Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

aliquibꝰ qualitatibꝰ ſit ſuꝑius. alia inferius: poſſumusergo dicere. diuidere aquas ab aꝗs ē. qualitas lucis materia fuit in ꝑte ſuꝑiori. ſed hoc nullā ht̄ dubitatōꝫ. Sācti ergo circa hoc dubitauerūt: voluit plusdeꝰ dicere illud .ſ. diuidat aquas ab aꝗs diuidat̉ natura lucis cuꝫ materia .i. ignis vel luminoſi ab aquis. Itē querit̉ vtꝝ aque ille que ſunt ſuꝑ firmamētū habeat aliquā naturaꝫ ꝯmunē aꝗs inferioribꝰ que ſitilla natura ꝯmunis. Ad qd̓ volūt ꝗdā dicere. habētꝯmū frigidū humidū. hanc rōeꝫ celū ꝯtinet ignē. ignis aerē. aer aquā. aquā ſimilit̓ debuit circūdare ter ex om̄i ꝑte: ſed potuit ꝓpter aīantia ſunt ſuꝑ ter. ergo neceſſe fuit illā eleuari alibi vbi poſſet circūdare tota terrā. cum eleuāte ſint ſuꝑ firmamētū ibi habebūt naturā frigidi humidi. Alij volunt on̄dere tm̄ſūt ibi ẜm naturā humiditatis. ſic ī aqua eſt frigiditas humiditas: ſed humiditas eſt fluxibil̓ ꝯtinuata. ꝗaterra ſicca eſt. hr̄et ꝯtinuitatē ſine aqua: humi ſit ꝯtīuitiuū ſiue ꝯiūctiuū dr̄ ī medicīa: dr̄ huiditaſē glutiuū mēbroꝝ. Cōſtat at̄ ẜm illā ꝓpͥetatē ẜm quāfluxibilis eſt. ſunt ibi aque. qꝛ ſic flueret deorſū. ergoremanēt ibi ẜm naturā ꝯtinuatōis. Itē ẜm naturāꝯtinuatōis ſint ibi ꝓbato. qꝛ hic infra nobilior natura īhoc mūdo eſt ꝯtinuatio vl̓ ꝯiūctio: ſed cuꝫ ibi eleuet̉ ſuꝑalienā natura. eſt niſi ẜm ꝓprietatē eiꝰ nobiliorē. Relinꝗt̉ ergo. hūidū ſit ibi ẜm ꝯiūctiuū. ſed quoꝝ eſtꝯiūctio. ꝯſtat em̄ ibi eſt natura ſuꝑceleſtiū inferioꝝ oꝑtuit ꝯiungerēt̉. Un̄ neceſſe fuit ẜm hāc ꝓprieta. Alij dicūt ſunt ibi ẜm naturā ꝑſpicui. Eſt aūtſpicuū illud qd̓ ht̄ aliquā diſpoſitōꝫ ad accipiendū lucē totū. Sed iſte qualitates ordinate ſunt. qꝛ nihil eſt invrdinatū a ſūma ſapiētia. Una qͣlitas alia nobilior. ſꝫẜm nobiliſſimā qualitatē ibi collocant̉: ſed ꝑſpicuū eſtnobiliſſima. ꝓbatō. Aqua em̄ terra aere celo ſtellato igneo ht̄ ꝯueniētiaꝫ. ſed celū ſtellatū igneū nobiliora ſūt terra aere. natura illa ẜm quā ꝯueīt celoſtellato. nobilior ē ꝙͣ ille ẜm qͣs ꝯueīt aere terra: ſed terra ꝯueīt naturā ſicci. aqua naturā hūidi.celo ſtellato naturā ꝑſpicui: relinꝗt̉. ꝑſpicuū eritnobilior forma int̓ formas aq̄: ſi aque debeat ſuꝑiꝰ. ꝯueīt eas ibi ẜm naturā eoꝝ nobiliorē. naturaſpicui erūt ibi. Ad idē ꝑſpicuū n̄ē pura qͣlitas. qn̄ admiſcet̉ qͣlitatibꝰ hn̄tibꝰ ꝯriū ſic̄ humido gui ſiccōcalido. alicubi ē pura qͣlitas. qꝛ ex ordinatōe ſūme ſapentie eſt. ſi aliqd̓ impuꝝ ſit alicubi. illud idē