tionale pōt aliquando ex ſe cognoſcere. q̄ ſubſunt liberoarbitrio alteriꝰ homīs. vt ꝙ velit hoc vel illud. ꝑ effectꝰꝯſequentes. vel ꝑ indicia: nobilior aūt eſt cognitō angeli de natura ꝙͣ cognitio hominis. gͦ pōt aliquo modo cognoſcere ea que ſubſunt libero arbitrio. pōt gͦ queri. ẜmquem modū? Per cauſam em̄ nō pōt cognoſcere. hͦ eniꝫſolius dei eſt. vel illius cuiꝰ eſt liberū arbitriū. Dicit̉ em̄j. Reg. xvj. deus intuet̉ cor: et. j. corin. ij. Quis ſcit queſunt homīs niſi ſpūs qui eſt in eo. Non gͦ ꝑ cauſam cognoſcunt. gͦ cum omnis certitudo ſit ꝑ cauſam vel ꝑ effectum. cognoſcit per effectū. gͦ nec differt a cognitōne hominis. ¶ Preterea ſi cognoſceret ꝑ effectum. cuꝫ nullusſit effectus niſi intelligibilis aut ſenſibilis. altero iſtorcognoſcit: non ſenſibili vt videt̉. ꝗa ſenſibile vt ſenſibilenon cognoſcit̉ ab intellectu. cum nō moueat intellectuꝫſi v̓o intelligibili effectu cognoſcat: pari ratiōe īmediatepoſſet cognoſcere illud qd̓ ſubeſt libero arbitrio. ſicut illud: cū vtrūqꝫ ſit intelligibile. ¶ Ad qd̓ dicendū. ꝙ āgli natural̓r vident ampliori ꝑſpicacitate cognoſcendi ꝙͣhomīes. Un̄ cum in hͦ differat cognitio creature intellectualis a diuīa cognitōne. ꝙ deꝰ cognoſcit ea q̄ ſubſuntlibero arbitrio ꝑ ſe. intellectualis v̓o non cognoſcit ea q̄ſunt liberi arbitrij ſꝫ ꝑ iudicia. Un̄ aug. in li. de eccleſiaſticis dogͣtibꝰ. xlix. c. Int̓nas aīe cogitatōes dyabolū n̄ſimū eſt. ſꝫ motibꝰ corꝑis ab illo et affectionūdere ceriindicijs colligi experimēto didicimus. Secreta aūt cordis ſolus ille nouit. ad quē dicit̉. tu ſolus noſti corda filiorum hoīm. In hoc differt angelus ab homīe. ꝙ angelus cognoſcit ea q̄ ſunt liberi arbitrij vt affectōnes ꝑ indicia. que ab eis diſcerni pn̄t. a nobis aūt nō diſcernuntur. ⁊ hoc eſt ꝙ vigent maiori acumīe intelligētie. ¶ Siv̓o abijciat̉ aūt indiciū illud eſt ſenſibile. aut intelligibile in ſe: dico ꝙ illud indiciū eſt aliqͣ imp̄ſſio facta in corpore ab affectōne aīe. q̄ latet nr̄am cognitōeꝫ aliqn̄: ⁊ licet ſit apprehēſibile ſenſu interiori vel a nr̄a rōne. tn̄ latꝫcam ꝓpter maximā ſui inclinatōeꝫ ad corpꝰ nr̄m. non latet aut intellectū angelicū ꝓpter ſui abſtractōeꝫ a corpore et nature ſubtilitatē: hoc tn̄ nō niſi opinando dr̄ ꝓpterverbū. Aug. in li. retractatōnū. lvj. c. ſic dicētis. In qͦdāloco vbi dixi demones aliqn̄ hoīm diſpoſitōnes. nōſolūvoce ꝓlatas. verūetiā cognitōne ꝯceptas. cū ſigna q̄daꝫex aīo exprimunt̉ in corꝑe. tota facilitate ꝑdiſcere: dixihͦ audatiore aſſeueratōne ꝙͣ debui. Nam ꝑuenire iſta adnoticiā demonū. ꝑ nōnulla ⁊ exꝑimenta ꝯpertuꝫ eſt: ſedvtrū ſigna quedaꝫ dentur ex corꝑe excogitantium. illisſenſibilia nos at̄ latētia: an alia vi et ea ſpiritali ea ꝯgnoſcunt. aut difficilime pōt ab homībꝰ. aut oīno nō pōt inueniri. ¶ Si d̓o querat̉ de his q̄ ſunt liberi arbitrij ī angelis. Rn̄det̉ ꝙ in his naturaliter habent cognoſce̓ perindicia intelligibilia. ad q̄ impotens eſt rō nr̄a de ſe niſihec fiūt adiutorio gr̄e. ¶ Et ſi obijciat̉. ꝙ pari ratōe poſſent īmediate cognoſce̓ ea q̄ ſunt liberi arbitrij. Dicēduꝫꝙ nō. qꝛ indicia illa nō ſunt tante ſimplicitatis. qͣnte ſūtaffectōnes ſiue volūtates quoꝝ ſunt indicia. et ideo pōtcognitio angelica īmediate extendere ſe ad indicia. et ꝑindicia ad illa quoꝝ ſunt indicia: ipſas v̓o cogitatōnesſiue voluntates ſit ſolius dei cognoſcere ꝑ ſe.¶ Membrum quartuꝫD quartum quo querit̉ de angelis. Utrūhabuerūt poſſe a principio naturali ꝯgnitione cognoſcere futura. Ꝙ non videt̉. ꝗꝛſolius dei videtur cognitio certitudinalisfuturoꝝ ꝯtingentiū ⁊ ſingulariū: cū em̄ poſſint eſſe et nōeſſe. non pōt illarum rerū haberi certa cognitio. ſicut dicit Anſel. in li. de caſu dyaboli. Si de illa ſcientia q̄rit̉que nō eſt niſi cū aliꝗd certa ratione intelligitur omnino. Reſpondeo nō poſſe ſciri quod poteſt nō eſſe. ¶ Sꝫobijceret aliquis. ẜm hec deus non poſſet habere cognitionem futuroꝝ hmōi: ſed nō eſt ſimile ſicut ideꝫ anſel.

oſtendit. deus nō habet cognitionem futurorum hꝰ mōiniſi vt ei preſentiū. Unde quia ſeipſo cognoſcit omnia.non poteſt ſua cognitio eſſe niſi īmutabilis et certiſſimanon ſic eſt de creatura. que ꝑ aliud quod creatum eſt cognoſcit quod cognoſcit. Si ergo angeli cognoſcunt peraliquid qd̓ cognoſcunt: de futuris non poſſunt certitudnaliter vſqꝫquaqꝫ cognoſcere futura huiuſmodi cognition. ¶ Contra. maior eſt cognitio angeli ꝙͣ hominis: ſꝫhomo ex ſuperna diſpoſitōne aſtrorū poteſt multa futura predicere. vt euentum imbrium et ſiccitatis ventoruꝫmulto ergo fortiꝰ angeli naturali cognitōne q̄ fuit apudeos. potuerūt futura cognoſcere ⁊ p̄dicere cū quādā certitudine. ¶ Preterea. in demonibꝰ ſicut dicit aug. in li.retractationū ꝯpertū eſt. ꝙ multa futura p̄ditūt. quēadmodum eueniūt: ſꝫ nobilior fuit illa naturalis cognitioquā habuerunt angeli a pͥncipio. ꝙͣ cognitio nature corrupte vel obſcure in demonibꝰ: ergo multomagis potuerūt tunc p̄dicere futura. ¶ Ad quod dicendum videturꝙ diſtinguendum eſt inter cognitōem futurorum proutē in bonis angelis iā ꝯfirmatis. et ꝓut ē ī demoībꝰ. ⁊ ꝓutfuit in angelis in prima poteſtate nature: angeli em̄ beati cognoſcunt futura. que cognoſcunt in eternis rationibus ſiue legibus. demones v̓o ex quibuſdaꝫ coniecturisper res ipſas nouerūt. vel ex diuturna expientia. vel exacumine intelligentie licet obſcure. vel cognoſcunt ea q̄facturi ſunt ex rationibꝰ que ſunt apud ipſos. vel accipiunt ex reuelatōne ſpirituum ſuꝑiorum que fienda ſunt.Ande augꝰ. in li. de ciui. dei. Aliud eſt temporalibus tēporalia. mutabilibus mutabilia coniecturare. eiſqꝫ temporalem motum ſue voluntatis et facultatis inſerere qd̓demonibꝰ certa ratōne ꝑmiſſum eſt. Aliud autē in eternis incōmutabilibꝰ dei legibus. que in eius ſapientia viuunt. mutatōnes tempoꝝ preuidere. deiqꝫ voluntatemque tam certiſſima ꝙͣ potentiſſima eſt omniū ſpiriꝰ eiusꝑticipatōne cognoſcere. qd̓ ſanctis angelis certa diſcretione donatū eſt. Item yſidorus in li. de inſtitutōe eccleſiaſtica. Triplici modo p̄ſcientie acumine vigent. ſubtilitate nature. exꝑientia tempoꝝ. reuelatione ſuꝑnorumſpirituum. Et aug. ſuper gen. ij. li. Aliqn̄ ipſi nephandiſpūs. que ip̄i futuri ſunt diuinādi p̄dicunt: angeli d̓o exprima pt̄ate nature poterant p̄cognoſcere futura que ſecūtur legem aſtrorum ⁊ ſuꝑioꝝ corpoꝝ: potuerūt etiamcognoſcere illa futura que ꝑ ipſos fienda erant. Que v̓oerant oīno in diſpoſitōne diuina. vel in libero arbitrioalterius angeli vel hominis. non potuerūt cum certitudine preuidere. ſed tm̄ conicere. ¶ Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉ſuperius. ꝙ nullius rei future habere poterant ſingularem p̄ſcientiam. quia poterat res talis non fore. Dicendum ē. ꝙ licet res futura nō ſit ſic ſtabilis ſicut res q̄ determinata ē in eſſe: nihilominꝰ tn̄ alio modo ſcibilis eſt.ꝓpter cauſe p̄cedentis certitudineꝫ. vel ſigni p̄cedentis.Un̄ de imbribꝰ ⁊ ventis. licꝫ ſint res ſingl̓ares et futurepotuit haberi certitudo ex lege ſoꝑnorum corporum ſalua tamen diſpoſitione diuina. que poteſt mutare alitercū vult: ⁊ ideo non dicitur ſimpl̓r certitudo. ſed tn̄ cumꝯditione niſi deus aliter ordinauerit. Ex ſignis etiaꝫ cōgnoſcunt naute mutatōnes tempoꝝ: multo em̄ eminentius ꝙͣ naute vl̓ aſtrologi cognoſcūt hmōi futura. Undeaug. de ciui. dei. quorūdam ſignoꝝ nobis occultoꝝ. maiora exꝑientia multo plura ꝙͣ homines ꝑſpiciūt. Sꝫ attendendū. ꝙ illa certitudo ꝙͣtumcūqꝫ ſit. nihil eſt reſpectu illius certitudinis futuroꝝ qua deus in ſeipſo coſcit futura: ꝙͣtumcunqꝫ enim aſcendat certitudo ꝑ harviam. nō eſt ꝓportio reſpectu diuine: in hoc eſt comꝑatioꝙ diuina eſt maior. et hec mīor. Sil̓r ſi comꝑetur reſpectu illius cognitōnis. quā angeli ſancti cognoſcūt in verbo. nullatenus ꝓportionat̉ incertitudine. ſꝫ in hoc ꝯꝑantur. ꝙ illa q̄ eſt in angelis ſct̄is ē maior. ⁊ iſta ē minor.¶ Nembrum quintum