Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

tiam ſanctoꝝ. qui pluralitatē dierū ponūt ad litteram. Ad ſcd̓m dicendū. licet equalis facilitatis ſit ſiml̓creare facere. ꝓut creare diſtinguit̉ a face̓: tn̄ creatioqꝛ reſpicit materiā informē. facere reſpicit formas inmateria diſtinctas. in quibꝰ pōt eſſe prius poſteriꝰpore. ſicut eſt prius poſteriꝰ natura: ideo diſſimile eſtꝙͣtuꝫ eſt ex ꝑte creati facti. Et ſicut inſtruit̉ homo adquē ordinate ſunt corꝑales creature. in hoc priusdidit informe. poſt formauit diſtinxit. ita inſtruit̉in hoc qd̓ fecit ẜm prius poſterius in tempore. Nembrū quintūUinto querit̉. ẜm quid fiebat ibi dies. etquare tot. Dicit̉ aūt fieri dies dupliciter. Uel ex pn̄tia lucis corꝑalis. ſicut teſtant̉ego. Beda hiero. Uel ex pn̄tia lucisſpūalis. ſicut teſtat̉ aug. Primo ꝓcedendū eſt ẜm primam expoſitōneꝫ. ſcꝫ ẜm dies habet fieri ex pn̄tia lucis corꝑalis. Scd̓o ẜm ſcd̓aꝫ expoſitōeꝫ. Circa pͥmūprimo querit̉ que fuit lux corꝑalis. ex cuiꝰ pn̄tia fiebatdies. Scd̓o qualiter illa lux faciebat diem. Tercōvtruꝫ illa lux ſit adhuc. an deſierit eſſe facto ſole. Aut ſimutat̉ in aliud: in quid mutata eſt. Quarto vtrum invno die facta ſunt illa oꝑa. de quibꝰ agit̉ Gen̄. j. an̄ pliribus diebꝰ. Quinto quare dicit̉ nox facta eſſe ſic̄dies cum dicitur factum veſpere ⁊cͣ. Articulus primusD primū ſic. ex pn̄tia luminariū ſuꝑ terrā vl̓abſentia videt̉ fieri dies nox. dies em̄ eſt latio ſolis ſuꝑ terrā. ſed nōdum erant luminaria poterāt ita ferri ſuꝑ terrā vel ſubtus. ergo necex eoꝝ allatōne poterat fieri dies: ſed quarto die primofacta ſunt lumīaria. vt ptꝫ. Gen̄. ergo fuit dies donec ad tempus quarte diei. ergo male dicit̉ ibi pͥmꝰ diesvel ſcd̓us vel tercius. Ad qd̓ dicendū. ẜm iſtā opinionem. lux iſta fuit lux ſolis vel alioꝝ lumīariuꝫ. qꝛreuera facta ſunt quarto die: ſed fuit quoddā corpꝰ lucidum formatū ex p̄iacenti materia. ex cuiꝰ pn̄tia ſuꝑ terram fiebat dies. ex occaſu aūt eius ſuꝑ terra nox. hocplene in. ij. li. ſentē. xiij. di. c. j. Si aut querit̉ qualiterlux iſta facta fuit. accipit̉ a Beda qui dicit. ī nubecula lucida que hic vocat̉ lux ab initio fecit diem nocteꝫdiem apparebat. noctē erat abſcondita: deſcēdēsad occaſuꝫ fecit veſpere. reuocatuꝫ ad ortum mane:hoc eſt qd̓ dicit̉. diuiſit lucem a tenebris. Unde dicimꝰ ab illuſtratōne lucis hmōi fiebant tres primi dies. ſicut ſequentes ab illuſtratōne lucis ſolis. Articulus ſecundusD ſecunduꝫ quo querit̉. qualiter lux illa faciebat diem. aut em̄ illa lux erat ſparſa circūquaqꝫ ex om̄i ꝑte terre. aut in aliqua ꝑte magis coadunata in alia. Si ſꝑſa circūquaqꝫ. ex omniꝑte illumīabat. ergo vndiqꝫ erat dies. ergo erat diſtīctio dierū noctis. quid ergo dicit diuiſit lucem a tenebris. Si ꝓpter hoc dicatur erat coadunata lux illamagis in vna ꝑte illius corporis ꝙͣ in alia. quādo iſtapars illiꝰ in quo erat lux iſta coadunata erat ſuꝑ terraꝫerat dies. quādo v̓o occidebat ſub terra erat nox. Contra ꝓbat̉ erat ſparſa. Nam quādo dictū eſt. In pͥncipio creauit deꝰ celum terrā. ibi dicit̉ materia in confuſione formaꝝ corꝑalium. que primo indiſtincte ptꝰ diſtincte ſunt. vnde in ſe includebat lucē illā predictaꝫterra habebat in ſe ratōeꝫ opacitatis lumioſitatis:poſt cum facta eſt lux. diuiſa ē actualiter opacitas a luminoſitate. ſiue opacum a lumīoſo. ceſſit opacitas exꝑte terre. lumīoſitas ex ꝑte celi: hec duo exigunt̉ advt eſſet dies vel nox: ſi em̄ eſſet aliquod corpus potēsproijcere vmbrā. qd̓ ſit ratōe opacitatis. eſſꝫ tenebra

