Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

perteretur in bonum vel in malum in inſtanti in quomo fuit. Si dicatur potuit in eodem inſtanti. ſitinſtans in quo primo fuit. a. inſtans v̓o in quo primotit ſe. b. tunc obijcit̉. Inter quelibet duo inſtātia eſt tempus mediū. ergo inter. a. et b. ſit ergo illud tempus. c. et fuit in. c. ocioſus. quia intellectus angeli eſt ſicutintellectus pueri qui ocioſus eſt. ergo intelligebat in. c.ſed intellectus eius plus ordinabat̉ ad cognoſcendū deum ꝙͣ ad aliud. ergo deū intelligebat. ſed intellectuꝫ neceſſario ſequit̉ inclinatō ad illud affectōem. maximeaūt que ſummi boni. ergo afficiebat̉ in deo. ergo iaꝫ merebat̉ et ſic vertebat̉ in bonū. ergo primo in. b. ſed inc. Similiter poteſt queri de inſtāti ip̄ius. c. in quo prius vertebatur in b. angelus. et ſic ſemꝑ ꝯtingit deducerevſqꝫ veniamus ad idem inſtās in quo primo fuit. Reſtat ergo in eodeꝫ inſtanti fuit in eo vertibilitas verſio huius. Item aug. dicit quatuor ſunt coeua. ſcꝫcelum. tp̄us. motus. materia prima. Si ergo celū motus eius ſunt coequeua. ergo ꝙͣcito fuit celū inceꝑit moueri. ſed multo ſimplicior eſt iſte actus velle in intelligētia angelica ꝙͣ motus in celo: ergo multomagis in eodēinſtanti primo fuit angelus. motus eius ẜm volunta. Item dicit aug. creatō et diſtinctio reꝝ ſimul fuit. ẜm id Eccͣi. xviij. Qui viuit ineternū creauit omīa ſil̓.vnde computato iſta dieꝝ Gen̄. primo ẜm aug. accipitur ad litteraꝫ: ſed ẜm res ſunt in intelligentia ſiuecognitōe angelica. orbem ſuaꝝ nobilitatuꝫ. ergo ẜmſimul creato celi diuiſio lucis a tenebris. ſed iſta diuiſio vt idem aug. exponit nihil aliud eſt ꝙͣ diuiſio confirmatoꝝ angeloꝝ a cadentibꝰ. Per celum autē intelligit̉angelica natura informis. ergo ſimul creati ſunt. ꝯfirmati ſunt. et ceciderūt alij. Item Ioh̓. viij. Ille homicida erat ab initio. poteſt exponi ab initio cuꝫ peccare fecit hominē. quia etiam ante peccauit ſuperbiēdo ergo intelligitur ab initio ſui eſſe. Contra. ſi exquo fuit. fuit malus. ergo creatus eſt malus: quod eſt incōueniens. Item obijcitur de bonis. Aduertendū ſe in bonuaut ſufficit natura. tunc omnes vertiſſent ſe in bonuꝫ.cum omnes cōmunicaſſent in natura: aut ſuꝑaddita eſteis gratia in creatōne: et ſi ſic. qua ratione addita eſtbuſdam. eadem ratōne omnibꝰ: alioquin iniuſticia videret̉. cum adhuc nullus eoꝝ meruiſſet vel demeruiſſet. etin alijs pares eſſent. ergo quocunqꝫ modo ponatur. ſi ineodem inſtanti vertiſſent ſe quo primo fuerunt. om̄s eodem modo vertiſſent ſe vel in bonum vel in malum. Reſtat ergo ſimul nec in eodem inſtanti. Quodcedimus dicentes. nec mali ſemꝑ fuerūt mali. nec boni bonitate confirmata. quam poſtea conſecuti ſunt: dicimus ergo in alio inſtāti inceperunt eſſe. in alio ſeverterūt. Nec oportet inter duo illa eſſe tempus mediūvel duratōem. Ande dicimus illa ꝓpoſitio. inter quelibet duo diſtātia ⁊cͣ. intelligitur de inſtantibꝰ que ſuntin tempore. ꝓut eſt menſura cōtinuoruꝫ. et tenet hic.īmo poſſunt eſſe duo inſtantia quaſi contigua. ſine intermedio. Si tamen ſupponat̉ fuerit aliqua morula ſiuediſtantia intermedia. et queritur quid in iſta egerit angelus? poteſt dici tūc mouebatur per intellectum.mouebat̉ affectum motu. ſcilicet penes quem determinatur ſcilicet bonitas actualis vel conuerſio. Non eſſettamē incōueniens dicere. moueretur per affectuꝫ motu naturali gratuito. per quem motum non merebat̉nec demerebatur. Ad illud Iohannis. viij. ab initio.Reſpōdetur. id eſt poſt initiū. quia valde parū ſtetit. ethoc notat hec prepoſitio ab: dicitur in initio. Ad illud de celo et motu eius dicimus. nec in celo nec in angelo nec in aliqua creatura cōtingit illud. in eodē inſtanti in quo prīo eſt. habeat actū aliquem. In omī em̄alio a primo. prius eſt potentia ꝙͣ actus. ſolū naturaſed etiam duratōe: ꝙͣuis in quibuſdaꝫ ſimul ſit potētiaet eſſentia. ẜm dicitur in perpetuis non differt eſſe etpoſſe. Unde eſt verum. in primo inſtāti in quo fuit

