Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.xlv.

gruit. Item ſingulare eſt quod cōcernit hic nūc vt dicit ph̓us vniuerſale aūt vel ꝯmune inqͣtum huiuſmodiꝯͣ ꝯcernit hic nūc loquamur ergo ẜm opinionē gre.om̄ia creata ſūt ſimul in quadam ꝯmunitate vniuerſalitate. in indiuiduatiōe que poſt ſecuta eſt. hoceſt quod dicit gre. Om̄ia ſimul in ſubſtantia facta ſūtin ſpecie. ergo ip̄is creatis ſic in ꝯmunitate ſe habētibus competit diuerſitas in nūc: que tamē diuerſitas ꝯpeteret. ſi crearentur in ſua indiuiduatione. Quodcedimus. om̄ia creata ſunt in vnico nūc. illud nunc eſt eternitatis nec nūc temporis. ſed nūc eui: hoc dicimus. qꝛ magis manifeſtatur dei potētia creando invno nūc multa. tum quia creata hoc plus ꝯueniunt primo ſicut obijciebat̉. Sed adhuc obijcitur. quiamaior adhuc videretur aſſimilatio. ſi tm̄ vnū ī vno nūccrearet ꝙͣ ſi multa: quia tunc eſſet aſſimilatio in eſſentia in duratione. Reſponſio verum eſt tūc magisſiue maior eſſet aſſimilatio. ſed intantū manifeſtaretur dei potentia. vnde adhuc plus ꝯgruit multa crearein vno nunc ꝙͣ vnum in vno nunc ⁊cͣ. Nembrum quartumD quartum quo queritur. vtrū creatio celi terre fuit ante om̄em diem: videt̉nerationes celi terre. quando create ſūtper hoc quod dicitur Gen̄. ij. Iſte ſunt gein die quo fecit deus celū terram. ergo in die fecit celū terrā: ſed ſuū facere nihil aliud eſt ꝙͣ creare. ergo ī diecreauit. Item obijcit manicheus. nūquid creauit deꝰ ītenebris aliquid? ſi creauit. erat in tenebris. quomodo ergo inhabitat lucē inacceſſibileꝫ? ſi habitat in luce fecit om̄ia in luce. ergo celuꝫ terrā. ergo ī die.tra. dies eſt pn̄tia lucis ſuper terraꝫ. ſed nodum facta eſtlux. ergo nōdum fuit dies. Item aug. xij. confeſ. informem materiā feciſti ante omneꝫ diem. ſed informis materia celi terre deſignantur noīe ergo celum terra facta ſunt ante om̄em diem. Ad quod reſpondet̉. hocquod dicit Aug. ſuper gen̄. v. eſt hic inquit liber creature celi terre. cum factus eſt dies. ſatis vt opinor on̄dens hic ſe cōmemoraſſe celum terram ſicut in prīcipio anteꝙͣ fieret dies cum tenebre eſſent ſuꝑ abijſſum.Sed quomodo factum eſt celum terra factus ē dies id eſt iaꝫ formatis diſtinctis partibus et generibusquibus vniuerſa creatura diſpoſita atqꝫ cōpoſita reddidit hanc ſpeciem que mundus vocatur. Per quod patꝫ creare celum terraꝫ dicitur dupliciter. Uel informenateriaꝫ facere. vel ſpecies formas diſtinguere: hocvltimo modo dicitur dies dicit in die ⁊cͣ. Alio v̓o modo accipitur in li. confeſ. cum dicitur informeꝫ materiāfeciſti ante om̄eꝫ diem. Hugo illud primuꝫ momentūporis quo creata oīm viſibilium inuiſibilium naturaneqꝫ nox fuit neqꝫ dies. tamen tempus fuit. quia mutabilitas fuit. Ad illud v̓o quod obijcitur deum feciſſein luce ſicut habitat in luce. Reſpondendum lux dicitur. vel lux intelligibilis que ipſe eſt. in hac luce facit.vel lux corporalis. in hac vel hac exiſtente. creauitcelum terram. cum dicatur tenebre erant ſuper faciemabijſſi. Querit etiam hugo celo terra creatis. vbimateries illa informis ſubſtitit. an vbi modo formataſubſtitit. an in alio loco vel minori. Ad quod reſpondendum ſine preiudicio ibi ſubſtitit terra vbi nunc eſtAlia v̓o que nomine celi deſignantur vel aque circum/quaqꝫ. vt non poſſet terra apparere quod erat. Unde dicit hugo. erat terrenum hoc elementum medio eodem loco vno ſubſidens ceteris in confuſione permixtisorma meliore preditum. ſed iſdem circumquaqꝫ in modum nebule ob pauſis ita inuolutum. vt apparere nonpoſſet quod erat. Illa v̓o tria ſicut dictum eſt. adhuc invna cōfuſione permixta. ſiue potius in vna ꝯfuſa permixtione circumquaqꝫ ſuſpenſa eo vſqꝫ in altum porrigebā

