Queſtio.xxix.

ſacultas talis que ſequit̉ ip̄am naturā ſubiectam. Cumn̓o dicit̉. libertas arbitrij eſt facultas ⁊cͣ. ſumit̉ facultasꝓ facilitate q̄ ſequit̉ ip̄am voluntatē. inqͣtū volūtas eſt.Ab hac em̄ facultate dicit̉ liberū arbitriū. ſi nō dicat̉ ꝙvtranqꝫ facultatē ſequit̉: illa tn̄ que ē nature ſubiecte voluntati ẜm ꝙ hmōi nō eſt a qua dicit̉ liberū arbitrium.¶ Ad ea q̄ obijcit ꝙ maior eſt libertas in hoīe. Ad primūdicendū ꝙ nō valet. qꝛ procedit a libertate q̄ eſt a ſeruitute peccati ⁊ nō a coactōne: bene em̄ ſequit̉ homo cū cecidit in malum pōt reſurgere ad bonū. et nō angelus. gͦquo ad hoc liberior eſt homo vel minus ſeruus: ſꝫ nō ſequitur gͦ minus poteſt cogi. De hac aūt libertate que ēa peccato diximus. ꝙ nō eſt eque in homine ⁊ in angeloUnde bern̄. diuīe ſimilitudinis ſummū gradū tenēt angeli boni. nos infimū. adam mediuꝫ. demon nullum. Etnota ꝙ dicit ſimilitudinis nō dicit imaginis: qꝛ ſimilitudo magis attendit̉ penes gratuita. et ideo nulla eſt indemonibꝰ imago. magis penes naturalia: et ideo ſalteꝫin aliquo gradu remanet in demonibꝰ. ¶ Si aūt ad hocobijcit̉. ꝙ hō in pluribꝰ vertibilis eſt ꝙͣ angelus. qꝛ angelus ſolū ſemel vertit̉. ergo hō eſt liberior. Gicendū ꝙ nōſequit̉. qꝛ ex alia rōne eſt vertibilitas. ⁊ ex alia ratōne libertas: qꝛ libertas eſt dignitas exiſtens in intellectualicreatura ꝑ conuenietiam ad primū. vertibilitas aūt ſeꝗtur ip̄aꝫ naturā creature ratōnalis ẜm ſe. Unde nō ſeꝗt̉ꝙ maior libertas. ſed qꝛ maior mutabilitas ⁊ hͦ eſt veꝝ.¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ſcd̓o. ꝙ libertas ſequit̉ ratōeꝫ imaginis. Dicēdū ꝙ lꝫ in canone ſcripture inueniat̉ de hoīey ſit ad imaginē ⁊ nō de angelo expreſſe: nihilominꝰ inſenit̉ ibi ẜm beatū grego. implicite. in ratōne ſignaculiſimilitudinis. Ezech̓. xxviij. et imago vno mō eque eſt inhomine et angelo. ꝓut alio mō attendit̉ penes memoriāſiue mentem. et intelligentiā et voluntatem: et illo mō cōſequit̉ libertas rationem im¶ Articulus. iiij.D quartū quo querit̉. vtrū ſimilis vertibilitas ſit vel fuit in homine ⁊ in angleo. In angelo em̄ eſt vnica vertibilitas vel in bonū velin malū. nec eſt regreſſus. In hoīe v̓o eſt multiplex vertibilitas. qꝛ eſt regreſſus a bono in malum et ecōuerſo.Hec aūt nō debet̉ anime ratōne alicuius potētie ſue cuꝫcedē ſint ⁊ ꝯmūes angelis ⁊ hoībꝰ. ¶ Si dicat̉ ꝙ hoc eſtꝓpter vnionē cū corꝑe. qꝛ multiplex eſt et variabile et v̓tibile. hoc nihil videt̉. qꝛ vertibilitas corꝑis. hoc eſt in n̄eſſe ſiue in corruptōne: hec