Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Nembruꝫ ſecunduꝫDſecundū membꝝ quia dixit deus germinet terra ⁊cͣ. queſtio eſt. propter quid iſteVornatꝰ terre. ꝑtinet ad die ſeꝑatū. ſicuteſt de animātibꝰ formatis terra Preterea. ſicut in pͥma die dicit̉ fiat factū eſt. vidit deꝰ eſſet bonū. in alijs diebꝰ equipollētiaꝫ p̄terꝙͣ ī ſcd̓o. ita hic dr̄ germīet terra ⁊cͣ. poſt dr̄ factū eſt. vidit deus eēt bonū: ita videt̉. ad vnū diem ſeꝑatū ꝑtineat. Forte dr̄ ſicut dicit aug. ille ornatꝰ ad eundē dieꝫꝑtineat. qꝛ herbe arbores fixe ſunt radicibꝰ. ita ꝯnumerant̉ terra: ſic aūt de aīantibꝰ que facta ſūt ī ſexto die vl̓ quinto die. Sed obijcit̉ in ꝯtrariū ornatū factū in quarto die: ſol em̄ luna ſidera facta ſunt ī quarto die. ꝑtinent ad ornatū firmamēti. fixa ſūt ī firmamēto. ſic̄ dicunt ph̓i. ergo p̄dictā rōeꝫ deberēt in ſcd̓odie firmamēto ꝯputari. ſed ꝯputant̉. ergo eſt hec ꝓpter quā arbores herbe ſub vno die terra ꝯputāt̉ Rn̄deri pt̄ vl̓ ẜm opinionē illoꝝ qui dicūt ſydera habere ꝓpriū motū. quā oppinionē recitat Aug. vel ſi fixaſūt in ſuo orbe ſicut dicit ph̓us. diſtinguendū eſt inter fi fixū. Eſt em̄ quoddā fixū. qd̓ orit̉ ex illo cui eſt infi. eſt aliud fixū qd̓ factū eſt in illo cuiꝰ eſt ornatus: primo dr̄ de herbis arboribꝰ. ſcd̓o dicit̉ ſideribꝰUn̄ pͥmo germinet terra ⁊cͣ. Scd̓o dicit fiāt luminaria in firmamēto celi ⁊cͣ. fixū ergo qd̓ orit̉ ex terra ſicutdicit ph̓us. terra eſt mater herbaꝝ. ꝯputat̉ ī eodē die illa: aliud d̓o fixū ꝯputat̉. Et licet dicat̉ terraducat reptile. hec ꝓductio aīantiū eſt. vt aīantia accipiant materiā quodāmō elongatā ab ip̄a terra: elementaem̄ ꝯmixta terra ſūt materia aīantium. vltra ꝯmixtionē hn̄t quandā aliā ꝑmixtionē. In herbis v̓o eſt ꝯmixtio. hn̄t naturā ꝓpinquā terre. hoc aūt ē alterius ꝯſideratōis. Ad aliud dicēdum licet dicat̉ hoc eꝗpolentiā. fecit factū eſt. vidit eēt bonū. tn̄ ꝓpter hocdebebat dici ſeꝑatio diei. ſed vnū factū dupl̓r approbat̉terra em̄ fuit ſub duplici rōe cum apparuit. habebatpriā naturā ẜm quā dicebat̉ arida. habebat etiā in huore ꝯmixtā: rōe cuiꝰ germinabat herbas ⁊cͣ. ſic vnū factu dupl̓r ꝯmēdat̉. Sed quare de materialibꝰ ē facta mētio vt lapidibꝰ hmoi. Rn̄ſio videt̉ hec in terralatebat. vel forte metalla lapides p̄cioſi poſt oꝑatio ſuꝑioꝝ corꝑm hn̄tiū efficatiā ī terra hic ꝓduxerūt. Nlembrum terciumD terciū quo querit̉ de hoc dicit ẜm aliam trāſlationē. germinet terra herbaꝫ paſunt. ſimilit̓ de arboribꝰ infructuoſis: qd̓buli. Querit̉ em̄ de ſpinis. vtꝝ tūc ꝓductevidet̉ ex ip̄a virtute lr̄e. dicit̉ em̄ herbā pabuliˡ. ſimilit̓gnū faciēs fructū ẜm genꝰ ſuū. Ad quod rn̄det aug.tra manicheos ita dicēs. Ergo dicēdum eſt. pecca hoīs terra maledicta ſit. At ſpinas pareret. vt ip̄apenas ſentiret. que ſine ſenſu eſt: ſed vt peccati humanicrimē. ſemꝑ hoībꝰ an̄ oculos poneret quo admonerent̉aliqn̄ a pct̄is auerti ad dei p̄cepta ꝯuerti. herbe aūt venenoſe ad penā vel ad exercitiū mortaliū create ſunt. ethoc totū ꝓpter pct̄m. qꝛ mortales pꝰ peccatū facti ſumꝰ. infructuoſas v̓o arbores inſultat̉ hoībꝰ. vt intelligant ſit erubeſcendū hoībꝰ. ſine oꝑibus bonis in agro deieſſe hoc eſt in eccl̓ia. timeāt ne deſerat illos deꝰ: ꝗa etip̄i in agris ſuis in fructuoſas arbores deſerūt. nec aliquā culturā eis adhibēt. An̄ pct̄m ergo hoīs eſt ſcriptū. terra ꝓtulerit niſi herbā pabuli ligna fructuoſapoſt pct̄m v̓o videmꝰ horrida infructuoſa de terra naſci credo ꝓpter cauſā quā diximꝰ. Poſſet tn̄ dici alit̓.y ſpine hn̄t iocūditatē rōe floꝝ fructuū. hn̄t puntionē. rōne ergo iocunditatis fructuoſitatis pn̄t dicifacte in tercio die. ita videt̉ dicere damaſcenus: ratōe

