re. ¶ Itē dicit̉ in psͣ. Celū celi dn̄o ⁊cͣ. Ibi diſtinguit celū ⁊ terrā tanꝙͣ diuerſā habitatōꝫ. Et dicit ꝙ ꝑ celū intelligit̉ celū empirreū qd̓ ſtatim ſct̄is āgelis eſt repletūſed ꝯſtat ꝙ āgeli ſic̄ dicit Aug. creati erāt ſimul cū materia inferni. Un̄ dicit in li. ꝯfeſ. Duo reꝑio que feciſticarētia tꝑibꝰ. cū tn̄ neutꝝ tibi coeternū ſit. Unuꝫ ꝙ itaformatū eſt. ⁊ ſine vllo defectu ꝯtēplatōis. ſiue vllo interuallo mutatōis: ꝙͣuis mutabile. tn̄ nō mutatū. tua eternitate atqꝫ īmutabilitate ꝑfruat̉. Alteꝝ qd̓ ita informeerat vt ex qua forma in qua formā vel motōis vel ſtationis mutaret̉. quo tꝑi ſubdaret̉ nō haberet: gͦ āgeli ad celū ꝑtinebāt. Reſtat gͦ ꝙ noīe celi intelligit̉ empirreū etāgeli: ⁊ ita nō videt̉ ꝑtinere ad informē materia. que nomīe celi vel aque deſignat̉. ¶ Itē videt̉ ꝙ celū empirreūcū ſit corpus. ꝑtineat ad materiā informē: celū eī empirreū ꝑs eſt mūdi. ꝓut mūdus dicit̉ machina mūdana: ſꝫex materia īfromi factꝰ eſt mūdꝰ. ergo celū empirreum.¶ Itē dicit hugo. ꝙ ꝑ celū intelligit̉ quicꝗd eſt mūdi ſēſibil̓ p̄ter terrā. Un̄ dicit ī altū porrigit̉. quouſqꝫ ſūmūnature corporee ꝑtingat: ergo celū empirreū ꝯtinebat̉ inmateria informi. celi. ¶ Cōtra. celuꝫ celi dr̄ empirreū ꝙſct̄is āgelis eſt repletū: ſed eis nō ꝯgruit habitatō informis iā formā hn̄tibꝰ. ergo illd̓ celū erat formatū. ¶ Adpͥmū dicēduꝫ. ꝙ licet celū diuidat̉ ꝯtra terrā .i. materiaꝫinformē de qua hec fierēt inter ſe diuidūt̉. nihilominuscū dicit̉. terra erat inanis ⁊cͣ. ibi celū ꝯtinet̉ ſub informitate terre. alit̓ em̄ quodāmō accipit̉ nomē terre. Primō accipit̉ ꝓ materia īꝙͣtū ex ea futura erat terra: ſecūdo d̓o accipit̉ ꝯmūiter. ¶ Ad ſcd̓m dicēdū eſt. ꝙ celū empirreū ꝯtinet̉ noīe celi. ⁊ ſicut āgeli quodāmo dicebant̉informes. pͥuſꝙͣ reciꝑēt formā gr̄e: q̄ noīe lucis deſignat̉ita ⁊ celū empirreū poterit dici informe. quouſqꝫ dn̄s informā ꝑfectā redigeret. dicēdo fiat lux ⁊cͣ. ⁊ ẜm hoc nōmīe lucis nō intelligit̉ tm̄ lux q̄ diſtinguit ꝑ reuolutōeꝫſui noctē ⁊ diē: ſed etiā lux diſtīcta a tenebris. quō celūempirreū eſt lux diſtīcta: tenebre em̄ hic fiūt ī aere. aqua⁊ terra. ibi aūt nō. ¶ Ad aliud v̓o dicēdū. ꝙ licet ꝑtīeatceluꝫ empirreū ad āgelos. nihilominꝰ tn̄ potuit aliqͦ mōad materiā informē ꝑtinere. Et ſic videt̉ hugo ſentire.In talibus aūt nō eſt temere diffiniēdum.¶ Nembruꝫ terciuꝫD terciū quo querit̉ rōe eiꝰ ꝙ dicit̉ terra6creata. quare nō fit mētio de alijs elementis ī creatōe. cū ſint nobiliora. ¶ Pretereaſit mētio de aqua. ⁊ ẜm vnā expoſitiōꝫ deaere. de igne v̓o nulla fit mētio. cū ſit inter elemēta nobiliſſimū. ¶ Ad qd̓ rn̄dendū. ꝙ nūeratis extremis corꝑibus. dat intelligere media: ⁊ poſſet dici ꝙ nomīe celi intelligit̉ ignis. eſt ē celū igneū: ⁊ ſil̓r aer. eſt em̄ celū aereū. terra v̓o eſt alteꝝ extremoꝝ. aqua v̓o tenet mediuꝫ.Uel ꝑ terrā ⁊ aquā ſic̄ dicit aug. ꝯtra manicheos. intelligit̉ materia informis que ſe ht̄ ad oīa. noīe aūt terre ⁊aque noīant̉. qꝛ hec ſūt nobis ꝓpīquiora ⁊ manifeſtiora.¶ Sed quid eſt. ꝙ dicit terrā eē inanē ⁊ vacuā. vel inuiſibilē ⁊ incōpoſita ẜm aliā trāſlatōꝫ. nōne terra .i. materia formas habuit. ⁊ ita nō vacua fuit. ¶ Itē inane dicitur qd̓ eſt ſine ſoliditate. nōne terra tūc hūit ſoliditateꝫcorꝑalē. ¶ Item viſibil̓ erat. cū eēt corpꝰ ꝯpoſitioneꝫ habebat. cū nō eſſet ſimplex vt deꝰ ſed creatura. quare gͦ d̓incōpoſita. ¶ Preterea. erat ibi forma cū materia. ¶ Itēquid noīe abyſſi deſignat̉. Si em̄ abiſſus idē eſt qd̓ terra. ſicut dicit Aug. quare potiꝰ dr̄ ꝙ tenebre erāt ſuꝑ faciē abiſſi. ꝙͣ ſuꝑ faciē terre. ¶ Item querit̉. quare ſi idemeſt terra. abijſſus. ⁊ aqua: diuerſis noībꝰ ita nominetur.¶ Ad primū dicēduꝫ. ꝙ inane dr̄ reſpectu forme .ſ. diſtincte: vacuū d̓o dicit̉ reſpectu ornatus: ſimilit̓ ẜm alia expoſitōꝫ inuiſibilis dr̄ reſpectu forme ſiue ſpēi. ẜm quā īdelī viſu.ſita v̓o dicit̉ .i. ſine ꝯpoſitionernatu.Ad oectu aūt in cōtrariū reſpondum ē
