibꝰ termīansad terra facta ē ꝯuerſio ſermoīs. dictū. laudate dn̄mterra dracones oēs abiſſi ⁊cͣ. nec poſtea dictū ē laudate dn̄m de aꝗs. Ad ſcd̓m v̓o dicit. tūc noīa impoſitaerāt volatilibꝰ: piſcibꝰ v̓o ẜm genera ſua ꝯgnitis ſucceſſiue noīa impoſuiſſe: et ideo fecit ibi mentōeꝫ de piſcibus. Un̄ dīc aug. Credendū ē paulatī cognitis piſciumgeneribꝰ noīa impoſuiſſe. tūc aūt pecoribꝰ: pecora etbeſtie volatilia ad hoīeꝫ adducta ſūt. vt eis ad ſe ꝯgregatis: gͣdatimqꝫ diſtinctis noīa impone̓t: ꝗbꝰ etiā ipſispaulatim ml̓tocitiꝰ ꝙͣ piſcibꝰ ſi hoc factum eſſet poſſetnomina imponere.Deinde queritur de. §. ij.hoc qd̓ dr̄. Et adduxit ea dn̄s ad adā: nunꝗd em̄ adducta ſūt volatilia aut greſſibilia. ſicut venator adducit adretia. Nunꝗd fecit aliquoꝝ mīſterio: aut ſola voce iuſſionis. Iuſſionis voce videt̉ hēant hmōi aīmalia intellectū ad ꝑcipiendū. Mīſterio etiā videt̉. neqꝫ em̄ hoīm nōdū eſſꝫ adhuc multiplicatō: neqꝫ miniſterio alioꝝ aīantiū. quoꝝ em̄ mīſterio tūc hec adductaeſſent. Ad qd̓ videt̉ aug. dicere. beſtie vel aues in ſucgenere obtemperāt deo: non ratōnali voluntatis arbi-

trio. ſed ſicut mouet ille om̄ia temꝑibꝰ oportunis: ip̄etꝑaliter motus. angelica mīſteria capiūt in v̓bo eiꝰ.quid tꝑe fieri debeat. illo in temꝑaliter moto. motur ip̄a tꝑaliter. vt in his ſibi ſubiecta ſunt iuſſa eiꝰ eſficiant. Om̄is em̄ aīa viua. nōſolū rōnalis ſicut ī hominibꝰ. verūetiā irratōnalis ſicut in pecoribꝰ volatilibꝰiuſſis mouetur: ſed anima ratōnalis voluntatis arbitvel ꝯſentit iuſſis vel ꝯſentit. irrōnalis aūt hꝫ iudicium. ſuo tn̄ genere atqꝫ natura aliqͦ tactu ꝓpelliti Sed ẜm poſſet obijci de piſcibꝰ qui ſil̓r obediūt: qͣre dr̄ adduxit eoſdem. Ad hoc dr̄. in innuitu quedaꝫ ſunt aīalia adducibilia ad hoīem exn̄tem ſuierrā: ſic̄ ſunt volatilia beſtie terre. pn̄t viue̓ ꝯſeruri in terra: quedā v̓o. ſic̄ piſces. Unde ex colligit̉.hec adductio fuit localis. tm̄ ſpūalis vt pn̄taret̉ intelectui ſuo: ẜm hec em̄ adductō poſſet fieri piſciū ſic̄ beſtiarū aut volatiliū. poterant em̄ cognitōi humane preſentari: hec ſicut illa.Iteꝫ queritur de .§. iij.hoc qd̓ dr̄. Om̄e qd̓ vocauit adaꝫ nomē aīe viuētis. ip.eſt nomen eiꝰ: em̄ videt̉ hoc veruꝫ. īmo multa ē factamutatio illoꝝ nominū ẜm diuerſitatē gentiū: ſic̄ apudnos apparet. quidā em̄ vno modo vocabulis ꝓprijs deſignant: quidā v̓o alijs. Ad qd̓ videt̉ rn̄dere aug. dicēs etſi facta ſit mutatio apud eos fuerūt in diuiſione linguaꝝ: tn̄ in pͥma lingua fuit apud om̄es. hoc nomen potuit remāſiſſe in ip̄o. Uel aliter dicendū. adaꝫidē dīc ẜm eſt ſenſus. Sic vocauit. ſic ē nomen aīantis. vt notet̉ homīs eſt impone̓ noīa. Undeaug. Si lingue humane ꝯſulātur. ſic appellātur hec oīaquēadmodū eis homīes loquēdo noīa poſuerūt: nōſolihec que ſunt in aꝗs terris. verumētiaꝫ ip̄a aqͣ et celum terra. vidētur in celo. vident̉ ſꝫ credūtur. prodiuerſitate linguaꝝ gentiliū diuerſis noībus appellantUnā ſane linguā pͥmitꝰ fuiſſe didicimꝰ: anteꝙͣ ſuperbiaturris illiꝰ pꝰ diluuium fabricate. in diuerſos ſignoꝝ ſonos humani diuiderēt ſocietatē. Quecunqꝫ aūt illa ligua fuerit. ꝗd attinet q̄rere: illa terre tūc loq̄batur adaꝫ in ea lingua (ſi adhuc vſqꝫ ꝑmanet) ſunt voces articulate quibꝰ primꝰ aīmalibꝰ volatilibꝰ terreſtribꝰmina impoſuit.Pōt etiaꝫ queri .§. iiij.re hec noīa dixerit fuiſſe īpoſita viuēti. qͣre herbis arboribꝰ: hec noīa hēant. noībus indiguerit adſignandū effectū coīcandū intellectuꝫ. Rn̄ſio. videt licet his ſint noīa impoſita. tūc non dr̄ de illis. vtnotet̉ ſe eſſent mobilia. vt ſe ei poſſent pn̄tare. ſecradiatꝰ terre affixa: vnde per acceſſum hominis ad ipſaſucceſſiue fiebat nominum impoſitio.Queſtio. lix. de aīe entitateet quidditate.Diuuante gra ih̓uxp̄i. pꝰ ꝯſideratōeꝫ ſpūalis ſub̓e .ſ. anli. corꝑalis celuꝫ terrā deſignatẜm vnā expoſitōeꝫ. Procedendum ē adꝯſideratōeꝫ hoīs. e ſub̓a compoſita exſpūali ſiue ītellectuali ſub̓a ſcꝫ aīa corꝑe. Prīo dice ē de aīa: qꝛ plꝰ ꝑtinet ad ꝯſideratōeꝫ theologica: delide de corꝑe aliqͣ ſūt dicēda. ꝙͣtū ad ſb̓iacet eideꝫ ſculatōni. Tercio de ꝯiūcto. De aīma v̓o pͥma ꝯſider.reſpicit ſub̓aꝫ ſiue eēntiā eiꝰ. Scd̓a vires eiꝰ actꝰ. em̄totū ad naturā aīe refert̉. Circa ſub̓aꝫ at̄ aīme qͣdruplex ē ꝯſideratō. Prīa an̄ ſit. Scd̓a ꝗd ſit. Terciaꝓpt̓ ꝗd ſit vel fiat. Quarta ꝗd inſit. ē de entitate.ditate. cālitate eēntiali ꝓprietate ſiue diſpoſitōe. Dicoeēntiale ſcd̓o primo. em̄ refert̉ ad ꝗdditateꝫ velcālitatē de pͥmis duobꝰ ī hac qōe ſub duobꝰ membris.reliquis duobꝰ in queſtionibꝰ ſequentibus.