v̓o punctionis infructuoſitatis poſt peccatum ſic ſūtconuerſę. Queſtio quīquageſiniaſecunda. de dpere quarte diei de ornatu celi.Equitur de his queꝑtinent ad ornatū. Ornatus aūt eſt triplex. ẜm tria genera locoꝝ: celū terrā corpus mediū qd̓ ꝯtinet aerē aguaPrīo ergo agit de ornatu celi. Scd̓oornatu corꝑis medij. Tercio de ornatu corꝑis vltimi.Sic em̄ ordināt̉ ẜm gradū nobilitatis. ſic determinabant̉ in ſua factōe. pͥmo firmamētū quod dictū eſt celū.deinde aqua in ſua ſpē. tercio terra que dicta eſt aridaAgit aūt ſic ornatū celi ſiue firmamēti. Prīo on̄ditgreſſū luminariū. ad ornatū ſpectāt a ſua. cum dicfiāt lumīaria. Scd̓o deſignat ea in ꝓprio genere. factūeſt. Tercio ꝑfectōꝫ ẜm ſua genera. Quarto ꝯpoſitōꝫ adfinē. Et poſſunt hec quatuor diſtingui ẜm qͣtuor cauſaPrimū ad efficientē. Scd̓m ad materialē cauſā diſpoſitam. Terciū ad formā ꝯpletā. Quartū ad cām finalem Primo ergo on̄dit facturā luminariū. Scd̓o ad quēvſu. on̄dit multiplicē vſum. diſtinctōꝫ diei ac noctisſignatōꝫ impreſſionū quorundā inferiorū. diſtinctioneꝫtempͥorum. ornatum celi.Męmbrum primuꝫIrca primū querit̉ de hoc. in alijs dieꝑtinētibꝰ ad ornatū dic̄ ꝓducat ⁊cͣ. in hacaūt die fiāt luminaria: nec dicit ex firmamēto ſed in firmamēto. pt̄ queri. exquofacta ſūt lumīaria tanꝙͣ ex ꝓpinqua materia. Ad qd̓ fac lux facta eſt ī primo die deſierit. hec em̄ magividet̉ ꝯuerſa in lumīaria: vt prius diſtinguebat diē ēnoctē. nūc ampliori viſui accōmodata. eidē ꝑfectiori. eo in eo fit lumē ꝑfectius diſtinctiꝰ: recte videt̉ dictū. lumīaria ſint ꝑfecta ī firmam̄to ex firmamēto: ſic̄ dr̄ ī ſequētibꝰ. ꝓducāt aq̄. ꝓducat terra. ē modus talis loquēdi. quēadmodū ſi poneret̉ gēma p̄cioſaīanulo ad decorē anuli. Un̄ īfra ſeꝗt̉ poſuit ea ī firmamēto. In firmamēto celi. De hoc querit̉ qd̓ dicat̉ hicfirmamētū. Solemꝰ em̄ dicere firmamētū in ſūt ſtellefixe: ſed ſic pt̄ accipi. loquit̉ hic de lumīaribꝰ ſole luna. hec aūt lumīaria ſūt in firmamēto .i. celo ſtellaꝝ fixaꝝ. ergo ſic pt̄ accipi firmamentū. Pretereaad quid dixit firmamētū celi celo. Ad qd̓ dicendū firmamētū accipit̉ toto corꝑe ī quo ſūt ſtelle fixe dicunt̉ erratice. vn̄ ꝯtinet ſeptē ſperas ẜm ph̓os .ſ. ce ſtellatū. celos in ꝗbꝰ ſūt ſeptē planēte. Ad alid̓ dicēdū. ſignant̉ dixit in firmamēto celi. vt deſignaret illam ꝑtē celi que eſt ſupra celū ethereū .i. in illa ꝑte diuidit aquas ſuꝑiores et inferiores. Membruꝫ ſecunduꝫD ſcd̓m quo querit̉ ad quē vſū facta ſinlumīaria circa querūt̉ totidē articul̓. Primꝰ eſt de primo actu lucis ad quidterminat̉. Scd̓us de diſtinctōe temp- qualiter ſint in ſigna de āno lunari ſolari. Tercius de magnis luminaribꝰ ſole vicꝫ luna. Quartde ornatu celi addit̉ ſtellas de quibus ſtellis inteligit̉. vtꝝ fixis tm̄ an et̄ erraticis motū moueat.Articulus priniusEinde ſequit̉ vt luceāt ſuꝑ terrā. Notat̉ hicprimus actꝰ lucis. ad ꝗd terminat̉. reflectitem̄ radiꝰ lucis ex reſiſtētia terre vl̓ corꝑis terreſtris: lꝫ luceat ſuꝑ aerē vel ſuꝑ aquā. tn̄ dr̄ hoc. qꝛvirtꝰ ī ſuo vltimoterminat̉ ī illo alia dant̉ intelligi