Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ẜm naturā lucis: ſed in ſenſu lux corporalis in intellectu lux ſpūalis. ſicut eſt in aīa ītellectus agens: angelihabent naturā datiuā ſpecierū. habeāt ſimilit̓ natu lucis. ergo ī eis erit natura dandi ſpēs ſibinuiceꝫ ſiue ſimilitudines. ſimilit̓ natura recipiēdi: qm̄ ſi vnusangelꝰ facit in alio ſpeciē. aliꝰ erit ī quo fiat illa ſpēs. ergo in eis ē vtraqꝫ natura. Itē mediū ꝑticipat naturaꝫvtriuſqꝫ extremi. ſed ſi talia duo ſunt extrema. qd̓ ē quedam natura que tm̄ facit ſpecies. ita ī ea fiūt ſpēs.vt ē natura ſuprema que ē deus. Alia ē ī qua tm̄ fiūt ſpecies ipſa facit. ſicut ē natura corporal̓. ſicut patet īviſu corporali. ſꝫ media natura īter hec extrema ē ſubſtātia ītellectualis. vt aīma angelꝰ. ergo ī aīa ꝙͣ ī angelo erit vtraqꝫ natura .ſ. natura dandi ſpēs recipiendi. Cōtra tūc obijcit̉ de duobꝰ angelis parē lucē habentibus. quomō vnꝰ aliū cognoſcit. neuter ī alterū poſſitagere. ſimilit̓ de duobꝰ quorū vnꝰ ē ſuꝑior aliꝰ īferior.quō inferior poſſit cognoſce̓ ſuperiorē ſicut fuit obiectū.forte dicet̉. angelꝰ cognoſcēdo ſe. ꝯgnoſcit ſuū ſimile. hoc videt̉ velle Aug. ī lib. de trini. ibi enī dicit. alit̓eſt de oculo materiali. de oculo ſpūali. oculꝰ enī materialis minꝰ ſe cognoſcit ꝙͣ alia. īmo ſe non videt. aliabn̄ videt: ſꝫ oculꝰ ſpūalis prīo videt ſe. in ſe videt aliaſicut aīma vidēdo ſe videt aliā aīmā angelū ſimilit̓. ethec ſunt verba eiꝰ. Mēs ergo ipſa ſic̄ corporearū re noticias ſenſus corporis colligit. ſic incorporearū ſemetip̄am. ergo ſeip̄am ſeip̄am nouit. exēplū etiāpatet. Aliꝗs enī hoc cognoſcit cartaginē quā vidit.cognoſcit aliā cartagine ſibi ſimilē quā nunꝙͣ vidit. Similiter videt̉ eſſe de angelo. hoc ſe cognoſcit: cognoſcit alios ſunt ei ſimiles ī naturā. Sꝫ adhuc obijcitur. qm̄ ſi verū ſit. vnꝰ angelꝰ poſſit alios cognoſcere: quo ad hoc ſunt ei ſimiles ī natura. tn̄ ꝓpterhoc cognoſcet eos diſtīcte. ipſe magis ab vno angelo ꝙͣ ab alio diſtinguit̉. Si ergo poneret̉ alia via vnꝰ aliū poſſet cognoſce̓. poſſet tūc vnꝰ angelꝰ aliūab alio ī cognoſcēdo diſtīguere. qm̄ angelꝰ hꝫ virtutem diſtinctiuā rerū ſicut deꝰ. ita nunꝙͣ ꝑfecte quo adhoc poſſet vnꝰ aliū cognoſce̓. qd̓ falſum eſt. ita videt̉porteat ponere ſicut priꝰ. ſpeciē aliaꝫ fit cognitio. Solutio quadruplex ē modꝰ cognoſcēdi vnū angelūab alio. Primꝰ ē effectū. iſte ē cōmunis angelo aīeſicut enī vna anima cognoſcit aliā ī ſuis effectibꝰ. vtpote ī hoc ē mouere corpꝰ. dare ſenſum locutioneꝫ.huiꝰ moī actꝰ deuenimꝰ ad cognitionē potētiarū. ognitionē potētiarū ad cognitionē eſſentie. ita vnꝰ angelus pōt cognoſce̓ aliū ſuos effectꝰ. ſunt enī quedamoꝑationes mirabiles. que poſſunt fieri niſi ab angelo. quas pōt deuenire ad ꝯgnitionē angeli. v̓bigra.Certi ſumꝰ. aīma ſe prona ē ad lapſum. ex ſe nonhꝫ labet frequēter. deprehēdimꝰ. .