Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.liij.

finē ſummū. qui eſt alpha in ratōe agentis. et o in ratōne finis. vt ſic ꝯpleat̉ illud qd̓ ꝓuer. xvj. dicit̉. Uniuerſa ꝓpter ſemetip̄m oꝑatus eſt dn̄s. Circa hoc duo tractanda ſunt. Primo circa lr̄am quedā queſtiones deꝑductōe reptiliū. ꝓductōis ſub ſuis ꝑagͣphis.Scd̓o quare facta ſit bn̄dictō ſuꝑ ꝓductis de aquis aūt primo ſuꝑ terre animantia.Nembrum primumRimo querit̉. faciat mentionē de aqͣ.vt ꝓducat animantia aquaꝝ: quare nonfacit mentionē de aere. vt ꝓducat aīantiaaeris ſcꝫ volatilia. Iteꝫ aer et aquaſuū habeat ornatū corpus ignis qd̓ dicit̉ ẜm ſtrabumcelū olimpiū igneū habeant ſuū ornatū. hec ꝑtiueant ad corpus mediū: dictus em̄ erat ornatus celi.pter qd̓ recte ſequi videbat̉ ornatus ignis. vel celi igneique ſunt corꝑa ꝓxima. Item aer hꝫ duas differētiasquaꝝ vtraqꝫ dicta eſt celū. Una celū ethereū. altera ce aereū. Poteſt queri. quare celi etherei dixit ornatū ſicut celi aerei. Ad qd̓ dicendū. noīe aque intelligit̉ aer. ſua vicinitate hꝫ humiditatē aquoſaꝫ. vn̄aliqn̄ rorat. Un̄ aug. ꝯtra manicheū. Sciāt oēs mouent̉ iſlū aerē nebuloſuꝫ humidū in quo aues volanta doctiſſimis hoībꝰ hoc diligēter inꝗrūt. aquis ſolere deputari. Concreſcit em̄ et craſſus efficit̉ exalationibꝰ. et quaſi vaporibꝰ maris terre. de ip̄o humorepingueſcit qd̓āmō. vt volatus auiū portare poſſit: ideo noctes ſias etiaꝫ rorat. cuius roris gutte mane inherbis inueniūt̉. mons ille macedonie olīpus vocat̉. tāte altitudinis eſſe dicit̉ vt in eius cacumīe nectꝰ ſentiat̉ nec nubes ſe colligāt. qꝛ excedit altitudīe ſuatotū iſtū aerē humidū. in quo aues volant: et ideo neqꝫaues ibi volare aſſeuerant̉ qd̓ ab eis poſitū dicit̉. quiſingulos annos ſolebāt (neſcio quoꝝ ſacrificioꝝ ca) memorati montis acumē aſcēdere. et aliquas notas in puluere ſcribere. qͣs integras alio inueniebant: qd̓ fieri poſſet. ſi ventū aut pluuiā ille locus pateret̉. Deniqꝫ tenuitas aeris ibi erat. eis inſpirabat. vnde durare ibi poterāt. niſi ſpongias hūectas naribꝰ applicarēt. vn̄ craſſiorē ſpiſſiorē ſpm̄ ducerēt. iudicauerūt ſe nullaꝫ auē in eo loco aliqn̄ vidiſſe. et in idem ꝯſonat qd̓ dicit idē aug. ſuꝑ gen̄. Sed ſi querat̉. quare illa ꝯmūis origo. magis noīe aque ꝙͣ noīe aeris ītelligat̉Dicēdū. aqua plus eſt ordinata ad generatōꝫ aīantiū ꝙͣ aer. licet in aere multe fiant imp̄ſſiōes ꝓpter aſcenſum aquaꝝ: ꝯmixtiōes em̄ ex quibꝰ fiūt generatōes animantiū. circa mediū locū fiūt. ideo rectius noīe aquedeſignauit. Preterea. ſupra dictū eſt. ſpūs dn̄i ferebatur ſuꝑ aquas. et deinde dicit de ꝯgregatōe aquaꝝ vt appareat arida.: ideo ꝯtinuando recte hic noīauit aquaꝫtanꝙͣ originale. Ad ſcd̓m dicēdū. licet ignis ꝑtineat ad mediā naturā inter celū terra. habuit ornatūdiſtinctū. nec ẜm ſui ſuꝑiorē ꝑtem dicit̉ olimpiū celuꝫnec ẜm inferiorē dicit̉ igneū. quia eſt locus in quopiuere poſſent aīantia. Si em̄ poſſunt viuere aīantiain ſuꝑiori ꝑte aeris que dicit̉ ether. ſicut dicit aug. ī auctoritate ſupͣdicta. eo ad ip̄m poſſunt aſcēdere vapores. et ita nulla fit ibi ꝯmixtio. ergo nec poſſent ſaluari. quia ex eiſdeꝫ ſaluat̉ ex quibꝰ generat̉: multo fortiusin celo olimpio vel igneo eſſet hmōi ornatus. Preterea. natura ignis eſt deſtruere alienū corpꝰ qd̓ deſtructibile eſt. Unde poſſunt ibi eſſe corpora aliena. Reſtat ergo. ip̄a lux in vtroqꝫ celo eſt ornatus corꝑis fuiſufficiens ſuo corꝑi. vt ſicut celū aqueū nullū habet ornatū corporeū preter ſui ꝑſpicuitatē luminoſaꝫ. nec celūempirreū hꝫ ornatū corporeū. preter ſuaꝫ lucem: ita nechabent iſta corꝑa in ſuo genere alium ornatū ꝙͣ lucem.Hoc idē poteſt dici de celo ethęreo. celū em̄ ethereuꝫ hꝫſuā ꝑſpicuitatē luminoſaꝫ. Sed poſſet quis quererequare fit aliqua mētio de igne. ſicut fit de alijs tribꝰ

