Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

.xlvj.Queſtio

tanꝙͣ incōpletū cōpleto. ſic̄ ponit nūc dicta opīo. Sidicat̉ adhuc manet. querit̉ vtꝝ ita manet ē ſub eadem forma in qua tūc erat. aut ita mutat̉ in aliud. v.y ex ea aliqd̓ factū ē. Si dicat̉ ſub eadē forma.mul ſole radiaret qd̓ tn̄ videmꝰ. Pret̓ea eſſet ad idē opus ad qd̓ ſol. ſcꝫ ad diſtinguēdum diē noctem. videret̉ alterū illoꝝ ſuꝑflue̓. vnū ſuffice̓t. Sidicat̉ mutat̉ in aliud. querit̉ in quid. Si in ſolē qꝛ deeo factꝰ eſt ſol. Contra hoc pn̄t adduci tres ratōes nuꝑdicte. qꝛ ꝯpletiꝰ ē materiale ad minꝰ ꝯpletū. Preterea ſi ex ea factꝰ eſt ſol. querit̉ vnde facte ſint cetere ſtelle: ſil̓r ſi ex ea facta eſt luna vel alia ſtella. querit̉ ex quofactꝰ eſt ſol. ſic pōt queri de ſingulis: ꝓpt̓ hoc dicit̉.illa lux diuiſa eſt. ita ex vna ꝑte factꝰ eſt ſol ex alia luna ex alia alia ſingule ſtelle. Sed tūc querit̉ in quoſitu erat an̄ diuiſionē. Utꝝ ſcꝫ in inferiori aut in ſuꝑiori. ꝙͣ ſol vel alie ſtelle: quomo aūt dicat̉. oportēt in aliqͣꝑte illius lucis fieri trāſmutatōeꝫ ẜm rectu: trāſmutatoaūt ẜm rectū eſt naturalit̉. niſi vbi eſt natura leuisvel grauis. aut ſcꝫ fieri violētiaꝫ circa ſi moueret̉ ẜmrectū. quoꝝ vtrūqꝫ eſt falſuꝫ: ergo videt̉ diuidi poſſemodo p̄dicto. Item eſto ita: altera ꝑs eius cedit infectōeꝫ ſaturni. altera in ꝑfectōeꝫ ſolis. ergo ſaturnꝰſit ſup̄mus planetarū. leuior prius cedit in ſaturnum:ergo ẜm hoc citiꝰ moueret̉ ꝙͣ reliqui planete. ſicut eſt iniſtis inferioribꝰ. qd̓ leuiꝰ eſt. citiꝰ mouet̉. vt ignis ꝙͣ aer:hoc aūt eſt falſuꝫ. īmo tardiꝰ videt̉ ſaturnꝰ moueri ꝙͣ reliqui. quia ꝑficit curſuꝫ ſuū ante xxviij. ānis. Adquod dicēduꝫ. iſta lux deſijt eſſe ẜm ip̄a que priusfuerāt ad quēdaꝫ vſum. ſcꝫ ꝯſeruatōeꝫ rerū corruptibilium multiplicatōꝫ. adhuc ad ampliorē vſuꝫ. ſcꝫ adgeneratōeꝫ ad corruptōeꝫ: dicimꝰ ergo ex iſta luceeius diuiſioneꝫ facta ſunt oīa lumīaria: tn̄ oꝑtet ponere in ea naturā grauis leuis. quia lux natura ſuaē diffuſiua ſui.nde difidit ſe vndiqꝫ. niſi habeat obſtaculū ẜm rectū ẜm latus circularit̓: ſicut ptꝫ in lumine candele in domo: cōcedimꝰ ergo etſi in ꝑtibꝰ eiꝰ eſt ponere grauiꝰ leuiꝰ. tn̄ ibi erat ponere ſimpliciꝰ minꝰ ſimplex. ẜm plus minꝰ elongabat̉ ab his inferioribꝰ. ſicut eſt etiā in elemētis. Unde plus dicit̉ ẜmhoc eſſe de natura ſimplicitatis ꝑſpicacitatis in ſaturno: qui eſt ſuꝑior planeta. ꝙͣ in alijs. Qd̓ ergo obijcit̉ ẜm hoc citiꝰ moueret̉. dicimꝰ ſi mouerēt̉ planete motu ꝓprio. preter motū ſuaꝝ ſperaꝝ. ſicut poſuit ꝗdā ph̓sbene poſſet hoc eſſe. ſaturnꝰ citiꝰ moueret̉. ſꝫ ſic eſt.