ſit in ſuapuritate alibi. ſed in corꝑe inferiori aqueo celo ē hecqͣlitas impura. In aqͣ em̄ cum frigido hūido: in aere hūido. in igne caliditate. iteꝝ ī celo ſtellato. ꝗaibi eſt vniforme ꝑſpicuū. ergo locꝰ hꝰ qd̓ dico ꝑſpicuiẜm pura natura ē. erit ſupͣ celū ſtellatū. infra empireū. In empirreo em̄ poteſt. qꝛ empirreū eſt datiuilumis: illud aūt corpꝰ in eſt ꝑſpicuū puꝝ. ē receptiuuꝫlumīs: relinꝗt̉ ergo. ī celo ſtellato ſit ꝑſpicuū ẜm ſuampuritatē. aqͣ ẜm hac naturā .ſ. ꝑſpicuū erūt ibi. Itemij. petri vlti. Elemēta calore ſoluēt̉. glo. ibi dic̄. duoelemēta .ſ. aqua ignis abſūment̉. celū aūt terra ī meliꝰ ꝯmutabunt̉. Probatō aūt impoſſibile eſt celū criſtallinū hēat aquas. vel ponderoſitate vl̓ frigiditatevel hūiditate. qꝛ ille magnꝰ ignis aſcēdet vltra ꝙͣ aſcendit aqͣ diluuij. ſꝫ aqͣ diluuij aſcēdit vltͣ celū aereū. ergonec ē ille ignis. ille ignis magnꝰ poterit aſſumere illas qͣlitates. niſi ponāt̉ ī celo criſtallino .ſ. gͣuitatē ſuꝑioritatē humiditatē. ſed talis erit renouato duoꝝ elemētoꝝ manebūt. oēs qͣlitates ꝯͣrietatē hn̄tes. cedēt ī pe damnādoꝝ. ſi ergo eēnt ī celo ſtellato hmōi qͣlitatescederēt in penā dānandoꝝ: ſed hoc erit magnū igneqꝛ poterit attingere neqꝫ naturā ſuā. qꝛ qd̓ in aliqͦtoto ē. naturā ſua recedit ab eo. Si dicat̉ diſpōſitō diuīa ſeꝑabit. Contra. Ip̄a facit hoc ī celo ſtellato qd̓ inferiꝰ. Ut aliqua ꝑs cedat in locū dānandoꝝ. er-

go multo fortiꝰ ī celo ſuꝑiori faciet diuiſionē. Reſtatergo. ſi ſint ibi aque ẜm has qualitates .ſ. frigidū hmidū ponderoſū. hoc erit ꝯueniēs loco gl̓ificando. ergo ſic ſūt ibi. Item aug. xiij. ꝯfeſ. ſūt alieīmortales. a terrena corruptōe ſeꝑate. ergo aq̄ ille ſūt ſeꝑate a qͣlitatibꝰ corruptibilibꝰ: ſed he ſūt qualitates habētes ꝯͣrietatē. ita videt̉ ille aque ẜm hāc ꝓprietateꝫque eſt ꝑſpicuū ſint ibi. Rn̄ſio opinio circa hoc ē. ſancti em̄ nihil certū diffinierūt. Un̄ opinādo ꝯcedo ꝯcluſio. celū aqueū vel criſtallinū ſit ex luce ſicut ex ꝯplem̄to ſui ꝑſpicuitate materiali. Ad hoc ergo dic̄ aexigit aquaꝝ pondus ⁊cͣ. dicēdū hoc veꝝ eſt. qn̄ aſunt hn̄tes hmōi ꝓprietates. ponderoſitatē. humidita frigiditatē. ſed has hn̄t ibi ſicut ꝓbatū ē. Siobijcit̉ ex hoc qd̓ dicit Aug. in li. de ci. dei. ſicut humi eſt ī cerebro manet ibi. cum tn̄ ſit ſuꝑior ꝑs corꝑisita humidū nihil ꝓhibet ibi. dico eſt ſil̓e. Aliterem̄ eſt corꝑe nr̄o. aliter de corꝑe ſuꝑiori. Nr̄m em̄ qpus ꝯmixtū eſt ex quatuor qualitatibꝰ. Un̄ ormēbra nr̄a ẜm ordinē qualitatū. ſed ẜm relatōꝫ ad