aūt nullā videt̉ habere habitudinē ad illā que eſt in ignorantiā vel inculpaꝫ. ¶ Solutio. dicimus ꝙ hmōi vertibilitatē duplicē. et poſſibilitatem ad reſurgendū a culpā ad gratia et ecōuerſo. habet anima ꝓpter vnionē cū corpore corruptibili: corpuem̄ quod corrumpit̉ aggrauat aīaꝫ. vt dicit̉ Sap̄. ix. Etdicit̉ corpus corruptibile. nō tm̄ ẜm ſtatū in quo nūc eſtneceſſe corrūpi: ſꝫ ẜm ſtatū primuꝫ. in quo poſſibile fuitcorrumpi. et ideo ꝓpter huiuſmodi aggrauatōem. excuſatōem habet cū peccat. Unde vnior eſt deus ad indulgendū ẜm ꝙ ip̄c dicit gen̄. vj. Non ꝑmanebit ſpūs meꝰ.i. indignato mea vſqꝫ ineternū in hoīe. qꝛ caro eſt .i. fragilis eſt ex natura corporis. Angelus aūt nō habet huiuſmodi vnionē nec vnibilitatē. ⁊ ideo nō ſic excuſabilis.eſt cū peccat. nec reſurgit poſt caſum. Unde angelus dr̄ſpūs vadens et nō rediens. anima aūt ſpūs vadens ⁊ rediens: ponamus tn̄ ꝙ anima vnita eſſet cū corꝑe incorruptibili ſicut erit in patria. tūc ꝓpter corpus nō habe̓thmōi duplicē vertibilitatē. qꝛ nō aggrauat̉ ex eo. ¶ Perpredicta patet rn̄ſio ad illud quod querebat̉. q̄ ſit beatitudo hmōi corruptibilitatis corporis. ad illā vertibilitatē aīe. qꝛ hec eſt ratō. Un̄ greg. in mora. Angeloꝝ ſpiritus idcirco irremiſſibiliter peccauerūt: qꝛ tanto robūſtius ſtare poterāt. quāto eos carnis fragilitas nō aggͣuabat. Homo v̓o poſt culpā veniam meruit. qꝛ ꝑ carnale corpus aliqd̓ quo ſemetip̄o maior eſſe accepit.

¶ Articulus. v.Dquintū quo querit̉. vtrū hmōi libertas qͣcogi nō poteſt inſit angelo ẜm ſe ⁊ ꝑ ſe. nō mediante aliquo tanꝙͣ cauſa: aut inſit mediātealiquo tanꝙͣ cauſa. ſcꝫ cauſans illā ꝓprietatē in intellectuali natura. ¶ Si dicat̉ ꝙ ineſt intellectuali nature ꝑſeip̄am. tūc obijcit̉. ꝙ abſtracta potentia intellectuali. etabſtracta inclinatōe ad volendū: adhuc eſſet in ea libertas. qꝛ adhuc remanēt ip̄a ſubſtātia intellectualis. Hocaūt videt̉ impoſſibile. ſcꝫ ꝙ remaneat libertas. vbi nō eſtvolūtas ſiue inclinatio volūtatis. Reſtat ergo ꝙ ineſt eilibertas ꝑ mediū. ſcꝫ mediāte voluntate. Ideo em̄ libera. qꝛ poteſt facere quad vult. aut qꝛ poteſt velle qd̓ vultEx hoc aūt ſequit̉ incōueniēs qꝛ nō equa eſt libertas indeo et in alijs intellectualibꝰ naturis. qd̓ eſt ꝯtra bern̄.