Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.xlij.

Aliter in ſemībꝰ in quibꝰ rurſus quaſi pͥmordiales cauſe repetunt̉ de rebꝰ ducte quas ẜm cauſas cōdidit. ſic̄herba ē ex t̓ra. ſemē ex herba: hoc vno dicit̉ naturalis. alio ſemīalis. ratōe materie aptāte ſemīalis.ratōne nature agentis naturalis.Irticulus quintusuintū quo querit̉. vtꝝ indite ſint ratōesſemiales a pͥncipio creatōis. ſolū ad oꝑaque fiūt ẜm curſuꝫ nature. ſed etiā ad miratuloſa: vtꝝ eadē ſit poſſibilitas in ſpecie ad oīa oꝑa.Creauit em̄ deꝰ in ſex diebꝰ ꝑfectas res. quo ad genusquo ad ſpēs. a pͥncipio erant poſite in ſpecie determīate ad oīa fienda. poſſibilitas ad oꝑa miraculoſa erata pͥncipio creata. aūt ſic. videt̉ hoc. ſi eſſetoſſibilitas. ẜm eam eēt potentia ad actū. cum non ſitpoſſibile ſicut habet̉. j Corin. j. vbi dicit̉. ſtultam fecitdeꝰ ſapientiā huiꝰ mūdilo. hanc ſtultā fecit deꝰ. declarando poſſibile. faciēdo qd̓ illa impoſſibile iudicat erit illa potētia ſiue poteſtas a pͥncipio in materia. Preterea. dicit damaſ. in pͥncipio tercij libri. ptꝰ aſſenſum v̓ginis ſpūſſanctꝰ ſuꝑuenit ſuꝑ ip̄am. ẜm ſermoneꝫquē dixit angelus: purgans ip̄am virtutem tribuensſuſceptiuā diuini verbi ſimul aūt generatiuā. Ex quorelinquit̉. potentia ad oꝑa miraculoſa ſunt a principio in materia. Si em̄ ſic eēt. quare diceremus. devirgis pn̄t fieri ſerpentes ecōuerſo. Item ſint poſite in pͥncipio ad oꝑa miraculoſa. videt̉ hoc qd̓ dicitaugu. in exame. vj. li. Si in illis pͥmis rerum cauſis. qͣsprimitꝰ creator reruꝫ inſtituit. non tm̄ poſuit de ſimoerat formaturꝰ hominē ſꝫ quēadmodū facturꝰ. vtꝝ ī matris vtero an in forma iuuēculi. proculdubio ſic factumeſt vt illic p̄fixerat. neqꝫ em̄ ꝯtra ſuā diſpoſitōeꝫ factumeſt: ſi aūt vim poſuit ibi poſſibilitatis vt homo fieret. vtſic ſic fieri poſſet. ip̄m aūt modū quo facturus erat. ſibi reſeruauit in ſua volūtate. in mūdi ꝯſtitutōnetexit. manifeſtū eſt non hominē ꝯtra illā ratōneꝫ. queerat in prima rerū conditōe. quia erat ibi ſic fieri poſſeꝙͣuis erat neceſſe ſic fieri vel eſſe: ex quo relinquit̉.in materia eſt poſſibilitas ad opera miraculoſa ſiue mirabilia. Quod ſi eſt. aut eadem potētia ad hec opera ad alia que ſunt ẜm curſuꝫ nature. aut alia: videtur alia. quia eſt eadem potētia ẜm naturā ad oꝑatraria nature vel ad ꝯtrariū actum. vel ad ꝯtrariū ordinem nature. ſꝫ actus miraculoſos eſt cōtrarij ordinis infieri ordini nature. ergo eſt eadem potētia. aūtſit eadem potētia. videt̉ hoc qd̓ dicit augu. ſunt cauſeſemīales. quas deus mūdo indidit. cum oīa primo creauit he querunt tempꝰ aptum. ſūt ad naturalia. Sūtetiam cauſales ſine tꝑis determīatōne. ſicut adaꝫ factꝰeſt in virili etate. ſiue illo ꝓgreſſu incremētoꝝ. he ſuntad miracula. Uerūtamē an cauſe tam ad mirabilia facienda ꝙͣ ad naturalia. ſint ſimiliter in rebꝰ inſite a pͥncipio. an cauſe ad miracula de nouo facte ſint in rebusquerit ibi augu. dicit augu. reſtat ad vtrūqꝫ moduꝫvt habiles ſint create. ſiue ad iſtuꝫ quo vſitatiſſime resdiſcurrunt. ſiue ad iſtum quo tāta miracula fiunt ſicutdeo placuit facere: ex quo relinquit̉. eadem poſſibilitas ad hec opera etiā ad illa. ſunt in materia. Solutio. dicēdum eſt potentia obedientie ad omnia opera diuina. ſiue mediante natura. ſiue principio. ſiue voluntate creature. ſiue īmediate creata eſt a principio. ēeadem potentia obediētie ad omnia opera. ſed eſt potentia in eodē gradu ad hec opera ad alia: ſed ad aliadicitur potentia in ſcd̓o gradu vel in tercio. ad operav̓o miraculoſa poſſibilitas tm̄: ſed non ſequit̉. potentia ſit ad actum. quia illa poſſibilitas eſt ẜm obediētiaꝫcreature. de qua deus poteſt facere qd̓ vult. eſt poſſibilitas paſſiua. Ad illud v̓o qd̓ obijcitur Ioh̓. dama. potentia data eſt virgini ſuſceptiua generatiua. er-