īmo ſperaꝝ motū mouet̉. ſpere aūt citiꝰ mouēt̉. Adid aūt qd̓ obijcit̉. ſaturnꝰ tardior eſt. intelligit̉ non qꝛroſſius corpꝰ ſit: nec qꝛ tardior vel remiſſior ſit motusius. ſed qꝛ maiꝰ ſpaciū deſcribit ꝑtrāſeūdo ꝙͣ alij. ideoplus exigit de tꝑe: ſicut ſi aliqd̓ moueret̉ circa vnā rotam. aliqd̓ eque cito moueret̉ circa axem: multo plusexigeret de tꝑe ad ꝑficiēduꝫ motū circuli ꝙͣ illud qd̓ circa arem. Ad illud qd̓ obijcit de ꝑfectōne nobilitateprime diei. dicimꝰ reuera lux illa facta eſt diminuta ſed ꝑfecta. ẜm ꝯpetebat vſui ad quem tūc erat: necoportebat aliquā trāſmutatōeꝫ fieri circa. ad hoc vtad illū vſuꝫ eſſet. ſcꝫ ad ꝯſeruatōeꝫ declaratōneꝫ vt dictum eſt. ſed ꝓpter vlteriorē vſuꝫ. ſcꝫ vt eſſet cauſa ꝑfectageneratōis corruptōis ī inferioribꝰ: ꝯpetebat vt ex eafierēt lumīaria. Un̄ ꝯcedimꝰ. a pͥmo nihil egredit̉ incōpletū imꝑfectū: qd̓ ſcꝫ ſit ſufficiēs ad pſū ad queordinatū ē. Sed adhuc reſtat obiectō priꝰ facta. ſi em̄erat lux iſta ꝑfectior luce ſolis. erat materialis adillā: ꝑfectior aūt erat qꝛ erat opꝰ prime diei ⁊cͣ. Solutioſi ꝯſideremꝰ lucē iſtā quo ad ſuū effectū. ſolē ad ſuuꝫcircūſcripto ſcꝫ effectu illiꝰ lucis quaꝫ in ſe includit ſol:dici effectꝰ illiꝰ lucis erat ꝯſeruare res declarare.ſolis aūt effectꝰ ꝓprius eſt facere generatōeꝫ corruptōnem: em̄ ſeruat declarat hoc accipit ab iſta luce: ẜmergo hanc ꝯꝑatōeꝫ nobilior eſt effectꝰ lucis ꝙͣ ſolis. quia

nobiliꝰ eſt ꝯſeruare declarare ꝙͣ face̓ generatōeꝫ corruptōeꝫ. h.tꝫ. idēad nobilior eſt lux iſta ꝙͣ luxſolisī ſoleret̉ ſol ẜm in ſe includiteffectū illi: ſic eſt dicere.⁊eſt ſeilla lux reſpectuīs planetis: per Articulus quartusD quartū quo querit̉. vtꝝ vno die facta ſuntilla prima oꝑa: an in pluribꝰ. Uidet̉ ī pluribꝰ. qꝛ in textu dicit̉. primꝰ dies. ſcd̓s. terciꝰ ſic deinceps. Contra gen̄. ij. Iſte ſunt generatōes celi terre in die quo fecit deꝰ celū terrā ⁊c̄. ergo vnicusfuit dies in quo facta ſunt illa prima oꝑa. Sil̓r dicit̉ intranſlatōe ſeptuaginta. Hic ē liber creature celi terre. ſubdit̉. factꝰ ē dies: dīc facti ſūt dies. Solutio ẜm opīonē aug. patebit infra: ſꝫ ẜm alios pōt dici. ē intellectꝰ lr̄e Gen̄. ij. In die i. ī tꝑe. vt īportet ī ſe oēsdies: iſtę modꝰ loquēdi reꝑitur alubi ī ſcriptura. Articulus quintusDquintū quo querit̉. cum prima die diuiſaſit lux a tenebris. dies