Queſtio.xxix.

Einde procedēduꝫeſt ad liberū arbitriū de quo primo eſtqueſtio rōne liberi arbitrij in ſe. Deinde gratia rōis. Tercio de potētia iraſcibil̓. Un̄ prīo mēbro q̄rit̉ de libero arbitrio vt eſt facultas volūtatis et rōnis circa qd̓ occurrunt ſeptē articuli. ¶ Primo querit̉. vtrū liberū arbitrium ſit in angelo. ¶ Secūdo quid ſit. ¶ Tercio vtrū eq̄ſit in angelo et ī hoīe vl̓ nō ſil̓r ī deo et ī angelo. ¶ Quarto vtrū ſimilis vertibilitas fuerit vel ſit in angelo et inhoīe. ¶ Quīto ſi libertas arbitrij ſit in angelo ꝑ voluntatem. ¶ Sexto vtrū vertibilitas liberi arbitrij in hoīeet in angelo. ꝓut et boni et mali ſit ex eodem principiovel ex differētibꝰ. ¶ Septimo vtrū verſio liberi arbitrijin bonis angelis fuerit in primo inſtanti. ī quo data fuit vertibilitas ip̄i angelo.¶ Mlēbri primi Articulꝰ. jͣ.Uod nō ſit liberū arbitriū ī angelo obijcit̉rōem liberi arbitrij quā poīt aug. Liberū arbitriū ē facultas volūtatis et rōis quā bonūeligit gr̄a aſſiſtente. ⁊ malū gr̄a deſiſtēte: ſꝫ nō ī bonis angelis nec ī malis ē liberū arbitrium ẜm hanc rōem. Inbonis eī nō eſt ꝙͣtū ad illā ꝑtem. quā malū eligit̉ gr̄a deſiſtente. In malis v̓o nō eſt quātū ad illā ꝑtem. quā bonū eligitur gr̄a aſſiſtēte: gͦ nec cōuenit bonis nec malis.gͦ liberū arbitriū nō eſt in angelis. ¶ Item qd̓ naturaleeſt in aliquo. ip̄o manēte nō p̄t tolli: ſꝫ liberū arbitriumꝓut importat flexibilitatē ad bonū et malū potuit tollinec em̄ neutri ꝑti cōuenit: gͦ liberū arbitriū nō ē naturāle in angelis: ſꝫ ſi eſſet in eis eſſet naturale. gͦ nō ē in eis.¶ Item nō poſſe peccare cōuenit dīne eſſentie. et pt̄ ꝑticipari a creatura ītellectuali: ſꝫ nulli potius cōueīt ꝯmunicare ꝙͣ creature nobiliori in natura. et hoc ē angelus.ꝯn̄icabit angelo: ſꝫ liberū arbitriū ꝓut eſt flexibile adbonū et malū opponitur illi. gͦ nō erit liberū arbitriū inangelis. ¶ Contra damaſ. Om̄e qd̓ creatū eſt. vertibile eſt. vel ẜm eſſe. vel ẜm electōem. ſꝫ angelꝰ nō eſt vertibilis ẜm eſſe. cū ſit īmobilis. gͦ vertibilis ē ẜm electōem.vertibilitas aūt ẜm electōem ꝑtinet ad liberū arbitriū.gͦ liberū arbitriū ē in angelis. ¶ Item penes liberū arbitriū eſt meritū vel demeritū: ſꝫ meritū vl̓ demeritū eſt inangelis. gͦ liberū arbitriū eſt in angelis. ¶ Item aug. defide ad petrū. vt dilectio haberet iuſtā et cōgruā laudeꝫvolūtatis: tribuit angelis libertatē: vt eſſꝫ poſſibile ſiuead eū qui ſupra eos eſt intentōem ſancte dilectōis erigere. ſiue ad ſe declinare: ex qͦ accipit̉. ꝙ libeꝝ arbitriū eſtin angelis. ¶ Item damaſ. deſcribēs angelū dicit. eſt natura intellectualis. arbitrio libera. vertibilis ẜm voluntatē: om̄e em̄ creabile eſt vertibile. ⁊ om̄e rōnale eſt arbitrio liberū. ¶ Itē aug. de correctōe et gr̄a. Sciuit deusmagis ad ſuā om̄ipotētiſſimā boītateꝫ ꝑtinere. et d̓ malis benefacere. ꝙͣ mala eſſe nō ſine: et ſic ordīauit angelorū et hoīm vitā. vt ī ea prius oſtēderet ꝗd poſſit liberumarbitriū. et deinde ꝗd poſſet gratie beneficium. Ex hiscolligit̉ ꝙ liberū arbitrium ē in angelis. ¶ Ad qd̓ dicedum. ꝙ liberū arbitriū nat̉aliter ē in angelis. ¶ Ad obiectū in cōtrariū dicēdū ē. ꝙ illa diffinitio ſupͣ dicta liberi arbitrij. ꝓprie ē liberi arbitrij. ꝓut ē in hoīe. in qͦ remanet electio dn̄i ꝑ gr̄am et mali ꝑ ſe. Si v̓o ſumat̉ ꝯn̄iterad liberū arbitriū in angelo. ẜm hoc cōueniet angelo ratione primarij ſtatus: tunc em̄ potuit eligi bonum gratiaaſſiſtente et malum gratia deſiſtente. Hic auteꝫ ſciendū.ꝙ liberum arbitrium poteſt dici liberū arbitrium a coactione. vel poteſt dici liberum a miſeria. ẜm primummodum dicitur eſſe liberum arbitrium in angelis. tambonis ꝙͣ malis. et primo ſtatu et conſequēti. Scd̓m v̓omodum ſecundum nō dicitur cōmuniter in bonis ⁊ ma

