Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

lice: quid autem de ipſius ſumme ſapientie dicatur queattingit vbiqꝫ celeritate diſponit omīa ſuauiter. Exbus verbis elicitur ordo quidā in celeritate aſpectꝰ. ẜuappropinquatōem maiore et minorē ad aſpectu diuinuꝫqui ſimul et indiuiſibiliter oīa aſpicit: aſpectus angelicus amplioris ē celeritatis ꝙͣ hūanus. Ad illud qd̓obijcit̉ in ꝯtrariū. dicenduꝫ licet celerrima dicat̉ viſiointellectualis hūana: tn̄ dicit̉ ſuꝑlatiue nomen celeritatis. ſed intentiue: em̄ diuinꝰ ſpūs (ſicut dicit aug.ad oroſiū) mouet ſpm̄ creatū. mouet ip̄m tempꝰ nonlocū. et patet loquit̉ de motu locali ſed de motugnitōnis vel affectōnis: quare neceſſe eſt ibi eſſe menſuraꝫ temꝑis ſed ī hac differentia maior eſt celeritas. licetſit inꝑceptibilis apud ſenſum minor. vn̄ angelicus intellectus quia habet colligatōem ad corpus intentionem maioris ē celeritatis: hoc etiā eſt ex ꝑte effectus.recordat̉ em̄ ſpūs humanꝰ in motu ad celeſtia intentionem ad corpus: corpꝰ em̄ quod corrūpit̉ vel corruptibile eſt aggrauat aīam. Sil̓r ex ꝑte cognitionis. vn̄ bern̄.inuolutꝰ carne accola terre ſpūs ex ꝯſideratōne ſenſibilium ꝓficiēs paulatim gradatimqꝫ nitit̉ ꝑuenire illo. celeſtiū habitator ingenua ſubtilitate in om̄i velocitate facilitateqꝫ ꝑtingit. Ad ſcd̓m licet in inſenbili temꝑeſiue repente fiat intellectiua motio: nihilominꝰ ẜm rationem eſt diſcernere plus minꝰ in celeritate intelligentie angelice et hūane. qͣntū eſt de vtriuſqꝫ natura. aliterem̄ poteſt eſſe ẜm gratie elenatōnem.QQueſtio vice ſimaſeptimade locutione angeliIcto de potentiaognitiua angeli actu pͥncipali et abſoluto. ꝯn̄ter dicendū eſt de actu ꝯſequēti eius quē hꝫ in ꝯparatōne ad alterumſcꝫ de locutōne. Circa qd̓ querunt̉ hec. Primo vtrum ſit locutio in angelis. Scd̓o vtrum locutio dicat̉ multipl̓r vel vno modo. Tercio quid ſit locutō ẜm ꝯuenit angelis reſpectuangelorum. Quarto differētia actꝰ iſtiꝰ ab alijs quibuſdam. Quinto vtꝝ oīm angeloꝝ ſit locutō aūt tm̄ ſuꝑioruꝫ. Sexto vtrū fiat mediū per quod medium. Septimo vtrum neceſſe ſit auditio exiſtente locutōne Nembrum primumD primum videtur. locutio ꝯueniatangelis. cum em̄ loqui ſit actus organaexterius. in angelo autem non ſunt hmōiCorgana. vtpote lingua hmōi. ergo nec loqui eſt in angelo. Item loqui eſt actio rōnalis creature ad alterum. data ei vt alij ſignificet quod apud ſe interius habet. Unde aug. in li. de trini. formata cognitioab ea re quam ſcimus. verbū eſt quod in corde dicimusquod grecū eſt nec latinum nec alterius lingue. ſꝫ cuꝫid opus eſt in eoꝝ quibꝰ loquimur ꝓferre noticiā. aliqd̓ſignum quo ſignificet̉ aſſumit̉. et plerūqꝫ ſonus aliquādo nutus. vbi ergo non eſt neceſſe alij ſignificare nec neceſſarium eſt loqui. Sed in angelis non eſt neceſſe vnuꝫalij ſignificare quod apud ſe habet. quia conſcientie eorum ſunt adinuicem manifeſte. ſicut dicit ꝯmentator ſuper hierarchiam angeli non indigent locutōne quiaſcientias ſuas adinuicem ꝯtemplantur. Item ſic eſt inluce corꝑali: ſeipſam per ſeip̄am manifeſtat. et ea quecirca ip̄am ſunt. Unde oculus materialis lucem corporalem videt ſine alio medio. dummodo ſit ſibi proportionalis. et non ſit aliud impedimentum. cum angelusſit lux ſpūalis. videt̉ ſeipſum offerat oculo ſpiritualialterius angeli. ergo exigit̉ locutō media: nulla eſtneceſſitas locutōis in angelis. īmo fruſtra ibi eſſet. quiaid ꝓpter quod ꝓprie ē locutio. ſufficiēter ē in eis. Con