oprius habebat. Reſpondet̉.prius habebatuiꝰ potētiam. ſed tabebeoſſibilitatem eoquo iam dictū eſt. vt dein ip̄a hoc faceret deꝰ. Potentia aūt que data eſt. dicit̉ potentia aptata. ſic intelligendū eſt verbū illud.deus de impoſſibili fecit poſſibile. de eo qd̓ erat impoſſibile ſimpliciter fecit poſſibile ẜm potētiam aptatam. ſic ſoluit̉ quod obijci ſoletde impoſſibili fecit poſſibile: aut em̄ loquit̉ de impoſſibili ẜm naturā ſuperiorem. aut ẜm naturam inferiorē:ſuperiorem. quia ei nihil eſt impoſſibile. ſed de impoſſibili ẜm naturam inferiorem: ergo de impoſſibili ẜm naturam inferiorem fecit poſſibile ẜm naturam inferioreergo hoc eſt factum ẜm naturam inferiorem. adhuc ēpoſſibile ẜm naturam hmōi. Et dicendum eſt de impoſſibili ſimpliciter ita ẜm naturam aptatā fecit poſſibile ẜm potētiam aptatā. Eſt em̄ potētia actiua. eſtpotētia ſuſceptiua. e potētia aptata potētia aptata. potētia actiua tam nature inferioris ꝙͣ ſuperioris.ſuſceptiua aūt tm̄ nature inferioris. Et verū ē quicꝗd̓eſt deo poſſibile ẜm potētiaꝫ actiuā. eſt nature poſſibile ſimplicit̓ ſꝫ ẜm potētiaꝫ ſuſceptiuā. hoc ē dicta poſſibilitas: ſꝫ ẜm actiuā potētiā nec ẜm aptataꝫ. Perhoc ptꝫ ſolutō ad ſequēs. ſcꝫ hec ꝯcedēda eſt. de virgis p̄nt fieri ſerpētes. nec valet deꝰ de virgis pōt facereſerpētes ⁊cͣ.. ⁊cͣ. eodem hac coſta pōt fieri mulierniſi intelligat̉ qͣſi determīata pͥncipij ꝯꝑatōe. cuiꝰ ē ratōcauſalis ſcꝫ dei. vt dicit̉ pluit vel tonat. de termīatū ītelligit̉ ſuppoſitū. poſſet dici auctoritatē aug. ij. ſenten. diſ. xviij. ibi. Oīs curſus nature ⁊cͣ. in fine ibi. Nonhabuit pͥma reꝝ ꝯditō vt femīa ſic fieret. ſꝫ vt fieri poſſetſcꝫ a deo. Ad aliud qd̓ dicit̉. eadē ē potētia naturā ad actū nature. ad ꝯͣriū actum nature. Rn̄det̉.potētia ẜm naturā vt ē ſemīalis natural̓. ſūt tm̄ adactū ẜm naturā: ad illū aūt actū ē ꝯtra naturā. ēmodū actiue potētie. ſꝫ modū ſuſceptiue. ille actꝰ fit īnatura ẜm rōeꝫ cauſalē. ẜm naturalē vel ſemīaleꝫUn̄ dic aug. ij. ſentē. xviij. ibi oīm reꝝ cauſe ⁊cͣ. deditdeꝰ nat̉is. vt ex his hec fieri poſſent. vt nat̉ali motū haberēt. Ad id qd̓ obijcit̉ qd̓ dīc aug. Reſtat vt ad vtrūqꝫ habiles ſint create. dicēdū habiles ibi large accipitur .i. poſſibiles. qꝛ in ſe non ſunt habiles niſi ad actumqui eſt ẜm naturam. Nlēbrū ſextū pͥncipaleDſextum membrū pͥncipale huiꝰ q̄ſtionisſūt tria vidēda. ẜm tres eiꝰ articulos. Primꝰ an̄ īpetrare miracl̓a ſit fid̓i ſpei Scd̓s ẜm quē articulū fid̓i fiat miracl̓ꝫ Terciꝰ an miracula fiant ad inducendam fidem. Articulus primusD pͥmū quo q̄rit̉ cuiꝰ v̓tutis ſit īpetrare miracula: videt̉ ẜm motū ſpei. ſic̄ dictū eſtſupra in diffinitōe miraculi. Miraculuꝫ eſtaliquid arduū inſolitū ſupra facultatē exiſtens admirātis. ſed ſpes eſt in arduū ſupra facultatē. ergo ẜm morem ſpei elicit̉ opus miraculoſuꝫ. Preterea. ſpei ē erigi ad ea que ſūt magnitudīs diuine. ſꝫ miracula ꝓprie reſpiciūt magnitudine diuinaꝫ. motꝰ ſpei videt̉ maximep̄ꝑatorius ad opus miraculoſuꝫ eliciendū. Item hocidem videt̉. id Ro. iiij. qui ꝯtra ſpem in ſpem credidit⁊cͣ. glo. ꝯtra ſpem priorem ẜm naturā. in ſpem gratie exdei potētia. aūt caritatis. videt̉ hoc. ob mutuam caritatē dei hoīm. factꝰ eſt filiꝰ dei. hoc aūt ē miraculū ſuꝑ oīa mirabilia: caritas ſicut dic aug. traxitxp̄m de celo ad t̓ras. reſtat motꝰ caritatis ē pͥncipalis vt ꝯſequat̉ opus miraculoſuꝫ. aūt ſit motus fidei. videtur id Math̓. ix. ꝯfide filia. Marci. ix. ſi potes credere. omnia poſſibilia ſunt credenti. Et math̓.xvij. quare potuimꝰ eijcere? dicit eis ih̓s. ꝓpter in-