elemētis implicite vel explicite: Reſponſio dat̉ intelligi ẜm ſuā ſuꝑiorem partē nomīe celi: ẜm d̓o inferioreꝫꝑtem. noīe alterius extremi. Unde aug. ſuꝑ gen̄. In terre nomine hoc totū vniuerſaliter ſignatur. donec ꝑueniatur ad aridam que ꝓprio noīe terra dicit̉.Queritur deinde de. §. j.hoc dicit̉. ꝓducāt aque reptile anime viuentis: cumreptilia dicant̉ illa que ſunt in terra. Itē in aꝗs ſuntmulta que repūt ſed natant. vt ſunt cete et hmoi magni piſces: quare eſt dictū om̄e natatile. Prete̓a.qualiter ꝓducunt̉ ex aquis natatilia vel volatilia. namex his ꝓducunt̉ ex quibꝰ ſaluant̉: ſaluant̉ aūt elemētaꝯmixta. Reſponſio. hec ꝓductō erat ex elemētismixtis. nihilominus tn̄ ẜm dominās in ip̄is. magis fithic ſermo. et ideo dixit ꝓducant aque. Ad aliud dice. reptile dicit̉. qd̓ toto corꝑe incumbit ſuꝑ corpꝰ deferens. ad differētia volatiliū greſſibilū. que ſe ſupportāt vel in parte vel in toto. Unde natatile deſignat̉ reptile. hic nanqꝫ ſumit̉ illud corpus reptile in aquis. qd̓ habet pennas quibꝰ ſecet aquā. ſed pedibꝰ tm̄ aquādiuidit.Deīde queritur proᵐ. §. ij.pter quid dictū eſt reptile anime viuētis. qͣſi eſſet aliudreptile qd̓ haberet aīam viuentē. Ad quod dicendum. addit̉ vt differentia. ſed vt ſit ſenſus. reptileqd̓ inter animā viuentē habentia ꝯputat̉. Hoc em̄ eſtquantū eſt de modo motus. ignobilius eſt inter animatia: toto em̄ corꝑe incumbit ſuꝑ corpus deferens. ſicgreſſibilia que pedibꝰ terrā ꝯtingūt. nec volatilia ſupportant̉ ſua agilitate.Deinde queritur §. iij.ꝓpter quid dicit̉ ſequit̉ ſub firmamēto celi. vel ẜm firnamentū celi ẜm tranſlatōem ſeptuaginta: et dicit̉ſupra in firmamēto vel in celo. Ad qd̓ dicendū.hoc vult oſtēdere minorē nobilitatē quo ad quid volaliū ꝙͣ lumīariū: et motus volatiliū eſt in medio intercelū et terrā. ideo dictū ē ſub firmamēto ſuꝑ terrā.Deinde queriturᵐ. §. iiij.de hoc dicit̉. fecit deus cete grandia ⁊cͣ. ẜm ſpecies ſuas. alia littera habet ẜm genus ſuū. Querit̉ ꝓpter ꝗdfacit mentōem de genere aut de ſpecie. aūt ſuꝑiusdixit. producāt aque ⁊cͣ. cum tamē ibi loquatur de factura volatilium et natatilium. que erāt ſine genere autſpecie. Item poteſt queri. fiebat ſermo de terrenaſcentibus. locutus eſt de ſemīe dicēs: germīet terra herbam virentē faciētem ſemē. et plura locutus eſt de ſemine in herbis arboribus: cum aūt locutus eſt de anmalibꝰ in aquis vel terra. locutus eſt de ſemīe: tn̄et hec habeant ſemen ẜm procedit generatio. Preterea in trāſlatōe ſeptuaginta loquitur de genere ſedtm̄ de ſpecie in animalibꝰ que ſunt ex aquis. In noſtrad̓o tranſlatōe loquit̉ de ſpeciebꝰ cum ſit ſermo de natatilibus. Item in noſtra tranſlatōne dicit̉. creauit deuscete grandia: cum tamen agatur hic de oꝑe cōditionis.ſupra v̓o dictum eſt de opere creatōnis. Ad primumdicendū eſt. cum locutus eſt de ꝓductione animaliūin aquis vel aere ex ſua origine. fit mentio de generevel ſpecie: quia aliud eſt ꝯtrahere eſſe in ſua origine. etaliud eſt vt ſit principiū fieri vel generatōnis in alijs. licet ergo ſimul tꝑe accipiāt eſſe. virtutē ẜm quaꝫ aliudpoſſit eſſe ex illo. tamen vnum eſt naturaliter prius altero: et ad hoc deſignandum. primo dixit ſine diſtinctōe.producant aque ⁊cͣ. ſecundo diſtinxit dicēs. creauit velfecit ẜm genus ſuum. Preterea. ex parte materieeſt principium generatōis. ſed ex parte forme: et ideolocutus eſt de exitu ẜm eſſe materiale. locutus eſt degenere vel ſpecie. Ad aliud dicendum eſt. aliud eſt