Queſtio.XXVI.

R.itū quo querit̉. vtrū angeli naturapoterāt cōnoſcere deum veniſſe in carne cū venit: dico aūt naturaleꝫillam. que eſt p̄ter gratiāratū facientemvel gratiā gratis datā ſicut in ꝓphetis. Ꝙ nō videtur: ſiem̄ boni angeli nō cognouerūt miſteriū incarnationis.ſꝫ eis datum fuit cognoſce̓. inferior aūt eſt cognitō naturalis in angelis. gͦ ex cognitōne naturali cum xp̄c venitin carne nō poſſent cognoſcere. ¶ Contra. Eminentiorfuit cognitio naturalis in angelis. ꝙͣ illa q̄ eſt vel fuit indemonibꝰ inqͣntū hmōi. cū per peccatū ſit obſcurata intelligentia: ſꝫ demones poterāt cognoſcere xp̄m veniſſein carne. Unde luc̄. iiij. ſuꝑ illd̓. exibant aūt demonia ⁊cͣ.glo. nūc ꝑ ſignoꝝ potentiā iam certior effectus filiū deiarbitrat̉. Preterea mar. j. Ueniſti ante tp̄s: et ergo hisverbis inſinuat̉ ꝙ cognoſcebūt ipſum eſſe filiū dei. Naꝫde iudicio loquent̉ in quo filius dei veniet ad puniendūſathan cuꝫ complicibus ſuis: multo ergo fortius angeliex naturali cognitōne potuerūt cognoſcere xp̄m veniſſein carne. ¶ Sed adhuc obijcit̉. ꝙ iſta cognitio quā habuerūt demones nō fuit certitudo ſiue ſcientia: ꝓpter illud.jͣ. corin. ij. ſi ꝯgnouiſſent nunꝙͣ deū glorie crucifixiſſent.glo. de demonibꝰ nunꝙͣ xp̄m crucifigi ſuggeſſiſſent. ergocognitio quā illi habebāt xp̄m veniſſe in carne nunꝙͣ fuit certitudo. quid gͦ dicendum de angelis ꝙͣtum ad ꝯgnitionem naturalē vtrū potuerūt cognoſcere ⁊cͣ. ¶ Preterea adhuc videt̉ ꝙ potuerūt cognoſcere. ſi eniꝫ ſciebantip̄m iam veniſſe ex ſcripturis ꝓphetie et alijs veteris teſtamenti. ſicut habet̉ ſuꝑ illud luce. viij. Quid mihi ⁊cͣ.Glo. ſciebant demones ꝑ aduentum dn̄i ſe aliquādo inabiſſum mergendos. nō futura p̄diuinantes. ſꝫ ꝓphetarūdicta recolentes: ex quo accipit̉ ꝙ ſciebāt aduentū ipſiꝰmulto ergo fortius angeli ex naturali cognitione poterant ꝑuenire ad noticiam ſcripturaꝝ. et ita cognoſcerefiliū dei veniſſe in carne. ¶ Item. ix. de ciui. dei. Innotūit demonibꝰ non ꝑ id quod eſt vita eterna. et lumen incōmutabile quod illuminat pios: ſed ꝑ temporalia quedāſue virtutis effecta et occultiſſima ſigna ſue preſentie. q̄angelicis ſenſibꝰ malignoꝝ ſpirituū poſſet eſſe ꝯſpicua.potiuſꝙͣ infirmitati hominū. ¶ Queritur ergo de anglis in natura ſua ꝯſideratis. vtrum poſſent ꝑ iſta ſigncognoſcere: qd̓ videtur. quia dum demones habueruntnoticiam horuꝫ ſignoꝝ. aut habuerūt ex naturali ꝯgnitōne. aut ex dono: ſi ex dono pari ratione īmo multo fortius angelis in natura ſua dat̉ hoc donum: ⁊ ita ſiue exnaturali cognitione. ſiue ex dono habuerunt. angeli inſua natura poſſunt hr̄e. et ita poſſent cognoſce̓ filiū deiveniſſe in carne. ¶ Ad primū dicendū. ꝙ boni angeli aliqui nō cognouerūt ad plenū xp̄m veniſſe in carne: nihilominus tamen poterant cognoſcere ip̄o apparente ī carne. ẜm ꝙ dicitur. .j. thi. iij. manifeſtū eſt in carne pietatisſacramentuꝫ apparuit angelis: ſed aliquo modo cognouerunt mali angeli quō non cognouerunt boni. quia q̄dam cognitio eſt in pena vel impedimento male operationis. ſiue cohibitōne poteſtatis et hoc modo poterāt cognoſcere mali angeli xp̄m veniſſe in carne. quo non couerunt boni. ¶ Ad illud v̓o quod poſſet obijci. ꝙ nobilior eſt cognitio bonorum angelorum gratuita. ꝙ illa queeſt naturalis. vel illa que eſt malorum angeloruꝫ dicendum ꝙ hoc eſt verum. ſed tn̄ aliqua eſt cognitio maloꝝangelorum ẜm aliquem modum ẜm quem nō eſt cognitio bonorum: nec hmōi cognitō que eſt in malis ſpectatad nobilitatem: nec eſt aliqua cognitio naturalis que npoſſit eſſe in bonis angelis: et bene ſequit̉. ſi non cognouerunt ad plenum boni angeli cognitione gratuita. necad plenum cognouerunt vel cognoſcere potuerunt cogͦtione naturali. cognitio enim naturalis diminuta eſt reſpectu gratuite. ¶ Ad hoc quod obijcitur. vtrum cognitio quam habuerunt demones eſſet ſcientia. Dicendumꝙ nomen ſcientie aliquando ſumitur ꝯmuniter. aliquādo proprie: cōmuniter cum dicitur ſcire eſt vehementer

