Queſtio.xliij.

¶ Membrum terciumſo quomō fiant miracula magoꝝ quādofiunt ẜm veritatē. ꝯſequēter mēbro tercioquerit̉ de mirabilibꝰ factis ẜm deluſionētm̄ ⁊ fantaſiā. Et habet tres articulos.rimꝰ q̄rit quid īmutēt demones ī hmōi deluſiōibꝰ.Scd̓us vtꝝ boni āgeli plꝰ poſſint face̓ miracl̓a ꝙͣ mali¶ Tercius vtꝝ boni xp̄iani poſſint facere miracula perEt quid ſit publica iuſticia.cam¶ Articulus primusD primū quo querit̉ d̓ mirabilibꝰ factis ẜmdeluſionē tm̄ ⁊ fantaſiā. Aut em̄ in hmōi deluſionibꝰ fit mutatio ex ꝑte rei viſibilis. autex ꝑte videntis: ſi ex ꝑte viſibilis. aut ī qualitate. vt qd̓eſt album faciat dyabolus eſſe nigrum: vel in quātitatevt qd̓ eſt magnū faciat paruū: vel in ſubſtātia. vt qd̓ eſthomo faciat azinū: vel ẜm ſitum. vt qd̓ eſt pariſius faciat eſſe rome: tunc in his nō eſt fantaſia tm̄ īmo veritas.Si ergo dicit̉ deluſio fantaſtica apparitio tm̄. nō erit ibimutatio ex ꝑte viſibilis. ſed ex ꝑte videntis: tūc aut eritīmutatio ex parte virtutis intra. aut in ip̄o organo extra. aut ponetur defectus virtutis ſolūmodo organi. vtnō poſſit ꝯprehendere qd̓ obiectum eſt. vt cum ꝓpter debilitatem viſus. apparet vna candela due. Si eſt īmutatio organi. vtpote īmutat ip̄e dyabolus humores oculividentis. vel tunicas oculi. vt nō poſſit rem videre ſicuteſt. tunc cum ip̄m organum viſus ſit res nobilior ꝙͣ resſubiecta extra. aut ſaltem eque nobilis: ſicut dicebaturvere miraculū ⁊ nō fantaſia tm̄. quando īmutabat remobiectam extra. ita dicetur vere miraculū ⁊ nō fantaſiaquādo īmutabat organum. Et eodem modo pōt obijciſi dicatur. ꝙ non īmutat organum ſed virtutem. ⁊ hoc ſiue dicatur de virtute que ē intra ẜm ꝙ hmōi. ſiue de virtute ẜm ꝙ eſt cōiuncta organo extra. Cum em̄ hmōi virtutes nobiliores ſint ꝙͣ ip̄a organa. adhuc nobilior eritīmutatio earum ẜm veritatem. ꝙͣ īmutatio organi ſiuererum extra obiectarum. Si aūt ponatur ibi purus defectus ſiue organi ſiue virtutis. tūc ſicut nullū eſt miraculum cum viſus debilis credit duas candelas eſſe. vbieſt vna tm̄. ita nullum oīno erit ponendum miraculū indeluſionibꝰ demonū. ¶ Sed contra. aug. in li. de aīa etſpiritu. ⁊ ſimiliter poteſt haberi ex li. de ciui. dei. vbi itadicit. Quedam muliercule poſt ſathanā conuerſe. illuſionibus ⁊ fantaſmatibꝰ ſeducte. credunt ſe ⁊ confitent̉nocturnis horis cum dyana paganorum dea. ⁊ cum herodiade ⁊ īnumera mulierum multitudine equitare. earumqꝫ iuſſionibus obtemperare. Ipſe nanqꝫ ſathanasqui tranſfigurauit ſe in angelum lucis. cum menteꝫ cuiuſqꝫ muliercule ceperit. ⁊ hanc ſibi per infidelitatē ſubiugauerit: ilico diuerſarum perſonarum ſpecies ⁊ mētem quā captiuam tenet in ſomnis deludens. modo leta. modo triſtia. modo cognitas. modo incognitas perſonas oſtendens. per deuia queqꝫ deducit: ⁊ tamen ſolꝰhec patitur ſpiritus infidelis. vt non in animo ſed ī corore opinatur venire. Idcirco nimis ſtultus ⁊ ebes eſt.ui hec omnia que in ſpiritu ſunt. accidere arbitraturin corpore. Si ergo ita facit dyabolus in ip̄a imaginatiua dormientium quedam mira. ſicut dicit augu. ante p̄dictam auctoritatem. ⁊ hoc deludendo imaginatiuam.que potentior eſt ꝙͣ ſenſus extra. videtur ꝙ ⁊ mira quedam per deluſionem poſſit facere in ſenſu extra. ¶ Eccaſione etiam huius queritur vlterius. vtrum dyabolicum ita deludunt imaginatiuam. offerant formas nouas imaginatiue. vel noſolum offerant ſed etiam imprimant: aut ſi non imprimunt nouas ſaltē impreſſas trāſforment. Si offerunt tm̄ ⁊ non imprimunt. ergo cuꝫ adſolam oblationem ſpeciei non ſequatur cognitio. immooportet fieri vnionem ſpeciei cognoſcibilis ad cognoſci