tra. idem cōmentator dicit ſi dixerimꝰ angelici ſpiritꝰom̄es ꝓrſus ꝯſcientias ſuas adinuicē ꝯſpiciunt. neceſſeeſt vt fateamur mīores ſcire oīa maioribꝰ nota ſunt:quod nequaꝙͣ verū eſt. Multa em̄ ſciūt excellentiores. ignorāt inferiores: ex arguit̉. multa ſciūt ſuꝑioresneſciūt inferiores. ad inferiores ea ſciant. neceſſeeſt interuenire manifeſtatōneꝫ. ẜm eis ꝯpetit: ſꝫ hmōimanifeſtatō eſt locutōeꝫ. neceſſaria ē locutio. Iteꝫſuꝑiores habundāt ab inferioribꝰ in illumīatōne. qꝛ eosillumināt vt dicit diniſiꝰ dama. habundāt in ꝯgnitione inde vt priꝰ. Si aūt inſtet̉ ꝯtra hec argumentaquia angelꝰ qui plura ſcit. habet pt̄atem manifeſtandi. ita nec loquēdi. Contra. cognitio in angelo nobilior eſt ꝙͣ in hoīe: quia cognoſcit homo. duo ſcꝫ ſenſum et intellectū cognoſcit angelꝰ vnū ſcꝫ intellectunvtraqꝫ em̄ cognoſcit intelligibiliter: in homīe deſit potentia manifeſtandi id qd̓ cognoſcit. multomaginec in angelo deeſt. Item idem videt̉ dama. qui dīc lingua auditu indigent. ſine ſermone voce prolattradunt ſibinuiceꝫ ſuas illumīatōnes ꝯſimilia. Solutio notandū eſt duplex locutio ſpūalis angeloruivna qua loquunt̉ deo. de qua dicit augꝰ. de trinit̉. habetdeus ſuos nūcios .i. angelos. non tn̄ aliquid ei quod neſcit nūciant. ſꝫ bonuꝫ eoꝝ eſt de ſuis oꝑbꝰ eius cōſulereveritatē: et dicunt̉ ei nunciare. hoc eſt vt ab eis diſcat. ſed ecōuerſo: etiā nos oramꝰ non neceſſitates noſtras docemꝰ. De hac locutōne intendit̉ hic principaliter. Eſt alia locutio qua loquunt̉ angeli adinuicemvt.. patebit. Ad hoc qd̓ obijcit. manifeſte ſunt eoꝝꝯſcientie adinuicem. pōt ſolui breuiter. ſi inſpiciat̉ finisaucͣtis: ſic em̄ finit̉. qꝛ ꝯſcientias ſuas adinuicem ꝯtemplant̉. ad alterutrū ſine voce qd̓ammō loquunt̉. q. dice̓ loquunt̉ ſenſibiliter. ſꝫ intelligibiliter. hoc bene dicimus. Uel aliter dicendū. duplex ē manifeſtatio conſcientie in bonis. qꝛ de malis loꝗmur nūc. vna quamhn̄t in verbo. ẜm hoc verū eſt. ꝯſcīe eorū ſibinuicemſunt manifeſte. qꝛ vnꝰ in verbo videt ꝯſcientiā alterius.ſꝫ hoc eſt ex ꝓpria natura angeli. ſed ex natura verbivnde hoc magis eſt ex gr̄a ꝙͣ ex natura. Un̄ greg. de nobis in patria vniuſcuiuſqꝫ menteꝫ ab alteriꝰ oculis corpulentia abſcondet: corpoꝝ em̄ glorificatoꝝ tāta eritꝯformitas ad ſpm̄. ad effectus qui erūt in ſpiritibus.ſequunt̉ quidā nutus in eoꝝ corporibꝰ. in quibꝰ potuerunt dinoſci ipſi effectꝰ tanꝙͣ in illis nutibꝰ relucentes.Sil̓r dicimꝰ eſſe manifeſtas ꝯſcīas angeloꝝ adinuicemquo ad cognitōeꝫ quā hn̄t in verbo. Nec tn̄ negandū eſtꝗn alij alijs plura cognoſcūt in verbo volūtate ipſiusverbi: nec tamen eſt in angelis locutio quo ad illa. quiapoteſtas manifeſtādi illa reſidet apd̓ angelū. ſꝫ apudverbum. Unde vellet nollet angelus. qui plura cognoſcit in verbo. manifeſtaret verbū. et iſta eadem ei angequi pauciora ſcit. Eſt alia cognitio quaꝫ habent angein ſeipſis. et de hac eſt verū ꝯſcientie eorum ſint adinuicem manifeſte: īmo plura ſcit vnus ꝙͣ alius. habꝫpoteſtatē naturalem ille plura cognoſcit. manifeſtādiea illi qui neſcit: iſta manifeſtatio dicitur locutō ſicutopponebatur. Ad aliud quod obijcit de luce. Rn̄detur eſt ſimile de luce corporali et ſpūali: corꝑalis enimnon agit voluntatē ſed naturam. et ideo eſt ad oppoſita ſcilicet ad manifeſtandum occultandum. ſꝫ ſemper qͣntum eſt de natura ſua ſe manifeſtat et diffinit: ſecſpiritualis lux quia agit per voluntatem ad oppoſitā eſtvnde poteſt ſe manifeſtare quando vult. et occultare qͣndo vult. Nlembrum ſecundumDſecundū querit̉. Utrū locutō dr̄ multiplicit̓. aut vno: dr̄ angelꝰ loꝗt̉ deoet dr̄ angelꝰ loꝗt̉ alio angl̓o. dr̄ angelꝰ loꝗtur aīme. Et videt̉ dicat̉ multideo. ē vt deo maīfeſtet ſuā ꝯgnitōplicit̓. lo