Oneſtiꝯ

Queſtio.lij.

¶ Et p̄ſint diei ac nocti: alia lr̄a habet. ſint in inchoatōnem diei ac noctis: ratōe cuius obijcit̉. Nōne ex preſentia ſolis ſuꝑ terrā eſt dies. ex abſentia eiꝰ eſt nox: gͦ ſoleſt ad vtrūqꝫ cū ꝑ ip̄m diſtinguat̉ veſꝑe et mane. ¶ Preterea. ꝯtingit ꝙ luna nō ſemꝑ lucet in noſtro emiſperioin initio noctis. qd̓ ergo erat dicere. et ſint in inchoationē diei et noctis. tanꝙͣ luna eſſet in inchoatōem noctis.ſemꝑ lucēs in noſtro emiſperio. ¶ Ad quod dicenduꝫ.ꝙ noſtra tranſlatō aꝑtius deſignat. que dicit vt preſintdiei ⁊ nocti: ſol em̄ preeſt diei in lumīe. et luna preeſt nocti: nō ꝙ ſꝑ luceat luna in nocte (cū em̄ ꝯiungit̉ ſoli. nontūc apparet lu nē eius) ſed hoc eſt. qꝛ domīato in die ⁊ innocte quo ad effectus. maxime penes iſta luminaria diſtinguant̉: ſed ip̄a eſſentia noctis ꝑ defectū ſolis in nr̄oemiſperio determinat̉. ¶ Ad ſcd̓m dicendū. ꝙ licet dicaug. ꝑ inchoatōem deſignat̉ principiū. nomine v̓o prīcipij deſignat̉ prīcipatus: ſic em̄ eſt in greco. ꝙ dr̄ archin.vnde notat̉ principatus ſolis tanꝙͣ luminaris in die. etlune tanꝙͣ lumīaris in nocte. Unde augꝰ. ꝯtra manicheos. ſi ꝑ inchoatōem principiū intelligas. et prīcipiū pricipatū: manifeſtū eſt quoniā ſol ꝑ dieꝫ principatū tenetluna ꝑ noctē: qꝛ et ſi cetera ſidera tūc appareant illa tn̄ſuo fulgore omīa ſuꝑat. et ideo princeps eorū rectiſſimedicitur. Adhuc etiā querit̉ de hoc qd̓ dicit̉. diuidantdiem ⁊ noctē: cū prius facta fuit diuiſio diei ⁊ noctis.¶ Ad quod dicit aug. contra manicheū. ꝙ licꝫ prius fuerit diuiſio diei et noctis. nō tn̄ ꝑ diuerſitatē luminarium. vt vnū luceat de die aliud de nocte. Unde dicit auguſti. ꝯtra manicheū ſicut dictū eſt: diuidāt diē ⁊ noctē.tanꝙͣ ſi diceret̉. ſic inter ſe diuidāt diem. vt ſoli dies det̉nox v̓o lune ⁊ ſideribꝰ ceteris: que duo iam diuiſa erātſed nōdum inter ſidera. vt iam certū eſſet de ſideruꝫ numero. quid per diem. quid per noctem appareret homi¶ Articulus ſecundus.Einde querit̉. de hoc qd̓ dicit̉. in tꝑa. dies ⁊annos. ⁊ ſigna. qualiter em̄ ſunt in ſigna. nōne preter ſolem et lunā ⁊ planetas ſunt poſita ſigna in celo. Unde zodiacus ſignifer dicit̉. ¶ Preterea. nōne ſunt ſigna plurima in celo preter illa duodecīſicut dicūt ph̓i. que vergūt ad auſtrum vel aquilonem.Quid ergo eſt qd̓ dicit̉ de ſole ⁊ luna et planētis. ¶ Itēſi ſol ⁊ luna ⁊ planete ſunt ſigna eoꝝ q̄ fiunt in inferioribus. nūqd̓ determināt cauſas aliqͦꝝ: ⁊ ſi ſunt cauſe aliqͦrum vel ſigna. quoꝝ ſunt cauſe vel ſigna: nunqd̓ oīm?