lis. ſed in bonis tm̄. ¶ Ad ſecūdo obiectum. dicendum.ꝙ liberum arbitrium a coactione cōmune eſt et naturale ip̄is angelis. et hoc modo non tollitur ab eis. ſed prout liberum arbitrium dicit flexibilitatē in affectu de bono in malum. vel econuerſo non eſt cōmune: ſed prout dicit flexibilitatem in bonum et malum naturaliter ſic eſtcommune. et hoc eſt quod dicit damaſ. Vt creabilis v̓overtibilis eſt. habens facultatem manendi et proficiendi in bono. ¶ Ad tercium v̓o dicendum. ꝙ non poſſe peccare. non eſt de natura creature intellectualis. ſed ꝙ ꝑticipatur a creatura hoc eſt ex gratia. Non negaturquin communicet deus creature hanc libertatem: ſꝫ heclibertas non eſt creature intellectualis inꝙͣtum eſt ex nihilo. Nec in hoc liberum arbitrium inꝙͣtum eſt in angelo ſimilitudinem dicitur habere liberum arbitriū diuini. ſed in hoc ꝙ non cogitur ad bonum. Unde anſel.ſic liberum arbitrium erat: vt nulla alia rei cogi poſſetad recte agendum vel ad peccandum. et ideo iuſte reprehenditur cum peccat. quia cum hanc haberet arbitrijſui libertatem. non aliqua re cogente. nō aliqua neceſſitate. ſed ſponte peccauit.¶ Articulus ſecundusDſecundum quo queritur quid ſit liberumarbitrium. ẜm ꝙ conuenit angelo. Et ponit̉in li. ſnīaꝝ talis diffinitio. Liberum arbitriLCum eſt facultas voluntatis et rationis: ſꝫ ratio non conuenit angelo. In hoc em̄ diſtinguitur homoab angelo. vnde et eius differentia eſt rationale. ergoliberum arbitrium prout ſic diffinitur: non eſt in anglo. ¶ Eodeꝫ modo poteſt obijci ẜm hoc quod dic Berin li. de libero arbitrio. Liberū arbitriū dicit̉ liber ſuꝓpter voluntatem. iudex ſui ꝓpter ratōnē. Si gͦ iſte duedifferentie cōueniūt angelo. nō erit hic ratio liberi arbitrij prout eſt in angelo. ¶ Item Bern̄. Voluntas habetquocunqꝫ ſe vertit rōem ſemper comitem et quaſi pediſſequam: non ꝙ ſemper ex ratione. ſed nūqͣ abſqꝫ ratiōemoueatur. ita vt multa faciat ꝑ ip̄am cōtra ip̄am: ſꝫ hocnō cōuenit angelo. qꝛ in angelo nō ſunt cōtrarij appetitꝰgͦ illa ratio qua ponit beatus Bern̄. nō erit diffinitio liberi arbitrij prout cōuenit angelo. ¶ Item anſel̓. ponittalem ratōem. Liberum arbitrium eſt poteſtas ſeruandi rectitudinem propter ip̄am rectitudinem. hec iteruꝫdiffinitio liberi arbitrij non conuenit libero arbitrio. ꝓut eſt in angelis. conueniret em̄ bonis et malis. ſed mali non habent hanc rectitudinem. et illud quod non habetur. non poteſt conſeruari. ergo poteſtas cōſeruandirectitudinem non eſt in angelo. gͦ non eſt hec diffinitō liberi arbitrij in angelis. ¶ Ad qd̓ dicēdum ꝙ prima diffinitio ꝓprie videt̉ ꝯuenire libero arbitrio prout ē in homine: nihilominus tamen ſi nomen rationis extendat̉ad intellectum qui eſt in angelis. poſſet conuenire. Ꝙautem extendatur nomen rationis ad intellectum angelicum. patet per hoc quod dicit Ioh̓. damaſce. Oportetſcire ꝙ angeli rōnales entes. arbitrio liberi ſunt. et vtcreabiles ⁊ vertibiles. Et iterū Aut non erit rōnale autratōnale ens. dn̄s actuū erit et liberi arbitrij. vnde irrationalia nō ſunt libera arbitrio: agunt̉ eī a natura magiſꝙͣ agūt. Ex quo accipit̉. ꝙ ratio ſiue rationale commune eſt homini et angelo ī ſacra ſcriptura. ¶ Per hecpoteſt patere qualiter reſpondendum eſt ad hoc quoddicit Bern̄. in vtraqꝫ auctoritate. accipitur enim ibi ratio communiter prout in angelo et homine. Unde poſtin eodem libro oſtenditur illam diffinitionem angelo cōuenire que eſt. Liberuꝫ arbitrium ē volūtarius cōſenſꝰEt iterū. Deus ē actor ſalutis libeꝝ arbitriū capar. Un̄ſi angl̓s ē capax ſalutis. hꝫ liberū arbitriū ẜm p̄dictamrōem. Un̄ ſubiūgit Bern̄. Libertas a ncc̄itate ī āgl̓o ē⁊ ī hoīe. ¶ Ad hͦ vo qd̓ obijcit̉ ꝙ ī āgl̓o n̄ facit libeꝝ arbtriū multa ꝑ rōem ꝯtra rōem. qꝛ nō ſūt ꝯtrarij appetitꝰ