ſimul in angelo. dicendū ꝙ ſumpta ratōe large hoc accidit in demonibꝰ: demones em̄ multa faciūt ꝑ rationē .i.in intellectu cōtra rōem rectā: et ſunt ibi quo ad hoc contrarij appetitus. ꝓut appetitus nature cōtrariat̉ appetitui peccati. ſꝫ nō ſunt ibi cōtrarij appetitꝰ bonus et malꝰẜm idem genus. vel vt bonus ſit ẜm fantaſiam aliꝰ ẜmintellectū. ſicut cōtingit in hoīe in quo eſt duplex motiuum de quo infra dicet̉. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur de diffinitōe Anſel. dicēdū eſt. ꝙ illa diffinitio cōuenit ſic̄ ip̄edicit libe. arbi. ꝓut eſt ī angelis: eſt em̄ ibi pt̄as ſeruandi rectitudīem ⁊cͣ. ¶ Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉ ꝙ illa rō nōcōuenit demoībꝰ. Dicēdū ē. ꝙ eſt quedā pt̄as. que eſt exꝑte eius q̄ pt̄ ſeruare. Alia v̓o ex ꝑte rei ſeruāde: ſic̄ poteſtas viuēdi dicit̉ cū res viſibilis pn̄s eſt. dicit̉ etiā poteſtas videndi cū nō eſt pn̄s. Si gͦ fiat ſermo de poteſtate naturali ex ꝑte rōnis. et pt̄as ſeruādi in demoībꝰ. ⁊ ſinō ſeruet̉ rectitudo: nō tn̄ eſt potētia ordinata ad ſeruādum rōe impoſſibilitatis ex ꝑte rei ſeruande. Un̄ ſi aliquid eſſet īuiſibile ab oculo. et ſi eſſet ītegritas viſus. diceret̉ ꝙ nō eſſet poſſibilitas videndi rem illam. Uno eras in demonibꝰ. alio mō nō.go modo dici¶ Articulus terciusDterciū quo querit̉. Utrū liberū arbitriuꝫeque ſit in angelo ⁊ in homīe. Ꝙ aūt ſit equein vtroqꝫ ſic on̄dit̉. Libertas in intellectualicreatura attendit̉ ex eo ꝙ eſt intellectuale ex nihilo ⁊ adeo: ſꝫ eſſe rem intellectualē ex nihilo et a deo eque principaliter ineſt aīme et angelo. qꝛ neutri ineſt ꝑ alterū. ſꝫimmediate vtriqꝫ: ergo et ratio libertatis eque ineſt hoīet angelo. ¶ Item rō libertatis ſumit̉ penes imaginisratōem vt dicit bern̄. diſtinguēs int̓ libertateꝫ cōſilij. etcōplaciti. et libertatem arbitrij. Dicit em̄. ꝙ libertas cōſilij ⁊ libertas cōplaciti attendit̉ penes rōem ſil̓itudinisdei. libertas v̓o arbitrij penes rōem imaginis: cum ergotam angelꝰ ꝙͣ aīa eque gerant dei imaginē. qꝛ ſcꝫ neutꝝmediāte altero. gͦ equaliter habent libertatē. ¶ Item libertas fundat̉ in volūtate intellectualis nature: ſꝫ habere volūtatem vel eſſe volūtariam naturā et nō cogibileꝫeque cōuenit angelo ⁊ aīe. ergo ſil̓r libertas. Loꝗt̉ autēhic de libertate a coactōe. ¶ Cōtra videt̉. ꝙ maior ſit libertas in angelo qꝛ eſſentiā ſequit̉ potētia. ⁊ nobilioreꝫeſſentiā nobilior potētia. et mīꝰ nobilem eſſentiā minusnobilis potētia: ergo cū angelus nobilioris ſit eſſentieꝙͣ aīma. nobiliorē habet potentiā ꝙͣ aīa. ſꝫ potētiā ſequit̉libertas. ergo nobilior eſt libertas in angelo ꝙͣ in hoīe.