Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

de hoc celo. vbi enumerant̉ celi in pͥncipio Gen̄ ecōuerſo. x. deutro. nūerat̉ alijs. fit mētio celo trinitatis. Rn̄ſio ordinādo corꝑa ẜm naturā corꝑm. vltimuꝫdebet empirreū. qꝛ celū trinitatis eſt corpꝰ. Un̄ qꝛin li. deutro. loquit̉ ſenſibilibꝰ de duobꝰ celis .ſ. de celoaqueo. de celo āgeloꝝ facit mētiōꝫ. q. d. tu ſenſibil̓ es.ſi queris locū d̓i. queris niſi ī ſenſibilibꝰ. in inſeſibilibꝰ. In principio em̄ Gen̄. loquit̉ de celo aqueoqꝛ illa ordinatō eſt ẜm quaꝫ facti ſūt celi: ſed adhuc fuitqqua ibi ſub natura poſſibilis. fuit vnūquodqꝫ diſpōſitū ẜm differētiaꝫ actualē. Un̄ inuenit̉ ibi de aqͣ ſit celū. qꝛ aqua refert̉ ad illas aquas que hn̄t poſſibilitatē. vt ex eis fiāt res. Ex his que dicta ſūt patet ſitusceli criſtallini. quia proximo poſt empirreum. Membrum ſextumBſextū quo querit̉ de ordine verboꝝcurrūt quatuor articuli. Primꝰ multotiēs dictū ſit dixit deꝰ. v. tot ſint verba. Scd̓us quare in oꝑe ſcd̓e diei additū eſtfecit deus in oꝑe pͥme diei. Tercius vtꝝ firmam̄tum quod eſt in medio aquaꝝ factū ſit ex eadē materiavel ex aqua. Quartꝰ vtꝝ cum vocauit firmamētū celūdixit celum infirmatum. Articulus primusD primū quo querit̉. cuꝫ multotiēs dictū ſitdixit deꝰ vtꝝ tot ſint v̓ba. qd̓ videt̉: factisſpondēt verba. ſed diuerſa fuerūt facta. etdiuerſa v̓ba. Itē quotiēs dic̄ totiēs multiplicant̉ba. a ſil̓i quotiēs dicit deꝰ tot ſūt v̓ba. Contra. Iobxxxiij. ſemel loquit̉ deꝰ ſcd̓o idip̄m non repetit. Itemverbū dei eſt ꝯſubſtātiale. dicēti. ſed ſunt pl̓a ꝯſubſtātialia. ſunt pl̓a verba. Rn̄ſio hoc dicit augſuꝑ Gen̄. vnū verbū ille genuit in quo dixit oīa priuꝰꝙͣ facta ſūt ſingula. ſed eloquiū ſcribetis deſcendens adparuuloꝝ capacitatē. inſinuat. ſigillatim genera creaturaꝝ ſingula reſpicit vniꝰ cuiuſqꝫ generis eternā rationē ī v̓bo dei. nec illa repetita. ille tn̄ repetit dixit deus. Dicendū eſt veꝝ eſt vnū ē verbū dei quo dicunt̉ oīa. illud multiplicat̉. licꝫ multiplicant̉ facta ip̄m. Dicere tn̄ ſumit̉ multipl̓r. aliqn̄ ſumit̉ generare. ſic ē vnū dicere ſic̄ vnū verbū. Aliqn̄ accipit̉creare. ſic ſucceſſiue creata ſunt facta. diuerſis factisrn̄dēt diuerſe dictōes ex ꝑte eoꝝ que dicunt̉: v̓bū tn̄ qd̓dicit .i. creat. multiplicat̉. em̄ ex ꝑte dicētis eſt illamultiplicatō. Ad ſcd̓m dicendū. eſt ſimile deo hoīe in dicēdo. verbū