ſ.labat̉ habet ex cuſtodia alteriꝰ. hoc dei vel angeli. Sꝫpoſtea deprehēdimus. ē ſolū ex dei cuſtodia. ſꝫ magis ex quadā ſpeciali cuſtodia. que data ē ei ꝓpter ſuamnobilitateꝫ. hec ē cuſtodia angeli. ita ſi oꝑationesangelorū deuenimꝰ ad cognitionē eoꝝ. multo fortiꝰ vnꝰangelꝰ ad cognitionē alteriꝰ. qꝛ vidēt angeli effectꝰ ſuosīter ſe magis ꝙͣ aīme ſuos. angeli boni aīme ſanctemeliꝰ ꝙͣ angeli mali anime ſancte. ꝓpter maiꝰ poſſe qd̓ ē in animabꝰ ſanctis ex gratia ꝙͣ ī demonibꝰ. DeAug. ī lib. de trini. x. ita dicitur mēti cognoſcere ſeipſam. ſicut dr̄ cognoſce̓ cherubin ſeraphin. de abſentibus enī illis credimꝰ que celeſtes quedā poteſtates eſſe p̄dicant̉. neqꝫ enī ſicut dr̄ cognoſce̓ volūtatē illius hominis. que nobis nec ad ſentiendū vllo nec ad ītelligendū p̄ſto ē. niſi corporalibꝰ ſignis editis. hoc ita. vtmagis credamꝰ ꝙͣ ītelligamꝰ. neqꝫ ita vt dicit̉ homīgnoſcere faciē tua. qd̓ niſi ī ſpeculo fieri pōt. Itē aliꝰnodꝰ cognoſcēdi ē ſcripturas. ẜm īuenimus eos diuerſos diuerſimode apparuiſſe. in diuerſis locis. vtpatet in veteri teſtamēto ꝙͣ in nouo. Tercius quar-

tus ſunt circūſcripta omni oꝑatione. ſic ē ſimplicitercognoſcere. hoc dupliciter. qm̄. vel ī verbo. vel in ꝓpriogenere ſiue in ſe. his enī duobus modis cognoſcit angelus vnus aliū in deo. vel in genere ꝓprio. vel in ſe. loquēdo ergo de hoc quarto cognoſcēdi angelū ſcilicet inſe. dicimus vnus angelꝰ cognoſcit aliū angelū. perſpeciē innatā. ſed potius acquiſitaꝫ. qꝛ ipſe ſibi facit in ſe. cōcedimus ſicut opponebat̉ in angelo ē duplex natura .ſ. dandi formas intelligibiles. recipiendieas ab alio. Et iſte due nature ſunt ī angelo ſicut in anima. in eis eſt natura ſpeculi. ſic poſſunt reciꝑe formas intelligibiles. ratio luminis. ſic poteſt dare eas tamē ẜm rationē ꝓprij luminis. ſed ẜm rationē primiluminis ſuꝑinfluentis. dicimus ergo vnus angelꝰ cognoſcit aliū per ſpeciē ſiue ſimilitudine ſuā. accipit ſpeciem illam a ſpecie alterius angeli. qm̄ ſimilitudiuē illiꝰſpeciei accipit. Cōſtat enim accipit ſpeciem eſſentialem angeli. ſed remanet in eo ꝓpria ſpecies. ipſa remanente in proprio ſubiecto. angelus cognoſcēs ſimilitudinem illius accipit. ſic dicitur recipere ſibi dareqm̄ facit in ſe ſit illa ſimilitudo prius erat. Ecōtraeſt quo ad hoc in intellectu angelico. in intellectu anime potentiali: qm̄ ī intellectu angeli. fit ꝓprie abſtractio. cum ſic