a nocte. dicat ſcriꝑtura de diuiſione iſtoꝝ. dicat etiā diē factum. dicit em̄ factū eſt veſpere mane dies vnus. quare ſimilit̓ dicit noctē? queſtio eſt ꝯmūis ẜm vtrāqꝫopinionem. Rn̄ſio. hoc fuit. qꝛ dies ẜm hmōi. dicitpoſitōeꝫ: ſed nox inꝙͣtum hmōi dicit entis defectū vndeeius ꝓprie eſt factio ſed potiꝰ defectō. ideo inter facturas ꝯputat̉ ſicut dies tn̄ nox bene ꝑtinet ad diuiſionē. quia priuatōes bene diſtinguūt inter entia. id̓ode eiꝰ diuiſione a luce ſiue die loquit̉ ſcriptura. de factione. Hec ſolutō ſil̓r coīs pōt eſſe vtriqꝫ opinioni. Tamen ẜm opinionē aug. aliter dicendum eſt. dicit em̄ ſic.Dies ille quā fecit deus primitꝰ. eſt cognitō angelorumpn̄tata oībꝰ oꝑbꝰ diei ordine pn̄tie. quo ordīe ſciētie.Eſt aūt duplex cognitō angeli. q̄daꝫ matutina in verboalia veſꝑtina in rerū natura: in vtraqꝫ ſupponit̉ cognitio dies. qꝛ ſꝑ fit relatō creature ad ip̄m faciētem:ponit̉ ab angelo cognitō que ē in v̓bo. cognitōi que ē inꝓprio gene. ideo dic aug. angeli creaturā in ip̄a creatura ſic ſciūt. vt illi ſciētie p̄ponūt ſciētiaꝫ que ē in v̓boSi aūt p̄ponerēt cognitōi que ē in v̓bo. illā que ē in prolo genere: tūc eſſet ibi nox ſcꝫ peccati. ſꝫ illa nox eētdeo ſꝫ ab angelo. ſic aūt eſt. ideo fit ibi mentiode noctis factura. Iuxta hec nota expoſitōꝫ. ibi dr̄factū ē veſꝑe. mane diuerſā. ẜm diuerſos expoſitores.Scd̓m aug. veſꝑe dr̄ cognitō creature ī ꝓprio gene̓. dr̄veſꝑtina: qꝛ ſicut veſꝑa declinat ad occaſuꝫ vel ad tenebras. ita hec cognito declinat ad eſſe .i. ad creaturaꝫ de nihilo eſt. Scd̓m Bedā alios expoſitores. dicē. illud lumīoſuꝫ corpꝰ primo factū reuoluebat̉ circa terrā. de terminabat ꝑtes diei. Mane aūt faciebatẜm ſubtꝰ accedebat ad orizonta nr̄m: veſꝑe ẜm declinabat ab orizonte nr̄o ad inferiores ꝑtes. ſic̄ facit ſol. Scd̓m alios adhuc mane deſignat ibi pͥncipiū vl̓initiū rei fiēde. veſꝑe t̓minū rei facte. Circa ſcd̓aꝫ expoſitōeꝫ ē aug. Notādū ẜm aug. videt̉ illa lux fuerit radiato ſuꝑ ītellectū angeli ad cognoſcēduꝫ ī v̓bo.ſic dicēt̉ mane: vel ī ꝓprio gene̓. ſic veſꝑe. Iſte at̄ irradiatōes diſtinguūt̉ ẜm oꝑata: in oꝑe em̄ diſtinctōnis erattriplex diſtīctio. lucis a tenebris. aqͣruꝫ ſuꝑioꝝ ab inferioribꝰ. inferioꝝ ab arida: ſic tria oꝑata. Sil̓r in ornatu erāt tria. ornatꝰ celi. aeris aque. ornatꝰ terre.ſic alij tres dies. Unꝰ aūt determīat̉ ẜm ꝯſeruatōeꝫ reꝝfactaꝝ. em̄ ſolū oꝑtet ꝓducere. ſed ꝯſeruare. Queſtio. xlvij. de oꝑeme diei .ſ. de celo empirreo.