¶ Item ſic̄ dicit̉. ij. ſen. ij. diſt. quatuor ſūt attributa angelo. ſcꝫ ſimplex eſſentia. ꝑſonalis diſcretio. ꝑſpicacitasintelligētie. libertas arbitrij: et iſta ſe habēt ꝑ ordinem.ita vt in quo eſt magis de primo. magis ſit de alijs: in qͦgͦ eſt maior ſimplicitas eſſentie eſt maior ꝑſpicacitas intelligētie. et maior libertas arbitrij: ſꝫ inter angelos adinuicem ſic eſt. ꝙ vnus aliū excellit in ſimplicitate eſſentie. gͦ et in ꝑſpicacitate intelligētie ⁊ libertate arbitrij.Hoc etiā dic plane magiſter eadē diſ. ca. ij. cū gͦ plus excellat angelꝰ aīaꝫ in ſimplicitate eſſentie. ꝙͣ vnus angelus aliū: gͦ multomagis excellit angelꝰ aīam in libertate arbitrij. ¶ Item libertas eſt ī deo angelo et hoīe rōnevolūtatis. que tn̄ voluntas ſequit̉ intellectū. Un̄ ſicut īillis eſt excellētia penes intellectū. ſic videt̉ eſſe penes libertatē volūtatis. que ſcꝫ ſequit̉ intellectū: ſꝫ primū ītelligit ꝑ vnū ſolum qd̓ ē idem cū ip̄o: angelꝰ intelligit ſolūꝑ comꝑatōem ad ſuꝑiꝰ ſcꝫ ad deū. qꝛ nō recipit mediāte fantaſmate a rebꝰ inferioribꝰ ſicut ītellectꝰ hūanus. gͦplus elongat̉: gͦ maior eſt libertas in angelo ꝙͣ in aīma¶ Item libertas eſt voluntatis facultas et rōis. ſꝫ maioreſt facultas ſiue facilitas in angelo ad exeūdū in actumꝙͣ in hoīe. qd̓ pꝫ. qꝛ angelꝰ ꝙͣcito ē. pt̄ velle vel diligereſꝫ hō nō ſic. vt pꝫ in ꝑuulo ꝗ habet impedimētū a carne.et expectat tēpus vt habeat vſum rōis. gͦ et libertas maior eſt in angelo ꝙͣ in hoīe. ¶ Quod ſi concedatur. Cō-

tra. Libertas arbitrij videtur dici eo ꝙ vertibilis ſit voluntas quo vult: ſed homo plus vertibilis ꝙͣ angelus.qꝛ homo pt̄ verti a bono in malū. et inde rurſus ī bonūnō ſic angelus. īmo ſolum ſemel vertit̉ vel in bonū vel inmalum ſine regreſſu ad alterum: plus ergo homo ē vertibilis. ergo et plus liber: propter hoc conceditur ꝙ liberior eſt homo ꝙͣ demon. quia ſcꝫ homo poteſt egredi pꝰcaſum demon autem nō. ¶ Item ſicut ſupra dictum eſtLibertas ſequitur rōem imaginis: ſed ratio imaginismagis proprie videtur eſſe in homīe ꝙͣ in angelo. cumvtroqꝫ ſit: qd̓ patet ex eo ꝙ in canone ſacre ſcripture legitur. ꝙ homo ſit ad imaginem. nō ſic autem legitur d̓ angelo. gͦ ẜm hoc magis erit libertas. vel magis ſaltē proprie in homine ꝙͣ in angelo. ¶ Solutio. prenotandū eſtꝙ triplex eſt libertas. prima ē libertas a coactione ſiuea neceſſitate. Secunda eſt libertas a peccato. de qua. ij.Coꝝ. iij. Ubi ſpiritus dn̄i ibi libertas. et ioh̓. viij. ſi filiꝰvos liberauēit. vere liberi eritiſ. Tercia ē libertas a miſeria de qua Ro. viij. Ip̄a creatura liberabit̉ a ſeruitute corruptōis in libertatem glorie filioꝝ dei. De hac triplici libertate habet̉. ij. li. ſentē. di. xxv. ca. eſt nāqꝫ libertas triplex. Dicimus gͦ. ꝙ ſcd̓a libertas ⁊ tercia nō ſūteque in homine ⁊ in angelo: ſed maxima eſt ī angelo bono. minor in homine bono. minima ī homīe malo. nulla in demone. Sꝫ prima libertas que eſt a coactione. ēeque in homine et angelo tam bono ꝙͣ malo. Un̄ bern̄.in li. d̓ libe. arbi. Libertas a neceſſitate nec peccato necmiſeria amittitur. nec ꝑ oppoſitum auget̉. nec plenior ēin homine ꝙͣ in angelo: et ſubiūgit hac prerogatiua conditor rationalem creaturam īſigniuit. vt ſicut ſue iurisſueqꝫ voluntatis nō coactionis erat ꝙ bonus eſt: ita etſui iuris exiſteret. vt nō niſi vellet. bona vel mala fiereEx his patet. ꝙ ſicut nō cogitur angelus vt bene vl̓ mele faciat. ita nec homo: et ideo hec libertas equaliter eſthinc et inde. Qualiter aūt hoc ſit infra patebit. Concedimus autem tres poſitas rationes ad hoc additas.¶ Ad primum obiectum in contrarium ſcꝫ de nobilitate eſſentie. dicimus ꝙ nobilitas eſſentie nō facit ad eſſeipſius libertatis: nobilitas em̄ nature ineſt creature intellectuali condite abſolute. libertas aūt eſt quedaꝫ dignitas deſcendens a deo in rationalem creaturam peconuenient iam ad ip̄m primum. Unde libertas nō ſeꝗtur naturam creatam eo ꝙ eſt creata. ſed in relatione adprimum ẜm conuenientiam: et ideo nō ſequitur. ſi maior eſt nobilitas gͦ maior libertas: bene concedunt tamēꝙ abilior diceretur voluntas in ſimpliciori eſſentia ꝙ īminus nobili et ſimplici: nec ſequitur ſi eſt abilior volūtas gͦ liberior. ¶ Et ſi videatur ſequi ſicut probabatſequens ratio. quia libertas et facultas ⁊cͣ. Ad hoc gͦſoluendum ſciendum. ꝙ duplex eſt facultas in rationali creatura. Una que ſequitur voluntatem inꝙͣtum eſtvoluntas. prout ꝯtingit dicere. ꝙ voluntas libere vultquod vult. nec ab aliquo poteſt impediri: et hec facultasequalis eſt in omni rationali creatura. ſiue intellectuali. quia omnes eque ſunt ſine coactione ſicut patuit perauctoritatem Bernar. Eſt alia facultas non ſequensipſam voluntatem prout volūtas eſt. ſed ipſam naturaꝫque ſubiecta eſt illi: ẜm ꝙ contingit dicere. ꝙ ſimplicioreſt facilior et abilior ad ſuum actum: et illa que minusſimplex eſt minus facilis. Scd̓m hoc veruꝫ eſt. ꝙ mareſt facilitas in angelo ꝙͣ in homine. ẜm ꝙ ſimpliciorēeius natura et ſubtilior: et ideo minus potens impediri ab ingreſſu in ſum actum. Scd̓m hanc viam procedebant omnes rationes adducte. ꝙ maior eſt libertas inangelo ꝙͣ in homine. quia omnes ſumuntur penes ea q̄reſpiciunt ipſam naturam ſubiectam voluntati. prienim ſumitur penes nobilitatem eſſentie ſiue poterangeli: ſecunda penes ſimplicitatem eſſentie: tercia etquarta penes perſpicacitatem intelligentie: hec autemomnia ſequūtur naturam ſubiectam voluntati. nō ip̄aꝫvoluntateꝫ Similiter facultas de qua vltimo obijcit eſt