opinari et non falli. et hoc modo ſciebant filium dei veniſſe in carne. Alio modo dicitur ſcire certa ratione intelligere. et ẜm hoc dicitur iteruꝫ ſcire in eis. quia ex diuinis ſcripturis certa ratōne comp̄henduntur chriſtumveniſſe in carne. Si v̓o accipiatur pro eo ꝙ eſt cognoſcere cauſam. et qm̄ illius eſt cauſa. et qm̄ impoſſibile eſt aliter ſe habere: hoc eſt ſcire ſimpliciter. et iſto modo nonſciuerunt ipſum eſſe filium dei. Unde hylarius ſuꝑ mathe. magis ſuſpicari ꝙͣ noſſe credendi ſunt: et ſic accipit̉illud. ſi cognouiſſent. nunꝙͣ deum glorie crucifixiſſent.Uel aliter ẜm quandam expoſitionem. cognouerūt ipſum eſſe filium dei. ſed non crediderunt ipſos ſua mortedamnandos. Unde ſuper illud luce. iiij. Exibant autemdemonia. Glo. non ideo crucifigit eū. vt filium dei ignoret. ſed quia eius morte ſe damnandum non preuidit: hͦenim miſterium a ſeculis abſconditum. ſi eniꝫ cognouiſſent nunꝙͣ deum glorie crucifixiſſent. Unde grego. dyabolus redemptorem veniſſe in carne ſenſerat. ſed ꝓpterhumilia que paſſus eſt quicꝗd de deitate ſuſpicatus eſt.ei in dubium venit pro ſuperbia ſua. et non dei natumſed dei gratia cuſtoditum credidit. ¶ Ad aliud v̓o quodobijcitur de ſignis occultiſſimis. dicendum ꝙ q̄daꝫ ſuntſigna occultiſſima potentie. que communiter poterāt exognitione naturali fuiſſe in angelis et ex cognitione obſcurata in demonibus: et ſunt alia que ſunt propria demonibus. Illa enim ſigna potentie q̄ veniebant ex operibus mirabilibꝰ. inꝙͣtum erant mirabilia ꝯmunia erātvt ꝑ illa poſſet haberi et iſta noticia. ⁊ illa cū gratia gratis data ip̄is bonis angelis: malis v̓o hmōi cognitō fuit ad pena. Illa v̓o ſigna potentie q̄ ꝑ ſe erant inflictiuepene vel cohibitōne potentie erant ꝓpria. vt ꝑ que poterant ⁊ debebāt cognoſce̓ demones potentiā ⁊ iuſticiā iudicis: ⁊ ideo dicebāt. vt quid veniſti ante tp̄us torquerenos. Un̄ ſuꝑ illud Exo. v. Quis eſt dn̄s ⁊c̄. glo. poſt tormenta ſciūt quem ante ſcire noluerant.¶ Nlembrum ſextumDſextū quo queritur de ꝯꝑatione cognitionis angelice ad humanaꝫ in velocitatecognoſcendi. Si em̄ mens humana intantum aſcendat. vt nihil ſit inter ip̄m ⁊ deū:ſapientia enim diuina attingit vbiqꝫ propter ſui mundiciam ſine priori et poſteriori. mens autem humana cuꝫpriori et poſteriori. ſed celerrime propter ſui appropintionem ad primum īmediatum: ſed ſi celerrime mes hꝫmana attingit cum poſteriori ⁊ priori. non erit differentia inter mentē humanaꝫ ⁊ angelicam in celeritate: cumvtrobiqꝫ ſit celeritas in termino: gͦ adequabitur intellectui mentis angelice. ¶ Item acies oculi humani imperceptibiliter trāſit ab oriente in occidentē inſpiciēdo: cuꝫgͦ acies mētis humane ſit ſimplicior. erit tranſitus eiusimꝑceptibilior. et ita quaſi in termīo: gͦ adequabitur intellectui mentis angelice in celeritate. ¶ Contra q̄ eſt ꝓportio in ratione mouendi angeli ad ſuum corpus. ea ēipſius anime rōnalis ad ſuum corpus: gͦ permutatim q̄eſt ꝓportio corporis ad corpꝰ in celeritate. ea erit intellectus ad intellectum: ſed corpꝰ appropͥatuꝫ quod mouet̉ab angelo. excedit in velocitate corpꝰ humanum. ſic̄ habetur ab aug. ſuper gen̄. xij. et a beato Grego. qui dicit.ꝙ habent aerea corpora: ergo maioris velocitatis ſunt:intellectus ergo angelicus excedit humanū in celeritateintelligendi vnum poſt aliud. ¶ Item maior ē ſimplicitas iſtiꝰ intellectus ꝙͣ illius. ſꝫ qd̓ ſimpliciꝰ ē. ſi moueturceleriꝰ mouet̉: ergo intellectus angelicꝰ nobilior eſt ītellectui hūano. Quod etiā videt̉ ex hoc qd̓ dicit augꝰ. xij.ſuꝑ gen̄. poſſunt hoc efficere angeli. nōſolum acrimoniacernendi corꝑalia incomꝑabiliter p̄ſtantiorē ꝙͣ noſtra.ſed ip̄orum corporū longe ſubtiliorum mira velocitate.¶ Ad quod dicendum. ꝑ hoc ꝙ dicit augu. ſuper Gen̄.iiij. li. Si oculorum carnalium acies celeritate tantumpoteſt. quid mentis humane acies quanto magis ange-