Ꝙ aūt ſint cauſe pluuie ⁊ ſiccitatis caloris ⁊ frigoris.videt̉ ꝑ hoc. ꝙ cū ſol appropinqͣt ad cancrū. maior ē feruor frequenter: tūc em̄ eſt quaſi ſuꝑ cenit capitū noſtrorū. cū aut vergit ad capricornū. maior eſt intēperies frequenter: eodē mō magis videmus tonitrua fieri in verevel eſtate ꝙͣ in hyeme. dicit em̄ ph̓s inꝗrēs cām generatōnis et corruptōis. ꝙ ſol ꝑ ſui allatōem ⁊ ablatōeꝫ cāeſt vniuerſalis hoꝝ. licet alie ſint cāe ꝑticulares. ¶ Preterea. ex rōe cāe arguit̉. Cauſa em̄ eſt cuius eē ſcꝗt̉ aliud̓ ꝑ ſe ⁊ nō ẜm accidēs: ſꝫ motū lumīariū ꝑ ſe et nō ẜmaccidēs ſeꝗt̉ iſta variatō .ſ. excellētia frigoris caloris ⁊cͣgͦ hec luminaria ſunt cā horū. Contra. dama. Nos aūtdicimus. qm̄ nō ip̄a ſunt cauſa alicuius eoꝝ q̄ corrūpūtur. Signa magis ſunt ymbriū ⁊ trāſmutatōis aeris.¶ Item ſuppoſito ꝙ aliqͦ mō dicāt̉ eē cauſe aliqͦꝝ. in inferioribꝰ. pōt queri. vtꝝ oīm? Et videt̉ ꝙ ſit variatō inmineralibꝰ. ẜm hoc lumīaria. vn̄ dicūt ẜm aſpectū luminariū metalla fieri diuerſa in diuerſis terris: quedāem̄ abundāt in auro. quedā in argēto ⁊cͣ. Similit manifeſtū eſt. ꝙ diuerſitas planetaꝝ eſt in diuerſis regiōibus ẜm aſpectū iſtoꝝ lumīariū maxime ſolis ⁊ lune:eodem mō diuerſitas in aīalibꝰ. quedā em̄ plus abūdātin vna regiōe ꝙͣ in alia. et vnde hͦ eēt. niſi ꝙ quedā calidiores ſunt alijs. q̄dā frigidiores. In hoīe etiaꝫ videmꝰvariatōeꝫ ex ꝑte corꝑm. ꝗdā em̄ ſunt vniꝰ caloris magis

quidā alterius. quidā paſſibiliores. quidā minus paſſibiles: ex ꝑte v̓o aīe quidā ſunt iraſcibiliores. ꝗdā tꝑatiores. quidā ꝓmptiores ad vnū peccatū ꝙͣ ad aliud: ex qͦvidet̉. ꝙ cauſatō illoꝝ lumīariū extēdat ſe ad oīa inferiora. Cōtra. dama. ponit rōes ꝙ nō ſunt cāe eoꝝ q̄ ſuntin nobis. Un̄ dicit. nos dicimꝰ qm̄ ſigna quedaꝫ ex ip̄isſunt ymbris ⁊ ſiccitatis. frigiditatis. caliditatis ⁊ hūiditatis. et hoꝝ taliū: nr̄oꝝ aūt actuū nequaꝙͣ. nos em̄ liberi arbitrij a ꝯditore facti. nr̄oꝝ dn̄i exiſtimus actuū.ſi em̄ ex aſtroꝝ alatōe agimus. ẜm neceſſitatē agimꝰ qd̓imus. qd̓ aūt neceſſitate fit. neqꝫ virtus neqꝫ maliciaeſt: ſi aūt neqꝫ virtutē neqꝫ malicia habemus. neqꝫ laudibus neqꝫ vituꝑationibꝰ exiſtimꝰ digni vel tormētis. Inueniret̉ aūt ⁊ deus iniuſtus. his quidē bona. illis tribulatōes dās: ſꝫ neqꝫ gubernatōeꝫ neqꝫ ſuaꝝ creaturarūdeus faciet ꝓuidētia. ſꝫ ⁊ ratōnale ſuꝑfluū in nobis eritnullius em̄ exn̄tes. actꝰ dn̄i ſuꝑflue ꝯſiliamur. rōnale aīoīno ꝯſilij gr̄a datuꝫ eſt nobis. Un̄ oē rōnale ⁊ arbitrioliberū eſt. ¶ Ad qd̓ dicendū ꝙ oīa ſigna q̄ ſunt in celo.