vnus aliū intelligit. hoc ē. quia fit abſtractio. vt res fiat ſpūalior. ſed angelus non facit illam ſpeciem ſpiritualiorē. nec indiget vt ſit ſpiritualior ſed hotm̄ indiget. vt ipſi cognoſcenti cōiungatur. hoc eſt. ꝗaiam eſt abſtracta a materia ſenſibili. Sed econtra eſt informa viſibili materie cōiuncta. Si enim eſſet forma viſibilis a materia abſtracta. iam requireretur maiorabſtractio. ad hoc vt viſus fieret. ſed tm̄ ſufficeret ipſamconiungi viſui. Concedimus etiam. non ſufficit angeli preſentia. ſed vlterius requiritur conuerſio ipſius cognoſcentis ſupra cognitū. accipiendo eius ſimilitudinivt dictum eſt. Nec ad hoc requiritur aliquod adiutoriūextrinſecū. vnde Bern. in omel̓. v. ſuꝑ canti. nec brutusnec angelicꝰ ſpūs ad ea capeſcēda. que beatā ſpiritualem faciunt creaturam. ſuis vllo modo corporibus adiuuantur. ille quidem pro innata ſtoliditate non capiens.iſte v̓o pro excellentioris glorie prerogatiua indigēs Ad hoc qd̓ obijcitur. intellectus angelicus eſſet nudus poſſibilis. ſicut intellectus humanus. poteſt dici intellectus pōt dici poſſibilis dupliciter. vno prepter admixtionē cum fantaſmatibus poſtmodū deputationem ab eis. ſic eſt intellectus poſſibilis in animavnita: tm̄ in ea ẜm ſic eſt. Alio modo propter ſolamreceptionem ſpeciei intelligibilis. ſic poteſt manere inanima ſeparata. ſic poteſt etiam eſſe in angelo. Adillud quod obijcitur. inferior videtur poſſe agereſuperiorem. nec par in parem. Dicēdum hoc eſſet verum. niſi hoc poſſe ineſſet eis ex virtute ſuꝑeffluente. vtdictum eſt ſupra. vel pōt dici. proprie non dicitur ibiactio nec paſſio. enim angelus quia intelligitur dicitur pati. vt loquimur de actione paſſione proprie. vtaccipiatur actio que eſt per dominiuꝫ infert paſſionē. de tali actione verū eſt. oportet agens ſit nobiliꝰpatiente. ſed ſic non eſt hic. non enim vnus agit in aliuꝫper modum dominantis. ſed cum vtrumqꝫ ſit lumen. vtrumqꝫ habet alterius ſimilitudinem. cum ſeinuicemgnoſcunt ſe circūincēdunt. ſicut videmus in duabꝰdelis. quando ſunt in eadem domo. vtraqꝫ totam illuminat. ſe circumincendunt adinuicem. nec agit vna inaliam proprie loquendo. Sed adhuc queritur circaeundem articulum. vtrum vnus angelus cognoſcat alium tripliciter. ſcilicet in verbo. in ſeipſo. in propriogenere. ſicut tripliciter ceteras creaturas ꝯgnoſcit. videtur ſic. qm̄ illius poteſt habere ſimilitudinē vel ſpeciem in ſeipſo. ſicut ceterarum rerū. huiuſmodi habet formam datam ab initio ſicut ceterarum rerum. eteſt res ab ipſo diſtincta ſicut cetere res ergo ⁊cͣ. Cotra querit Auguſtinus ſuper gen̄. ad litte. quare de ſola