Ꝙ aūt inde ſequat̉ patet. hoc em̄ poſſe ſcꝫ velle qd̓ vuin deo eſt ꝑ ſufficientiā et independentiā: qꝛ cū dico. depoteſt velle quod vult. oīa illa tria. ſcꝫ poſſe ⁊ velle et qd̓vult: in deo ſunt idem qd̓ ip̄e. in alijs aūt ſunt nō ꝑ ſufficientiā. ſꝫ ꝑ aliquā dependentiā ab extrinſeco. Cum em̄dico. angelus poteſt velle qd̓ vult. et ſi li poſſe et li vellein angelo ſunt: tn̄ li quod vult nō eſt in angelo ſed extraip̄m. Unde patet ꝙ hoc totū ſcꝫ poſſe velle ⁊ qd̓ vult. nōeſt ꝑ ſufficientiā omimodā in angelo. Similiter nec inhomīe: quod eodē mō poteſt on̄di. Si gͦ in deo eſt ꝑ om̄imodā ſufficientiā. gͦ magis eſt in deo poſſe velle qd̓ vult.gͦ nō eque eſt libertas in deo et in alijs. Scd̓o dicimꝰ. ꝙꝑprius et poſterius dicta libertas eſt in deo ⁊ in ceteriset hoc ſolū probat rō nūc dicta: volūtas em̄ dei ſibi ſufficit ad exeundū in eſſe in qd̓cunqꝫ vult. et preeſt alijs voluntatibꝰ: volūtates v̓o angeli et homīs ſubiecte ſunt voluntati eius. nec etiā ſibi ſufficiūt ad qd̓cunqꝫ volitū. vtpote reſpectu boni gratuiti. īmo oportet ꝙ deus adiuuereos ꝑ gr̄am. Unde quo ad hoc prius eſt hmōi libertas īdeo. ꝑ poſterius in alijs: nō tamē ideo ſequit̉ ꝙ nō eque.qꝛ prius et poſterius nō remouēt equalitatē huiuſmodide qua loquimur. qꝛ taꝫ deus ꝙͣ homo ꝙͣ angelus liberiſunt a coactione equaliter. ſcꝫ quo ad hoc ꝙ nullus eoꝝcogitur.¶ Articulus. vj.Dſextum quo queritur. vtrum libertas arbitrij in homine ⁊ in angelo ſunt ex eodē prīciꝑio aūt ex differentibus. Et videtur ꝙ nō exeodem principio. quia poſſe in bonum habet quia eſt adeo: poſſe autem in malum inꝙͣtum eſt in malum nō habet ex eodem. quia deus nō eſt principium mali. ergo exalio. et dicitur ꝙ ex nihilo ſicut dicit Auguſtinus. Sedex hoc videtur ſequi. ꝙ poſſe in bonuꝫ et poſſe in maluꝫſunt ex duobus principijs. et vtrunqꝫ a libertate eſt ergolibertas a duobus principijs. ¶ Reſpondetur ꝙ nō ſeꝗtur ex duobus principijs. ſed ſequitur ꝙ vnuꝫ ſcilicꝫ poſſe in bonum eſt ex vno. et reliquum ſcilicet poſſe in malū eſt nō ex principio proprie loquendo. ſed ē ex defectu.quia huiuſmodi poſſe eſt potius nō poſſe ꝙͣ poſſe. Undedicit Anſelmꝰ in libro de libero arbitrio. Poteſtas peccandi que addita voluntati minuit eius libertatem. et ſidematur auget. nec libertas eſt nec pars libertatis. Itēidem in eodem. poteſtas peccandi nō ad potentiaꝫ pertinet. ſed potius ad impotentiam. vel poteſt dici ꝙ vtrūqꝫ eſt a deo. Utrunqꝫ enim eſt poſſe. ſed vnum eſt ꝑ conformitatē alterum non.¶ Articulus. vij.Dſeptimum quo queritur. Cum vertibilisfuit angelus naturaliter ẜm libertateꝫ in bonum et in malum. et quidam etiam verterūte in bonū et quidam in malum. Utrum in eodem inſtāti potuerunt eſſe hec duo in angelo ſcilicet vertibilitaset verſio et hoc eſt querere. Utrum ꝙͣcito eſſet angelus.