em̄ hoīs eſt extrinſecū a ſubſtantia hoīs. vn̄ ex alia ꝑte recipit multiplicatōꝫ. v̓bū auteꝫdei ē ꝯſubſtātiale: vn̄ ml̓tiplicat̉ ẜm ſubſtātiam. Articulus ſecundusDſcd̓m quo querit̉. in oꝑe pͥme dici ſit poſitū fiat lux facta eſt lux. additū eſt fec̄deꝰ: quare in oꝑe ſcd̓e diei additū eſt fecit deꝰUidet̉ em̄ ſuꝑuacuū. dicit̉ factū eſt ꝯpletionē operis ſignat. ꝯpletōi aūt nihil addit̉. Ad qd̓ videt̉ ſic repōdere aug. dicēs. alit̓ fuit de luce ſpūali .ſ. angelicacreatura. aliter de firmamēto. Naꝫ āgelica creat̉a cognouit in v̓bo priꝰ firmamētū. deinde ī ſeip̄o. tercio inprio. Un̄ dicit̉ fiat. factū eſt. fecit: triplex notat̉ī v̓bo. in ꝯgnitōe āgelica in quo ꝯgnoſcebat̉. ī ꝓprio genere. Aug. ſuꝑ Gen̄. ꝯditio celi priꝰ erat ī v̓bo dei ẜm genitā ſapīaꝫ. deinde facta eſt in creatura ſpūali. hoc ē inꝯgnitōe āgeloꝝ ẜm creatā in illis ſapīaꝫ. deinde celūfactū eſt vt eēt etiā ip̄a creatura in genere ꝓprio. Non ſicaūt fuit de lucis ſpūalis ſcꝫ āgeli. vt pͥmo eēt in deo.deinde in ꝓprio genere. tercio eēt in ſuip̄ius ꝯgnitōe de faciēdo. Sed tūc obijcit̉ ẜm hoc. tūc in tercio die vl̓ inquarto deberet ꝯſimilis modꝰ loquēdi. inuenit̉.

eſt hec. Ad qd̓ rn̄det aug. vtens trāſlatiōe. lxx. dicens. ſi hec v̓ba ſint ibi. tn̄ ibi eſt equipollēs. vn̄ ponit hāc lr̄aꝫ in tercio die dixit deꝰ ꝯgregent̉ factū eſt. etꝯgregate ſūt aque. Sed adhuc poſſet obijci ꝯͣ hoc qd̓dicit aug. ſi in ꝓprio genere eēt ꝯmune oībꝰ. ſicutin v̓bo. in verbo hoc qd̓ dr̄ fiat intelligat̉: eſſe p̓o īꝓprio genere in pͥma die intelligat̉ hoc factū eſt. inſcd̓a die ſil̓r in tercia. hoc qd̓ dicit̉ fecit. oꝑtet intelligere in ꝯgnitiōe angeli. ita his eēt ordo vt pͥmonotaret̉ in v̓bo. deinde in ꝓprio genere. vltimo ī agelica ꝯgnitōe. ſed ẜm hoc ſicut agelus ꝯgnouit in ſe firmamentū factū. ita in ſe ꝯgnouit ſe factu. nulla eſt differētia. videt̉. qꝛ alius eſt modꝰ loquēdi in hoc ſcd̓o dieꝙͣ in alijs. ꝓpter hoc dico ſine p̄iudicio melioris ſnīe.in om̄ibꝰ oꝑbꝰ intelligit̉ triplex. in deo tanꝙͣ in pͥncipio. in ꝓprio genere. ad ip̄m inqͣtū eſt finis. itanotat̉ ꝑfectio. Sed duplex eſt ad ip̄m inqͣtū eſt finisvt in ſe ſit ad ip̄m vt ad finē. vt rōnalis creatura ſe etalia referat ad deū tāꝙͣ fine. hec vocat̉ ꝑfectō ſcd̓a. vt on̄deret hec ꝑfectio ſcd̓a fuit in rōnali creaturaagelica quo ad oēm āgelū. hoc ꝓpter oꝑa eoꝝ que fuerūt ī ſcd̓a