Queſtio.xliiij.

tis ſiue publice iuſticie. ẜm ꝙ iuſticia eſt in ip̄os malosīmo ſuꝑ ip̄m factū. ⁊ ideo nō poſſūt dici facere miracula ꝑ publicam iuſticiam. ſicut ⁊ boni.¶ Queſtio quad rageſimaquarta de creatione ſubſtantiarum corporalium in cōmuniOmpleto tractatude ſpiritali natura āgelica cū adiutoriod̓i ſeꝗt̉ tractatꝰ d̓ ſb̓ſtātia corꝑali oīno.qui tractatꝰ diuidit̉ ꝑ creatōꝫ reꝝ corporaliū. diſtinctōꝫ ornatū. multiplicatōeꝫCirca v̓o creatōꝫ quedā ꝯſiderāda ſunt in cōmuni quedā in ꝑticulari. Circa ꝯſiderationē in cōmuni. ¶ Primoquerit̉. vtrū res corꝑales dicant̉ creari rōne materie cūforma. aut rōne materie informis. Dico aūt informemduobꝰ mōis. Uel qꝛ nō habet formā. vel qꝛ habet in ꝯfuſione. que dicitur chaos. Si v̓o rōne materie informis.quo illoꝝ modorū. ¶ Deinde ſi eſt ratōe materie informis altero duoꝝ modorū. Utrū eadeꝫ ſit materia informis celi ⁊ terre. aut differētes deſignent̉. ¶ Tercio querit̉ ſi res corꝑales ſint ſimul create vl̓ nō ſimul. ¶ Quarto vtrū creatio fiat in die. aut ante oēm diem.¶ Nembruꝫ primuꝫB primū ſic. A ꝑfecto agēte ꝑfectū opus⁊ a ꝑfectiſſimo ꝑfectiſſimū. ſed materia īformis cuꝫ eſt ſine om̄i forma eſt imꝑfectiſſimū. ergo nō eſt ꝑfectuꝫ opus prout hmōiſed creatuꝫ eſt ꝑfectuꝫ opus. cū eſt ꝑfectiſſimi agentis .ſ.dei. ergo materia nō eſt creata ſine om̄i forma. ¶ Ad idēfacit. ꝙ intelligētia creata cū facit aliquid. n̄ ꝓducit materiā ſine om̄i forma. nec natura ſil̓r ſꝫ formā in materia⁊ hec ſunt inferiora agētia ⁊ minoris virtutis: ergo necdeus qui eſt ſūmuꝫ agens. creat rem corporaleꝫ rationeſue materie informis. ¶ Itē forma aliquo mō habet ſil̓itudinē cū prīo. deus eī dicit̉ forma oīm exēplaris. ⁊ qͦdāmodo ꝯtinēs. ſed nullatenus dicit̉ materia om̄iuꝫ. ergo cū creatio ſit ꝓpriuꝫ opus dei. ⁊ extendit ſe ad rem corporalē: debet res corporalis dici creata potius rationeforme ꝙͣ materie. ¶ Si d̓o forte dicatur. ꝙ creatio dicit̉eſſe ratione materie informis. habentis in ſe formas rerum corꝑaliuꝫ. ſed per indiſtinctionē. Contra hoc obijcitur: confuſio contraria eſt ordinatōi. ſed ordinatio atteſtatur ſapientie. ergo ſūma ordinatio ſūme ſapientie:ergo a ſūma ſapientia nō procedunt īmediate res ſb̓ cōfuſione. nō ergo materia cuꝫ confuſiōe reꝝ corporaliuꝫprocedit a ſūma ſapiētia. ¶ Ad ideꝫ. Error reputatur innatura. quādo nō eſt formarū diſtinctio. vt ſi procederetcorpus hūanū ſine ordinata membrorū diſtinctione. v.caput eſſet inferius ⁊ pedes ſuperius. ⁊ ita de alijs. velnō apparerent ibi mēbra. Abſit aūt ponere erroreꝫ in oꝑediuino. nō ergo creata eſt materia cuꝫ formaruꝫ confuſion. ¶ Preterea forme q̄dā corꝑales ſūt int̓ ſe repugnātes. ſi aūt eſſet confuſio formaruꝫ. eſſent cōtrarie formeſimul. ⁊ ita cōtinua pugna: ſed pugna ſicut dicit Ioh̓.dama. eſt principiuꝫ diſſolutionis. ergo ibi eſſet diſſolutio. nō ergo ſic poſſent ſtare. ¶ Ad cōtrariuꝫ ſic argui poteſt. Creatio eſt exitus de nō eſſe in eſſe. cui īmediatus eſtexitus de potentia materiali in actuꝫ. hoc aūt eſt facereſed in operibus ſex dieruꝫ eſt factio ſiue conditio. dicit̉em̄ fiat lux ⁊ facta eſt lux ⁊cͣ. ⁊ ita de alijs. ergo ante nōfuit niſi creatio. prius ergo creabatur de nō eſſe in eē aliquo modo materia. vt ſit ordo de nō eſſe oīno in poſſe eē.⁊ deinde de poſſe eſſe in eſſe actu quod eſt eſſe per formādeterminataꝫ. ¶ Iteꝫ primū habet potentiaꝫ ꝙͣtum adom̄e. hoc aūt nulli poteſt cōmunicare cuꝫ ſit eius proprium. illud ergo in creatura quod magis aſſimilaturei in vniuerſalitate potentie eſt materia. que eſt capax