celum. fuit eius motus: ſed verum eſt in illo inſtantiincepit eius motus. Hoc autem quod dico incepit. licedicat id quod dicit modum actus. tamē dicit actuꝫſed inclinatōneꝫ quandaꝫ proximi ad motuꝫ. que quaſimedia eſt inter potentiam celi et eius motum. Quodautem dicitur ab Auguſti. motus coeuus celo. ideo dicitur. quia in eodem inſtanti quo primo fuit celuꝫ incepit eius motus: ſed cum incepit nonduꝫ erat. quia id incipere dicit motuꝫ. Ad aliud quod obijcit de diſtinctione lucis tenebraruꝫ. dicendum licet computaturvno die factura lucis. et factura lucis ẜm Auguſtinūſit ſimul cuꝫ creatōne: non tamē diuiſio illa lucis ſimulfuit cum creatōne. īmo fuit poſterior. ſicut ſi vno die aliquid prius fieret. aliud poſterius. Non enim peccatūangeli quo facta eſt tenebra. nec diuiſio tenebraruꝫ a luce. que ſpectat ad diuiſionē beatorum a malis. fuit cumcreatōne in eodem inſtāti. Sed ad hoc obijcitur. ſimul fuit cum creatione. Nam conſtat in angelo ſimueſt eſſentia cum ſua potentia. et eſt talis potētia queeſt impedita ab actu ſuo. nec recipit impedimētuꝫ. ergoet actus eius ſimul eſt cum ſua potentia. et vlterius cuꝫſua eſſentia: eque autem vel magis libera eſt motiua ꝙͣcognitiua. vt videtur. ergo ſimul fuit actꝰ cognitiue cuꝫpotētia et eſſentia. ergo ſimul fuit actus motiue. ſcilicecōuerſio auerſio. ergo ſimul fuit conuerſio vel auerſiocum eſſentia in angelo. Contra. duplex eſt mutatio.prima eſt ante eſſe in eſſe. alia ab eſſe tali in eſſe tale. ethec dicit̉ verſio: ſed prior eſt mutatio ante eſſe in eſſe. ꝙͣab vno eſſe in aliud eſſe. ſiue ab altero in alterum. ergoprius eſt creatio ꝙͣ verſio. Item incōueniens eſſet dicere in animabus ipſis. ſtatim cum ſunt eſſe malas. niſiex coniūctōe ad corpus traherent maliciam originaleꝫ:cum ergo angelus ex nullo trahat originem. nec etiaꝫ exip̄o deo. quia ip̄e tm̄ boni principiuꝫ eſt. ergo incōueniens eſt dicere ip̄m angeluꝫ cum primo eſt. ſtatim eſſe malum. ergo eadem ratione inconueniens eſt dicere. ipſuꝫſtatim bonum eſſe: bonitate dico illi malicie oppoſita. Item de malis ſpecialiter oſtenditur. non ſtatim fuerūt mali. Dicit em̄ Auguſtinus. et ē in libro ſentētiaꝝ. deus in angelis ſimul condidit naturam. et largituseſt gratiam illis qui modo ſunt boni. ergo eadem ratōeillis qui modo ſunt mali: quia eodem modo erant capaces ẜm naturam: ſumma auteꝫ bonitas cōmunicat ſe recipienti ẜm motum recipientis. ergo ſtatim fuit gratiain malis a principio creationis: ſed ſecuꝫ cōpatiturratia maliciam. ergo non ſtatim fuit in eis malicia. Solutio concedimus vt ſupra. ſimul in ip̄o inſtanti in quo fuerunt angeli fuerūt mali. Ad illud autem quod obijcitur in cōtrariuꝫ patuit iam ſolutio. dicmus enim in nulla creatura ſimul eſt actus in eodeꝫinſtanti cum potentia nec cum eſſentia ſimul. dico necnatura nec duratōe. Unde nec in cognitiua nec in motiua angeli ſimul eſt actus cum potentia. ſimul dico in eodeꝫ inſtanti: exitus enim de potētia in actuꝫ. vel etiaꝫab ocio in actum ſicut eſt ibi. quia potētia angeli habebat impedimentū. eſt poſtꝙͣ res eſt: et hoc eſt ex ratōecreature. que patitur ſimul ſit omnio. id eſt in eodem inſtāti. Niſi forte dicatur ſimul pro repente. vel ſimul id eſt ſtatiꝫ poſt: ſicut dicitur radius viſualis aboculo emiſſus. ſimul pertrāſit remotioreꝫ propinqꝫore parte aeris vel ſpacij. loquamur ẜm opinionem qꝛponit videmus extra mittētes: em̄ pertrāſit in eodem inſtanti. ſed ſimul id eſt repente. hoc eſt in tꝑe perceptibili. Ita poſſet hic dici. angeli exqͦ primo fuerūt ſtatim vel parū poſt verſi ſunt. alij in bonū alij in malum.Adherenduꝫ eſt em̄ ſentētie magiſtri ſententiarū. qui dicit. fuit ibi morula. et hoc dicit hec dictō repēte. Adillud quod dicit auguſtinus. ſimul condiens naturaꝫ etlargiens gratiam. reſponſuꝫ eſt ſupra-