die. vn̄ dixit vidit deꝰ qꝛ bonū ē. ſꝫ vt on̄dere defuit pͥma ꝑfectio. ꝓut res in ſe refert̉ ad deū tar finē. dictū eſt. fecit deꝰ. Un̄ hugo fortaſſe qꝛ binariꝰſignū eſt diuiſiōis. primꝰ ab vnitate ꝓcedit. ſacramētūmagnū ꝯmēdat̉. ſūt laudata oꝑa ſcd̓a. qꝛ bone eēt. ſed qꝛ maloꝝ ſignū eēt: prīa em̄ oꝑa fecit deus illa oīa valde bona erant. ꝗbꝰ v̓o inerat corruptio.deerat ꝑfectō. ſed venit deinde dyabolꝰ. feceruntip̄i oꝑa ſua. erāt oꝑa ſcd̓a poſt pͥma. mala poſt bona:noluit deꝰ videre oꝑa iſta qꝛ mala erāt. ſed que ſapīaꝫvidit. iudiciū approbabit. Si d̓o obijciat̉. in alij.diebꝰ eſt dictū fecit. Rn̄dendū eſt. in illo qd̓ dicit vidit deꝰ eēt bonū. intelligi etiā dat̉ fecit: ꝑfectō etſcd̓a ponit primā. ecōuerſo. dr̄ vidit deꝰ eſſet bonū. intelligit̉ fec̄. ī quo notat̉ p̄ma ꝑfectio. Articulus terciusD terciū quo querit̉ de ip̄o firmamēto factū eſt ī medio aquaꝝ. Utꝝ ex eadē materiafactū eſt. ſi factū eſt ex eadē materia. quōdr̄ firmamētū? natura aque ſit fluxibilis. Si v̓o nonex eadē materia ſed ex alia. quō dictū eſt factū ſit ī medio. mediū em̄ ꝯmūicat extremis. Preterea q̄rit̉ defigura firmamēti. vtꝝ ſpericā hēat figurā. videt̉ ſic hoc orbicularit̓ mouet̉. hoc ex ip̄is ſtellis depheotur. Preterea. ſi poſſet ex ꝑte radiꝰ ocl̓i dirigi notūeēt ex ꝑte ꝯnexū videret̉. Sed ſi hoc ē. ꝗd eſt qd̓ dipsͣ. Extendēs celū ſicut pellē. Alibi v̓o ſic̄ dicit Aug. ſiper Gen̄. ponit̉ celū ſit ſic̄ camera. Preterea. ſi firmamētū mobile eſt. quō dr̄ eſt firmamētū. firmamēem̄ noīe firmū ꝗd intelligere videt̉. Ad qd̓ dicēdū.celū qd̓ dr̄ firmamētū videt̉ ex eadē materiā informde quā dr̄. ſpūs dn̄i ferebat̉ ſuꝑ aqͣs tn̄ ex eadē materia ꝓpria. īmo ſic̄ differt celū criſtallinū a firmamēto. etaque inferiores ꝯgregate ī vnū locū. differūt a firmanto ita differunt materie ſingulorum. Ad ſcd̓m dicēdū ſperice eſt figure ſicut atteſtant̉ ph̓i: deprehendunthoc ex motu. aūt dicit̉ ſicut pellis hoc eſt ſicutpellis extenſa in rectum. ſed ſicut pellis veſice que extedit̉ in connexū. Unde eſt ꝯtrariū in illa littera quaponit Augu. extenditur ſicut camera: camera em̄ cotegit exiſtētes ī ea. ita celum ex om̄i parte ꝯtegit. Adtercium dicendum. non eſt contrariuꝫ firmamento etmobile ex om̄i parte vel moueri. firmamentum em̄ dicinon propter ſtationem. ſed propter firmitatem. intraſgreſſibilem terminum aquarum ſuperiorum.