oīm formarū. ergo primꝰ exitus a potentia diuīa videt̉eſſe ꝯditio materie. vt capacis oīm formaꝝ. ¶ Itē deushabet in ſe ydeas ⁊ ratōes oīm formaꝝ. ſicut accipit̉ exli. lxxxiij. q. Augu. rōnes aūt iſte forma dicunt̉. nihil at̄in creaturis poteſt aſſimilari quoqͦmodo. niſi qd̓ habetin ſe cōtinentiaꝫ oīm formaꝝ corporaliū in genere. ergocuꝫ hec ſit materia ſub indiſtinctiōe formaruꝫ videt̉ couenienter huius fieri creatio. ¶ Preterea. diſtinctō nonvidet̉ eſſe niſi eꝰ qd̓ prꝰ fuit cōfuſū. ſi gͦ aſſignat̉ ab expoſitoribꝰ opꝰ diſtīctōis formaꝝ p̄ceſſit gͦ opꝰ ꝯfuſiōis formaꝝ ī materia: hͦ aūt n̄ ē niſi ī oꝑe creatōis gͦ ⁊cͣ. ¶ Adquod rn̄dendū eſt ẜm diuerſas ſnīas ſanctoꝝ: ẜm em̄ ſētentiā auguſtini videt̉. ꝙ creatio erat materie cū formaꝑficiēti eaꝫ. ita ꝙ ſingule res create eēt in ꝓprijs materiebus ⁊ formis. Scd̓m aūt ſentētiaꝫ grego. ⁊ alioꝝ videt̉ ꝙ creata ſit ī ſubſtātia materie. Unde dicit grego.in ſubſtātia ſimul facta ſunt. que de eis habent origineꝫſed nō in ſpecie. que ſequentibus diebus oſtenſa eſt. ſol⁊ luna de celo. virgulta ⁊ huiuſmodi de terra. Augu. etiam in libro d̓ ſimbolo videt̉ hoc dicere. ordinatiſſimo d̓imunere prima capacitas formaruꝫ fieret poſtea formarentur. quecunqꝫ formata ſunt. Item Auguſtinꝰ in xij.confeſ. Uno modo ſic exponit in principio deus creauitcelum ⁊ terraꝫ. dei verbo ſibi coeterno. fecit deus materiam creature corporalis. vbi confuſuꝫ erat celum ⁊ terraque nunc iā diſtincta eſt ⁊ formata. in huius mūdi mole ſentimus. Huic expoſitioni concordat quedā gloſa ſuper primuꝫ gen̄. Iteꝫ ſuper illud psͣ. Ipſe mandauit etcreata ſunt. gloſa dicit informem materiam de nihilo.¶ Si ergo teneatur prīa ſententia. reſpondenduꝫ eſt adobiecta. dicendo ꝙ licet intelligi poſſit exitus d̓ non eſſeomnino in poſſe. ⁊ poſt de poſſe in eſſe actu. per formaꝫtamen ſimul vtrūqꝫ factuꝫ eſt. vt ſimul crearetur formacuꝫ materia. ⁊ hoc vt vnita. vt opus creatoris perfectuꝫdicatur. ¶ Ad ſcd̓m dicenduꝫ eſt. ꝙ licet materia inqͣtūeſt capax formaruꝫ. quandaꝫ habeat ſimilitudineꝫ. ſedmultum remotam reſpectu diuine potentie. nō tamenoportuit ꝙ ſic crearetur informis. ſed magis conueniebat ꝙ eſſet capax in actu ꝙͣ tm̄ in potentia. ¶ Ad aliuddicendum eſt ꝙ aliter eſt de formis in materia exiſtentibus. ⁊ de ydeis que ſunt in deo. In deo enim ſunt ydeenec ſunt aliud ꝙͣ ipſe deus. In creatura v̓o ſunt forme. ⁊ſunt aliud ꝙͣ ip̄a.reterea nō diſtingui. id eſt confundiformas. nonuenit ſumme ſapientie om̄ia diſponenti. ⁊ ideo non in hoc haberent ſimilitudinem reſpectuſumme ſapientie. in qua nulla eſt diſtinctio. ¶ Ad vltimum dicendum. ꝙ opus diſtinctionis dupliciter poteſtintelligi. Uno modo vt prius formarum confuſio in materia. ⁊ poſtmodum diſtinguerentur. et hoc non eſt ẜmhanc ſententiam. Alio modo vt diſtinctio referatur adordinationem vniuſcuiuſqꝫ in ſuo loco: et licet hec opera conditio ſiue creatio ⁊ diſtinctio ſint diuerſa. nihilominus ẜm auguſtinum ſimul erant. Unde cuꝫ res corporales erant create vel condite. ſimul erant in proprijslocis diſtincte. licet vnuꝫ naturaliter pre intelligatur alteri: et ſcriptura que ſimul facta erant. non ſimul potuit dicere. ⁊ voluit etiā ordinē nature deſignare. ¶ Scd̓ꝫHieronimum autem ⁊ alios expoſitores. qui accipiunt diem vſitatiori modo ſicut contingit. et quia de creatione fecit mentionem. q. ante omnem diem. videturdicere. ꝙ creatio dicit̉ eē ratione materie informis. quetamen aliquo modo haberet in ſe formas. ¶ Ad obiectūautem primum in contrarium ſic eſt reſpondendum.a ꝑfectiſſimo agente ꝓceſſit perfectum opus. vt in gerre illo. nō em̄ ibi ſiſtit opus diuinum. ſed eſt vlterius ordinatu zad opus. vlterius quo dicebatur. Fiat lux ⁊cͣ. ſiergo requiritur omnimoda ꝑfectio. requirenda eſt in vltimo oꝑe. ⁊ non in initio operis. ſicut ſi artifex facit domum non eſt requirenda perfectio in initio ſui operis.ſed cum iam opus ꝯſummatū eſt. Creatio fuit opus re-