ergo a ſimili ſi opacitas que ceſſit in ꝑtem terre. equaliter erat ex om̄i ꝑte terre. videret̉ ſimilit̓ luminoſitaque ceſſit in ꝑtem celi. equaliter erat ex om̄i parte. ergolux p̄dicta ſparſa erat. ergo reſtat vt prius. eamerat diſtinctio diei noctis. Item intelligamꝰ nulla ſit ſtella. ſed tm̄ celū vniforme totum reuoluat̉ circacorꝑa inferiora: tūc erit effectus generatōis coriptionis in inferioribꝰ. qꝛ iſte effectus eſt ī eis a planetismaxime. etiā ab alijs ſtellis ẜm elongatōeꝫ earum velapproximatōeꝫ: erit tn̄ effectus ꝯſeruatōnis rerū in eſſeab ip̄o celo. Iſte em̄ effectus qui eſt ꝯſeruare in eſſe. vniformis eſt. Unde bene eſt ab eo qd̓ vniforme eſt. Cum.in tribꝰ primis diebꝰ nōdum facte eſſent ſtelle. non erageneratio corruptio in inferioribꝰ: erat tn̄ in eis cōſeruatio. qꝛ de factis tūc nihil deperijt: erat ponere aquo eſſet hmōi ꝯſeruatio. a quo ſcꝫ creato. niſi ab illa luce p̄dicta: lucis ergo illius erat ꝯſeruare res iam entesſed ꝯſeruaret vniformiter niſi eſſet ſparſa ex om̄i p̄tiquia eque diſtaret ſemꝑ ab omnibꝰ ſi coadunatain aliqua ꝑtę. ſicut ſol. ergo faciebat diſtinctōeꝫ diei noctis. Rn̄deo. licet aug. videat̉ dicere de luce ſpiri tuali. tn̄ ſupponamus ad pn̄s. lux iſta ſit corꝑalis ſicut exponit Beda. grego. hiero. Dicimꝰ ergo. in prīcipio quādo creatū eſt celū terra. in terra que erat onnium materia corpoꝝ mutabiliū. ꝯtinebant̉ confuſionem ꝑſpicuitas opacitas: poſtmodū v̓o cum dictū eſtfiat lux. diuiſa eſt actualiter ꝑſpicuitas ab opacitate. ettunc opacū cum ceſſit ex ꝑte terre ꝓpter ſui reſiſtentiamquia ſcꝫ erat peruiū luci. ꝓiecit vmbrā. ꝑſpicuuꝫ d̓oquod ceſſit in ꝑtem ſuperiorē ſui giratōne circa opacū fecit diem noctē. Ad illud qd̓ obijcit̉. lux iſta ſparſa erat. ſic poterat diſtinguere diem noctem: dicimus reuera lux erat ſparſa. qꝛ vndiqꝫ ex ꝑte t̓re eratillud ꝑſpicuuꝫ: tn̄ nihilominꝰ ex ꝑte terre erat coadunata magis in vna ꝑte ꝙͣ in alijs. Unde dicimꝰ illud corpus in quo erat lux iſta. duplicē habebat effectū: ratōeem̄ ꝑſpicuitatis que erat vniformis totū. habebat effectum ꝯſeruandi res corꝑales inferiores: ratōne v̓o lucisque coadunata erat in aliqua parte illius corꝑis. habebat effectum declarandi multiplicandi: ſicut em̄ dicitaugu. ſuꝑ Ioh̓. Ambro. in exame. lux habet virtutemdeclarādi ſe alia. multiplicādi ſe alia: ſed poſtmodum facti ſūt planete. ẜm alatōeꝫ ſuā in aliquo circūlo. ẜm ꝓpinquiꝰ remotiꝰ fuit generatō corruptō in rebus: bn̄ ꝯcedimꝰ lux ī eo ſparſa erat. faciebatdiē nocte. ſꝫ ẜm adunata. vtrūqꝫ em̄ erat ibi reꝑire.ſcꝫ ſparſionē vno modo. coadunatōeꝫ alio modo. Articulus terciusD terciū querit̉. vtrū iſta lux ſit adhuc. ardeſierit facto ſole. ſic̄ videt̉ dice̓ q̄dā opīodicit lux iſta erat imꝑfecta ſiue diminuta reſpectu lumis ſolis: ſole adueniēte: ceſſit ī materiāex ip̄a facta erat. Si dicat̉ deſijt penitꝰ. ex videt̉ ſequi incōueniēs. ſcꝫ deꝰ aliqd̓ fecerit. qd̓ ſtatim deſinēt: ſic videret̉ ſūme ſapiēs. Itē ꝓbat̉ adh ceſſit ſoli. qꝛ ꝯpletiꝰ cedit minꝰ ꝯpleto: ſꝫ illa luꝯpletior erat luce ſolis. ceſſit luci ſolis. ꝓbationdie dicit dama. opera prime diei ſeptime ꝯpletioſunt oꝑbꝰ ceteroꝝ dieꝝ: iſta lux eēt opꝰ prime dietſol v̓o quarte diei. iſta lux nobilior erat ſole. Itē abiliori nobilior ē effectꝰ. ſꝫ dies ē effectꝰ lucis. a nol̓liori luce nobilior dies: ſꝫ primꝰ dies ē nobilior quarto a nobiliore luce. nobilior eſt lux predicta luce ſolis Itē artifices iſti inferiores ſtatim faciūt res pectas ſꝫ ſucceſſionē ꝓcedūt. oꝑando ab incōpleto adpletū. eſt ꝓpter ſui inſufficiētiā: deꝰ ſit ſufficiētiſſimꝰ. ē in eo vt ꝓcedat ab incōpleto ad ꝯpletū. ſed ſtetim facit rem ꝑfectā: cuꝫ lux iſta fuit opus dei. conſtat facta eſt in ſua ꝑfectione.go non ceſſit lumini ſolis