Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

de terrenaſcentibꝰ et aīalibꝰ. Nam in terrenaſcentibuseſt ſemꝑ virtꝰ ſemīs. vt fiat aliud ex ip̄o: ſic ē vniuerſaliter in aīantibꝰ aque vel terre. ſꝫ vis ſemīatiua eſt inelementis. em̄ om̄ia que ſunt in aꝗs generāt̉ ex ſibiſimilibꝰ. ẜm natura eſt principiū ex ſil̓ibꝰ ſimilia ꝓcreandi. ſimiliter nec oīa ea ſunt in terris: vnde ml̓ta animalia moriunt̉ in hyeme. et poſt ī eſtate ſemē hn̄t ī ip̄iselemētis ꝯmixtis vt ꝓcreent̉: herbe v̓o in terra viuuntẜm virtutē radicis. licet extra moriant̉. et ſemīa herbaꝝcadūt in terrā. et poſt multiplicant̉ tꝑe ꝓducēte oportu: et hoc eſt qd̓ dicit ſuꝑ Gen̄. aug. ſeme vbiqꝫ repetūt. herbis lignis inſit ꝙͣ aīalibꝰ. ſi oībꝰ: obſeruatū eſt em̄ quedā ita naſci. ex aqua ſiue terra. vt ſerus eoꝝ nullus ſit. et ideo ſemē eoꝝ nullū ſit in eis. ſꝫ inelemētis ex ꝗbꝰ oriunt̉. eſt ẜm genus. vbi et ſeminuꝫvis ſimilitudo intelligit̉ ſuccedētiū de ſuccedētibꝰ. qꝛnihil eoꝝ ita creatū eſt. vt ſemel exiſteret. vl̓ ꝑmanſuruꝫvel nullo ſuccedēte deceſſuꝝ. Ad terciū dicēdū. creare in nr̄a tranſlatōe accipit̉ facere. Unde accipit̉ aliter creare hic. et dr̄. In principio creauit deus celūet terrā. Ad quartū dicendū in nr̄a trāſlatōe.cit̉ ſpēs accipit̉ genere .i. in principio generādi: vl̓ forte ꝓpter multiplicitatē ſpēꝝ in aquis dictū eſt ẜm ſpēsſuas. Scd̓m aut volatilia quedā multe ſunt generationis in diuerſis ꝑtibꝰ anni. dixit ẜm genus ſuū: magisaūt videtur primo dicendum. Membrum ſecūdumD ſcd̓m quo querit̉. ꝓpter qd̓ facta eſt benedictio ſuꝑ ea ſunt ꝓducta ex aꝗs.aūt primo ſuꝑ terrena aīantia. Nam ſi benedictio fuit incremento qd̓ ꝑtinet ad augmētatōem in multiplicatōe ad generatiuā ꝑtinet. ethoc videt̉ hoc qd̓ dicitur. Creſcite et multiplicamini:videt̉ prima benedictio fuiſſe faciēda ſuꝑ terre animantia. ibi eſt primū cremētū generato. Preterea. aīantia terre creſcāt multiplicent̉ ſuꝑ terrā. ſic̄ illamultiplicant̉ in aꝗs: ꝓpter qd̓ eſt facta bn̄dictio animātiū terreſtriū. ſicut aqͣtiliū. Ad primū videt̉ rn̄dere aug. dicēs. terrenaſcētia qꝛ habuerūt affectūlis ꝓpagande et ſine ſenſu generabāt̉: indigni videbant̉benedictōe. ideo incipit benedictio ab aqͣtilibꝰ. Ad ſecundū v̓o rn̄deo. bn̄dictōeꝫ datā ip̄is. intelligi potuit benedictio illis dari. habeāt ſimilē ratōem crementi ml̓tiplicatōis. Sꝫ ꝯtra primū pōt obijci. licꝫ em̄precedēte ſenſu appetitū ſine ꝯcomitate generēt aīaliaterrenaſcētia: nūqd̓ ꝓpter carere debeāt benedictone. ꝯſimilis ſit effectus bn̄dictōnis vtrobiqꝫ. Contra ſcd̓m v̓o obijcit̉. ſi hec eēt qꝛ bn̄dicto ī priori daret̉ intelligi in poſteriori: oportuit tūc poſt benedictionē exp̄ſſaꝫ in aqͣtilibꝰ poſuiſſe exp̄ſſiſſe bn̄dictōem. deillo terreſtri qd̓ eſt. ſed exp̄ſſa eſt. alia ſubeſt ratō Itē querit̉ principiū generatōis vnū ſit natātiliūvolatiliū ſcꝫ aqͣ. ꝓpter qd̓ fiat diſtinctio locoꝝ ad inhabitandū: dicit em̄ aues multiplicent̉ ſuꝑ terrā. innuens aerē locū habitatōis: et ſuꝑ dixit volatile ſuꝑ terrāſub firmamēto celi. vel acciꝑent volatilia origineꝫ exaere. Ad hoc rn̄det hugo dicēs. qͣre factū ſit non vtad ſimilitudinē alioꝝ. ad ornatū mūdi elemētoꝝ creata ſunt. ex ip̄o materiā ſumerēt. in locū ſortiri debuer̄tforte ꝗs ad ip̄ius elemēti materiā referat. duo ſunt genera aīantiū ex vna materia ꝓcedūt. ſꝫ vnā manſio ſortiunt̉: piſces ī originali ſede ꝑmanēt. volatilia ſurſum tollunt̉. et ſunt qͣſi ſupra id qd̓ facta ſunt: ſic de vnamaſſa corruptibilis nature. et ſua mutabilitate defluentis vniuerſi generis humani ꝓpago trahit̉: ſꝫ alijs deorſum. in ea qua nati ſunt corruptōe iuſte derelictis: alijsſurſum dono gratie ad ſortē celeſtis patrie eleuantur. Itē querit̉ adhuc qͣre dixit aues multiplicent̉ inaere. ille ſit locus habitatōis volatiliū. Ad qd̓ dicendū. licet ſit locus volatiliū ad mouendū vel ſpaci-