tiuum. ad hoc vt fiat cognitio. vbi autem non eſt iudicium non eſt deluſio: tunc nulla eſt deluſio in operibꝰ eonum. Si dicatur ꝙ ipſas imaginatiue imprimunt ſiueimpreſſas trāſformant. eadem obiecto eſt: tunc eniꝫ poſſent in imaginatiuam: quod enim imprimit. poteſt in illud in quod imprimit ⁊ quod tranſformat. Sed non videtur ꝙ poſſint in imaginatiuam demones. eadem eniꝫſubſtantia eſt ratōnalis anime ⁊ ſenſitiue. ⁊ dico ſenſitiuam que ꝯprehendit ⁊ imaginatiuā ⁊ omnes hmōi potentias. ſicut dicitur in li. de ebdomadibus ⁊ de eccleſiaſticis dogmatibus. Si ergo non poſſunt demones inratōnalem nec in imaginatiuam. ¶ Solutio. dicimusꝙ quedam deluſiones fiunt abſqꝫ demonibus. ſola agitatione hominū oſtendentiū ⁊ occultantium. ſicut eſt intranſiectoribus. Aliquādo etiam ſine aliqua virtute denonis eſt aliqua deluſio. virtute quorūdam corpoꝝ mineralium: que qui habent poſſunt ẜm quādaꝫ virtutemhmōi corporibus inditam. rem oſtendere ſiue apparerefacere. nō ſicut eſt: ⁊ tunc reuera nō eſt falſitas ex parterei viſe quin aliquid ſit quod videtur. non tamen eo mōeſt quo videtur. Eſt autem tercius modus deluſionisfit per demones. habent em̄ demones quādaꝫ poteſtateex ordine nature ſuper quaſdaꝫ res inferiores. quā poſſunt exercere circa iſtas res. ꝙͣtuꝫ dominꝰ ꝑmittit. ⁊ tūcapparet res nō ſicut eſt: ⁊ hec deluſio. ⁊ ſi ſit deluſio ꝙͣtūad moduꝫ videndi. ſubiacet tamē veritas rei viſe. ſicutdicebatur prius de corporibꝰ mineralibꝰ. ſed hoc fit virtute demoniaca. quod ibi fiebat virtute naturali inditailli corpori. Sed adhuc ꝓprie hmōi illuſio facta a demone nō dicitur preſtigium. Preſtigium em̄ dicitur ꝓprieilla illuſio demonis. que nō habet cauſam ex parte mutationis rei. ſed ſolūmodo ex parte cognoſcētis. qui deluditur ſiue ꝙͣtuꝫ ad organū. ſiue ꝙͣtū ad virtutē. ¶ Adintelligendū ergo quomō fiat hec deluſio. ſciendū eſt. ꝙſenſibile dicit̉ dupliciter. ꝑ ſe ⁊ ꝑ accidens. Et per ſe dupliciter. ꝓprium ⁊ ꝯmune. Dicimus em̄ ꝙ in ꝓprio ſenſibili nō fallitur viſus bene diſpoſitus. Unde qd̓ eſt albūſemper iudicabit viſus album. Sed in ꝯmuni ſenſibili⁊ inſenſibili per accidēs bene poteſt falli. ⁊ intra ⁊ extra⁊ ip̄m organū: ⁊ hoc per virtutē dyaboli efficientis ſicutiam videbitur. ¶ Ꝙ ergo querit̉ vtruꝫ īmutet tunicasvel humores oculi ⁊cͣ. Dicimus ꝙ nō. ſed poteſt dyabolus multis modis formare formas. ⁊ illas offerre ocul̓ſiue ſenſui. ſenſus aūt obiectas volens nolens apprehendit. Unde ſicut velim nolim video vel cognoſco albumcum eſt obiectum debito modo viſui. ⁊ hoc exiſtēte organo in debito ſtatu. ita ⁊ ip̄e viſus ſpēs quas offert dyabolus apprehēdit: nec tamen debet dici ꝙ dyabolꝰ vnieteas. īmo naturaliter exquo oblate ſunt viſui debito mōſenſus vnit ſe illis vel illas ſibi. ⁊ vlterius iudicat de illis. ⁊ fallitur vlterius in videndo ip̄m ſenſibile per accidens. cum ꝓpter formā que ſolebat eſſe huiꝰ rei. iudicateſſe hanc rem vbi videt talem formā. ⁊ ẜm diuerſas oblationes vel ẜm diuerſas mutatōnes forme oblate. iudicat ſemꝑ alia ⁊ alia ⁊ ſic deluditur. ẜm ꝙ dicebat aug.in auctoritate p̄dicta. modo leta. modo triſticia. modocognitas. modo incognitas ꝑſonas ⁊cͣ. Et poteſt hec deluſio duplicit̓ fieri. vtpote in corpore extra. ſicut eſt cuꝫdeludunt̉ oculi corporei. vel in ſpiritu. ſicut eſt cū deluditur imaginatō. ẜm ꝙ dicebat̉ in fi. auctoritatis p̄dictehec ſolus patit̉ infidelis ſpūs ⁊cͣ. ⁊ ibi appellat̉ ſpiritusimaginatō. ſicut ⁊ viſio imaginaria appellat̉ viſio ſpūalis. qn̄ diuidit aug. tria genera viſionū corꝑalem. ſpūalem. ⁊ intellectualeꝫ. Cum aūt deludit̉ iſta imaginatioſit delatio ip̄aꝝ formaꝝ oblatarū extra. ꝑ quoſdā ſpūsvſqꝫ ad ip̄am: qui ſpūs ſunt quodāmodo ꝯnaturales etꝓpinqui ip̄i imaginatiue. ¶ Ꝙ ergo querit̉ vtruꝫ dyabolus habeat poteſtatē in ip̄am imaginatiuā. dicimꝰ ꝙͣuis quidā dixerint ꝙ ſic. pōt offerre ip̄i ſicut diximusſed impͥmere nō pōt. Tamē dicimus ad hoc. ꝙ etſi im-