ꝙ nō dicit̉ inane quia nō habet ſoliditatē vel corpulētiāpterea vacua nō dicit̉. quia nullā habuit formā: ſed ꝗaiō habuit formā replētem ⁊ ornātem eaꝫ. Item inuiſibꝰlis dicit̉: nō quia nō poſſet videri. ſed quia nō poteratvideri vt ſpecioſa. Item incōpoſita nō dicit̉. quia nō habuit compoſitioneꝫ. ſed quia nō habuit decētiam ornatus. ¶ Ad illud quod obijcit̉ de abijſſo ⁊ alijs nominique cōcidūt in eandē rem. Reſpōdēdum ꝙ ex diuerſisratiōibꝰ materia informis tria ſortit̉ vocabula. Eſt em̄potētia materie receptiue. que deficit ī genere potētie remīus habet de ratiōe actiui. Item dicit̉ abijſſus id eſt ſine cādore. quia ſine ſpecie et pulchritudine. vt oſtendat̉defectus ex parte ſpecioſitatis. Dicta eſt aqua. quia aqͣmale terminabilis termino proprio. bn̄ alieno. Ita materia bene terminabilis per formam ⁊ debitam diſpoſitiōem: ex defectu ergo terminatōis dicta eſt aqua. quiadefacili ductilis ⁊ fluxibilis ſubiacebat operāti. vt de eaom̄ia formarētur. ⁊ a primo agēte daret̉ eidem virtusformaꝫ. ſpecies per diſtinctionem. terminatio per ortum. a ſūma .ſ. potētia. ſapiētia ⁊ bonitate.¶ Membrum quartumFD quartum quo querit̉ de hoc. ꝙ dicit̉ tenebre erāt ſuper faciem abijſfi. tenebra em̄dicitur priuatio lucis. priuatio aūt ſequihabitum. lumē autē nō preceſſit. ergo nonerant tenebre. ¶ Preterea queritur quare nō dicitur tenebra creari ſicut ⁊ lumē cōſequēter fieri. ¶ Reſpondeoꝙ tenebra antecedenter nō dicit priuationem ordine naturali rei cōſequētis. ſed negationem eius quod nōdufactum eſt. ⁊ eſt fiendum. Unde nō eſt neceſſe prius fuiſe lumē. ¶ Ad ſcd̓m v̓o dicendum. ꝙ tenebra nō diciturcreari vel fieri a deo. quia ex priuatione luminis cōſequitur nec eſt aliquid ſimpliciter. ſed defectus eius quoddeo cōditum eſt: ⁊ hoc videtur per hoc quod dicit Augin libro. cōtra epiſtolam. fundamenti. Silētium em̄ noeſt aliquid ſed defectus ſoni. tenebra ſimiliter: hoc autnihil aliud dicitur. quia nōdum erat lumē. Hugo autēvult diſtinguere inter terram ⁊ abyſſum. ⁊ ꝙ diciturterra erat inanis ⁊ vacua. ⁊ tenebre erāt ⁊cͣ. quia duo ꝓpoſuerat ſupra celum ſcilicet et terram. modo alia ſubiūgit duo. vt abijſſus ad terrā. tenebre v̓o ad celum referātur: ſed hoc non video expoſitionibus ſanctorum conuenire.¶ Membrum quintumDquintum quo queritur ratione eius ꝙFdicitur. ſpiritus dn̄i ferebatur ſuꝑ aquasNPoteſt em̄ queri quid nomine aquarumgnatur. ⁊ qualiter ſpiritꝰ dn̄i ſuꝑ easferebatur: ⁊ quare potius ſuper aquas ī hac ratione ꝙͣſuper terram. ¶ Ad quod dicendum. ꝙ nomine aquarinotatur materia receptibilis debite forme. ⁊ localitatisei reſpōdentis. ſpiritus aūt dn̄i magis dicitur ferri ſuꝑaquas. quia bonitas dei que appropriatur ſpirituiſāctoeſt principium huius terminatiōis. ꝑ formam diſtinctā⁊ locum terminatuꝫ. Sed ſi queratur. quare ſuꝑpotius dicitur ferri. ꝙͣ in aquis eſſe. cum ſpiritusvbiqꝫ. Reſpondetur. ꝙ loquitur de ſpiritu dn̄i qui ſuꝑrior eſt natura ī ratione agentis. ⁊ ſic agitur de illo. li.in ratione quadam dicatur continere partes inuicem qſi eſſet intra.¶ Queſtio quadrageſimaſexta de rebus corporalibus ꝙͣtum ad diſtinctionem eſornatum in communi.