andum. terra tn̄ dicit̉ locus ſuꝑ quo ꝓducunt̉. vel eaterre radicitus herent vt arbores: et hoc ē. qꝛ ibi quieetiā accipiūt nutrimētū vt in pluribꝰ. ideo dicit̉ ſutterrā in aere vel in terra. ſicut quedā aīalia generaonē accipiūt in cauernis terre ⁊cͣ. Queſtio. liiij. De opereſexte dieIrit quoqꝫ deusducat terra ⁊cͣ. ſequit̉ ornatꝰ factuꝫeſt ſexta die. in prīo agit de aīantibusterreſtribꝰ irratōnabilibꝰ. deinde de animāte rōnali. et ait. faciamus hoīemEt tangit tria pn̄t reduci ad quatuor genera cauſarum: em̄ dicit̉ dixit deꝰ. notat̉ cauſa efficiēs: ꝓducatterra. cauſa materialis: et fecit deus ⁊cͣ. notatur cauſaformalis. ẜm quā p̄ceſſit ꝯditōem a deo: cauſa finali dicit̉. et vidit deus ⁊cͣ. hoc idē poſſet prius eſſe dictiin aquatilibꝰ. Uel poſſumus predicto in tria diſtinguere ẜm eſſe a cauſa et in ꝓprio genere. referri ad cauſam tanꝙͣ finē. Huius gratia querunt̉ duo. Prīoquare dicit in ſingulari ꝓducat terra. dicit aūt in plurali ꝓducāt aque. Secundo vtrum omnia minutiſſima animātia factaerant in operibꝰ ſex dierum. Nlēbrū primūFD primum quo querit̉ ꝓpter qd̓ dictū eſtſingulariter de terrenaſcētibꝰ: ſic ardictū eſt ſingulariter de aqͣ ſꝫ pluraliterꝓducāt aque: tn̄ ẜm diuerſitatē terraꝫſit dſuerſitas ꝓductōis ī aīalibꝰ. Itē dictū ē de terrenaſcētibꝰ. dictū eſt germīet terra ⁊cͣ. aūt dictū eſt deaīantibꝰ dictū ē ꝓducat terra ⁊cͣ. Preterea. tria genera notat terreſtriū ſcꝫ reptilia. iumeta et beſtias: ꝓpterqd̓ deſignat illa ſub illis tribꝰ ratōnibꝰ. oīa ſint propter hoīem: ꝓpter qd̓ dicunt̉ quedā iumēta. oīa em̄ ſūvt eliciat ex illis vtilitatē aliquā. Pretēa. ī trāſlatōe ſeptuaginta addit̉. quadrupedia reptilia pecora et feras: ita vnū membrū videt̉ ſuꝑaddi. Similitefere pecora dicunt̉. qͣre ergo ex diuerſo diuidunt̉. Similiter pecora et quadrupedia recte diuidunt̉. Arqd̓ dicēdū. ſingulariter dr̄ de terra. pluraliter de agevt notet̉ aquaꝝ in ſuis receptaculis diſtinctio: terre voeſt ꝯtinuitas. licet pluraliter dicant̉ terre ꝓpter regio diuerſitates. Ad ſcd̓m v̓o dicendū. de terrertibꝰ dictū ē germīet: germē em̄ eſt in radice que adheretterre: ꝓductio v̓o dicit̉ .i. ꝓcul ductio. qꝛ aīantia a traſeꝑant̉. et ideo alia tranſlatio habet. eijciat terra. id eſtex ſe iaceat qͣſi ſeꝑatum ab ip̄a Ad terciū dicendū.tria genera enumerat. ſic diſtinguūt̉. vt iumēta dicat̉ ſunt in adiutoriū hoīm ad laborandū in terra. Un iumētū dr̄ qͣi iuuamētū. Iuuamētū v̓o accipit̉ tm̄ ī ereptilia v̓o et beſtie terre ſunt. ſunt ad terrorē. Un̄aug. quedā ſunt vtilia. quedā deterrentia. Uel aliter.Eoꝝ ſunt in adiutoriū ad laborādū. q̄dā ſunt reptq̄daꝫ greſſibilia. et illa dicunt̉ beſtie terre. Ad quadicendū. membꝝ qͣdrupedia. ponit drn̄tiā ꝯͣ aliatria. ſꝫ ꝯnūerat̉ reptilibꝰ ꝓpter. reptilia multoſunt pēdū. et ita ponit ꝑtē toto. vt intelligant̉ ml̓tipedia. et pꝫ. iteꝝ reſumit illa mēbra. non ponitdrn̄tiaꝫ qͣdrupēdū. ſꝫ poīt tm̄ drn̄tiaꝫ reptilium. Uel poſdici illd̓ ē ꝯn̄e ad illa tria. qͣdrupedia em̄ q̄dā ſunt reptilia. q̄dā pecora ſiue iumēta. at̄ dic̄ pecora ī traſlatōe ſeptugīta ad illa fit coartatō ſūt ī adiutoriū hoīmMlēbrū ſecundūD ſcd̓m q̄rit aug. de minutiſſimis aīatibꝰ. vtꝝ oīa facta eēnt ī oꝑbꝰ ſex dieꝝ. anex ꝯſequētibꝰ reꝝ mortalium corꝑibꝰ. ſicut apparet