ſunt vel prīpalia q̄ ſunt in zodiaco. vel vergētia ad auſtrū vel aꝗlonē. ⁊ oīa determināt̉ ꝑ ſtellas. ⁊ vocāt̉ imagines ex pluriū ſtellaꝝ ꝯiūctōe. Dicūt̉ aūt ſigna. qꝛ aliquā ſignificatōem prebent ſuꝑ iſta inferiora: ſimilit̓ ꝗnꝫ planete. hn̄t ſignificatōem aliquā ẜm differentiā ſuinotus vel aſpectus ſuꝑ iſta inferiora. principaliter v̓oſol ⁊ luna ſunt in ſigna. et ideo in alia trāſlatōe dicit̉. fiant ſidera in firmamēto celi. vt ꝑ ſidera hec oīa ꝯn̄iterintelligant̉. In nr̄a v̓o trāſlatōne dicit̉. fiāt lumīaria. etetiā ꝯmūe eſt. licꝫ magis ſpecificet de ſole et luna. ¶ Adaliud videt̉ dicēdū ſine p̄iudicō melioris ſnīe. ꝙ cā dicit̉duobꝰ modis. Uno mō illd̓ qd̓ infallibiliter ⁊ ſꝑ ꝓducitſuū effectū. vel adminꝰ ſine quo nō ꝓducit̉ effectꝰ. Aliov̓o mō dicit̉ cā illd̓. quo mediāte pluries ꝓducit̉ effectꝰPrimo mō nō credo luminaria eſſe cām iſtoꝝ effectuū:nō em̄ ſꝑ ẜm ſuā diſpoſitōem hos effectus ꝓducūt. ſineem̄ hoꝝ ꝓpria diſpoſitōne volūtas dei cū expedit aliqn̄hos effectus ꝓducit. his etiā exn̄tibꝰ in ꝯtraria diſpoſitōne. Secūdo mō poſſunt dici cā. qꝛ cooꝑant̉ ad generationē ⁊ corruptōem quorūdā rerū. ꝑ hoc pōt ſolui ꝯtrarietas inter ioh̓em damā. ⁊ ph̓os. Damaſ. em̄ loquit̉ decā ſimpliciter. Ip̄i v̓o loquūt̉ de cā ꝓpinqua vt frequenter. Cōtingit em̄ ſiccitas in hyeme ⁊ abūdātia pluuiaꝫin eſtate. ⁊ ſimiliter ꝯtingit de calore et frigore. ¶ Ad ſecūdū dicēdū. ꝙ nō oīm dicūt̉ ſigna vel cauſe. ſꝫ ſic̄ dicitioh̓es damā. Signa ſunt frigiditatis ſiccitatis ⁊cͣ. Nōaūt ſunt ſigna eoꝝ q̄ ꝓprie ſunt ab aīa rōnali. ſic̄ dic̄ iohānes dama. in auctoritate ſupradicta. Un̄ cū inuenit̉a ph̓is ꝙ ſunt ſigna iracūdie vel furoris vel furti. ⁊ itade quibuſdā alijs hoībꝰ. Reſpōſio. ꝙ cū luminaria faciant immutatōem in aere ⁊ alijs corꝑibꝰ. ꝑ hoc etiā faciunt immutatōeꝫ in nr̄is corꝑibꝰ: aīa v̓o ratōnalis inclinat̉ ꝑ liberū arbitriū ad ſequēdū īmutatōeꝫ factā in corpore. tūc pn̄t ſequi diſpoſitōes ex ꝑte aīe. ſꝫ haꝝ diſpoſitionū cā eſt ip̄a aīa. nō em̄ ncc̄e eſt ip̄am inclinari vel ſequi imp̄ſſiōes vel paſſiōes factas in corꝑibꝰ. ¶ Deindequerit̉ de hͦ ꝙ dicit̉ in tꝑa et dies. cū tp̄s et dies p̄ceſſerīt¶ Ad qd̓ dicēdū. ꝙ tꝑa p̄ceſſerūt ⁊ dies: ſꝫ nō erat luminaria. que ita manifeſte diſcernerēt dies prius. ſicut tūctꝑa v̓o p̄n̄t dici. ver. eſtas. autūnus ⁊ hyems: q̄ ꝑ motūſolis diſcernūtur. q̄ prius nō diſcernebant̉. Et hoc dic̄Ioh̓. Dama. Similiter ſolſticiū eſtiuale et hyemale. etequinoxiuꝫ vernale ⁊ autumnale. ꝑ hͦ diſtinguunt̉ dies.etiā licꝫ priꝰ hr̄ent diſtinctōem. nō tn̄ quā mō hn̄t. Mōem̄ longiores ſunt dies in eſtate ⁊ breutores noctes. Inhyeme v̓o ecōuerſo: et ideo recte dixit in temꝑa et dies.¶ De anno aūt ptꝫ. ꝙ eſt annus ſolaris ⁊ annus lunaris: ꝗ determīant̉ ẜm motū lumīariū ſolis ⁊ lune. Undeaug. ꝯtra manicheū. In ſigna ⁊ tꝑa dictū eſt. vt ꝑ hec ſidera tꝑa diſtinguātur. ⁊ ab homībꝰ dinoſcant̉: qꝛ ſi currāt tꝑa. ⁊ in illis diſtinguāt̉ articulis. ꝗ articuli ꝑ ſideꝝcurſum denotant̉. poſſunt quidā currere temꝑa atqꝫ p̄