tur quouſqꝫ nunc ſummum corporee creature pertingitiotum hoc ſpacium. quod a ſuperficie terre medio iacentis loco. vſqꝫ ad extremum ſupremumqꝫ ambitus celi limitem patet. illa nebule caligine replebatur. circa v̓oiſta que nihil certum habent ex ſcriptura: nihil temerediffiniendum eſt. Queſtio quadrageſimaquinta de creatione rerum corporalium in ſpeciali.Icto de his queuniter pertinent ad creationem.ſequenter dicendum eſt de his que pertinent ſpecialiter. Et circa hoc queruntur quinque. Primo queritur. Quid vocetur principium. cum dicitur. In principio creauit deus celum terram. Scd̓o quid intelligitur nomine celi terre. cum dicitur creauit celum terram. Tercio quare non fiat mentio de alijs elementis. ſedtm̄ de terra: cum ſint nobiliora. Quarto de hoc quod dicitur. Tenebre erant ſuper faciem abijſſi. Quinto de hoc quod dicitur. Spiritus domini ferebatur ſuper aquas. Nembruꝫ primuꝫD primū quo querit̉ de hoc quod dicit̉ inprīcipio. quid vocet̉ principiū: ẜm auin glo .ſ. in filio vel d̓bo. vel ī prīcipio tꝑisin li. ꝯfeſ. duplex eſt expoſitō. hoc idē hr̄ Scd̓m aūt primā expoſitōꝫ querit̉. Uidet̉ em̄ debeat ſupponere filio. creare eſt ꝯmūe toti trinitatifiliꝰ aūt in filio creat. nec ſpūſſāctus in filio. Preterea. ī prīcipio dicunt̉ creata. in v̓bo aūt facta. dr̄ dixit facta ſūt. ioh̓is .j. oīa ip̄m facta ſūt. que differentiaeſt. Si v̓o ſumat̉ principio tꝑis. videt̉ veꝝ. tp̄usem̄ ꝯcreatū eſt. tp̄us aūt eſt in ſui initio ſcꝫ in inſtāti. Ad primū dicēdū. licet creare ſit ꝯmune toti trinitati. tn̄ hic pt̄ appropriari vt ſit ſenſus. Deus pr̄ in pͥncipio.i. in filio. qui eſt prīcipiū de prīcipio creauit: ſicut em̄dr̄. om̄ia in ſapīa feciſti. ſapīa licꝫ ꝯmuniter dicat̉ de tribꝰ ꝑſonis. tn̄ appropriat̉ ꝑſone filij. fit directio ad pr̄eꝫſic hic principiū poteſt appropriari. Ioh̓. viij. dic̄ filiꝰſe. Ego prīcipiū loquor vob̓. Ad ſcd̓m dicēduꝫ.prīcipiū aptat̉ creatōi. v̓bū v̓o ei qd̓ eſt fieri. lꝫ vtrūqꝫmunit̓ reſpiciat vtrūqꝫ. qꝛ prīcipiū reſpicit actū pͥmum.actꝰ aūt p̄mꝰ eſt ꝓducere res de nihilo. hoc em̄ ꝯueīt prīcipio diuīo nulli alteri. Un̄ ſi prīcipiū r̄ſpicit fieri ẜmyappropriat̉. ē ẜm poſteriꝰ. v̓bū d̓o ſit declaratiuūdiſtīctiuū. declarato aūt diſtinctō formā aūt ſpēmſpiciūt: recte vbi agit̉ de formatōe vl̓ diſtīctōe. vſꝰ ē v̓bodicēdi vel noīe v̓bi. ſic̄ hr̄ in psͣ. Uerbo dn̄i celi formatiſūt. Ad vltimū dd̓m lꝫ prīcipiū dicat initiū tꝑis .n.hilomīꝰ pt̄ dici tp̄s creatū .i. mēſurat mutatōꝫ nōdū erat motꝰ. mutatō at̄ poterat ī initio tꝑis. de īde v̓ofct̄o mobili. factꝰ ē motꝰ: ſi īueīat̉ motꝰ coeq̄uꝰ materie pͥme. dd̓m ē. motꝰ accipit̉ mutatōe. baſiliꝰ tn̄ ī examerō. aliter exponit dicēs. alia tͣnſlatō ht̄ pͥmo ẜmhoc ē ſenſꝰ. ante celum terra nihil creauit. Nembrum ſecundumD ſcd̓m quo querit̉. hoc dicit̉ creauitcelū. Diuidit̉ em̄ celum ꝯtra terram loꝗItur de corꝑibꝰ. ergo celum ꝯtinebitur īnoīe terre. Cōtra noīe terre notat̉ materia informis. de qua fecit celū terrā. dr̄ em̄ terra erat īanis vacua. vel ẜm aliā lr̄am inuiſibilis incōpoſita hoc idē eſt terra. ergo celum continetur in noīe ter-