aīaꝫque diuerſimode in diuerſis mēbris oꝑat̉. hoc repugnat humidū ſit in cerebro. qꝛ aīa oꝑat̉ in cerebrooꝑatione aīali. qd̓ ꝯuenit in humido fieri. in corde autſpūali oꝑatōe. in inferiori ꝑte naturalioꝑatōe: ſed ẜmhas diuerſas oꝑatōes. neceſſe ē habere differētes viresminiſtrātes oꝑationibꝰ his diuerſis: receptiuū aūt formaꝝ ē hūidū. Un̄ impreſſiones ſēſibiles fiant ī cerebro. eſt mirū ibi humidū. calidū v̓o in corde ꝓpteroꝑationes ſpūales. calidū eſt em̄ maxima oꝑatio ſpiritꝰ. Spūs em̄ mediū eſt inter corpus aīaꝫ. In vniueſo v̓o aliter eſt. qꝛ corꝑa ſeꝑata ſunt ſunt ꝯmixta. vn̄ẜm qualitatū nobilitates ordinant̉. Un̄ illud verbūdicit aſſerēdo aug. ⁊cͣ. Ad hoc qd̓ obijcit̉. criſtalluꝫē ꝯgelatio humidi: dicendū. celū illud dr̄ criſtallinūẜm oēm ꝓprietatē criſtalli. ſed ẜm ꝓprietatē hāc que ēſpicuū. qn̄ em̄ aqua ꝯgelata tota eſt ꝑſpicua: ad deſignandū r̄māſit ibi aqua ẜm natura ꝑſpicuitatis dicit̉criſtallinū. Ad hoc qd̓ dicit Baſiliꝰ. aquas deus diſpoſuit ꝓpter ſolis feruentiſſimū calorē: dico ſaturnꝰ ēſtella frigida. ſicut ibi ꝯtingit dicere frigidū. hoc eſtniſi eꝗuoce. Notādū aūt eſt calidū quoddā eſt ſaluati. vt calidū qd̓ in ſole. ē calidū deſtructiuū quoddā. ſicut qn̄ fit coadunatō radioꝝ accēdit ad naturā igniſicut in ſpeculo ſi fiat coadunatō radioꝝ. pt̄ incēdi ſtupa ex reflectōe radiorum. Un̄ dico calor ſolis non eſtabſumptiuꝰ ſed generatiuꝰ. vn̄ generant̉ rane ex caloceleſti. in vere. ſed rōne radioꝝ ſunt ex reflexione ēſūptiuꝰ. Un̄ dicendū. opinio eſt. vt intelligat̉ de ethere inferiori illa auctoritas. vt firmamentū dicat̉ illud interſticiū. qd̓ eſt inter vapores que ſūt in aere. aquas inferiores. illi vapores ſūt medij inter nos ſolis feruo. quem temperant aliquando. Membruꝫ ſecunduꝫD ſcd̓m quo querit̉. vtꝝ cōgregate ſūt aq̄§uꝑiores in modū orbis. quod videt̉. ſuꝑponit̉ em̄ vacuū eſſe. ergo totū ſpaciū aadmodū corpoꝝ. verbigratia. Celū empirreū occupat ſiderij celi. nec ecōuerſo. ita de alijs. nec in ꝑte necin toto minꝰ em̄ mobile corpus occupat locū nobilioris. nec ecōuerſo in ſuꝑioribꝰ. quēadmodū hic inferiusaccidit de aere. ſubintrat cauernas terre. cuꝫ ergſuꝑiores ſint in medio celi empirrei celi ſiderei.tur in orbē ex om̄i parte. aut aliqua ꝑs celi empirretceli ſiderei occupabit aliquā ꝑtem ſpacij illiꝰ. ſcꝫ celi aquei. Sed ſi occuparet aliquā ſpacij illiꝰ. eſſet celumempirreū ex om̄i ꝑte ſua orbiculare. vel celum ſidereum:cum ergo vtrunqꝫ ſit orbiculare. nulla ꝑs alteriꝰ corꝑis