Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

verbū. ipſum alia. Ad vltimum dicimus. ſi lumen increatū ſit infinitū quātū eſt de ſe. tn̄ ītelligēs ẜmſui poſſibilitatē ipſum recipit. ita finite. omne eniꝫ receptum eſt in recipiēte per modū recipiētis. mo recepti. hoc magis explanatū eſt in queſtiōe de viſion vel cognitiōe dei. vbi oſtēſum ē. quomo deus licet ſitinfinite virtutis. tamē ſe cōtemperat intelligēti. vt ip̄mpoſſit recipere ẜm ſuā poſſibilitatē. nec valet oppoſitō ſi infinitū virtute intelligat̉ finitū. enim oportet ītellectū tranſire id vt eſt infinitū. ſed attingere illud vt ē Nembrum quintumD quintū quo queritur. vtrū cognitio quacognoſcit angelꝰ verbū. ſit matutina aut veſpertina. videt̉ matutina. qm̄ aliudeſt intueri lumē ſolis rem in lumine ſolisergo ſimiliter aliud aliud eſt intueri verbū res ī verbo alius modus intuēdi videt̉. Sed cognitio reruꝫ inverbo dicit̉ matutina. ergo cognitio ipſius verbi non videtur dici matutina. conſtat dicitur veſpertina. Itē dicitur gen̄. primo. dies vnus vel ſecundus ⁊cͣ.dies ibi accipitur preſentia luminis eterni ſuꝑ creaturam angelica quā illuminat. hec preſentia eſt in cōuerſione ad lumen eternū. ſed poſſunt cōuerti ad illud illud cognoſcere. ergo in conuertendo cognoſcuntipſum lumen. ſed poſtea ſubditur. factū eſt veſpere mane ⁊cͣ. ergo ex ordine verborū videtur. iſta cognitiofuit matutina aut veſpertina. Cōtra. angelus cognſcit verbū. res in verbo ipſum verbū. ergo vtrobiqeſt idē principiū cognoſcēdi. ergo eadē eſt cognitio ī ſpecie. ſed illa eſt matutina cognoſcūt res in verbo verbum. ergo reliqua. Ad hoc reſpōdendū auctoritatem Aug. ad oroſium dicētis ſic. hoc ītelligi poſſe arbitror. qd̓ in ipſodie tanꝙͣ eius bono indigēs quo ſitbeatior requieuit. ſed ipſum diē ſeptimū id eſt angelicānaturā adduxiſſe ad requiē ſuā. vt viderēt .ſ. in deo ſicutomnē formandā creaturā. ita illū viderēt. nullā creaturam indigētia. ſed pro ſola bonitate feciſſet. Exvidetur eadē eſt cognitio quā vidēt verbū. qua vidētres in verbo. Ad primo obiectū dicendū eſt ſimile de viſione ſolis eiꝰ quod videt̉ in lumine. de ꝯgnitione verbi. eius quod videt̉ in verbo. viſio enim alicꝰin lumine ſolis eſt idē quod viſio ſolis. viſio auteꝫ alicuius in verbo. eſt idē quod viſio verbi. res enim in verbo eſt idē quod ipſum verbū. viſum autē in ſole ē idēquod ſol. ergo matutina vel diurnā dicatur viſio illaque eſt cognitio rei in verbo. dicetur ſimiliter matutinaſiue diurna ipſa cognitio verbi. Ad ſecundū dicendū. licet premittat̉ de factura lucis anteꝙͣ dicat̉ de veſpere mane. nihilominus tamen ipſa lux cōprehēdit in ſeveſpere mane. vt in intelligat̉ omnis cognitio angelica. que ꝓcedit ex ꝑfectione ipſius angeli. omnis enimcognitio vel ē in prīcipio. vel ē in his que ſunt a principio. Cognitio autē in prīcipio eſt cognitio principij. prīcipiū eniꝫ ſe oſtēdit alia que ſunt in illo. cognitioipſius principij dicet̉ cognitio matutina ſiue diurna. cognitio autē que ortū habet ab his que ſunt a principio.licet fiat ex preſentia lumīs diuini effectiue. tamē formaliter. ideo talis cognitio non dicitur matutina ſedveſpertina. Membrū ſextumDſextū quo querit̉. an demones habeāt cognitionē veſpertinā. videt̉ ſic. Aug. ſuꝫgen̄. ad litt. a malis angelis. ſi mali ſinab eis tamē aufert̉ poteſtas nature. ſedex ſui natura habuerūt poſſe cognoſcēdi res veſꝑtinagnitione. ergo demones habēt huiuſmōi cognitionem. Item idem in eodem. deus ſic malam punit voluntatem. vt nec perimat dignitatem. inde vt prius. Item

.xxj. de ciui. dei. Innotuit demonibus per illud ēvita eterna lumen incōmutabile. ſed per quedam temporalia diuine virtutis effecta. occultiſſima ſigna preſcientie. que angelicis ſenſibus malignorum ſpirituumpotiuſꝙͣ infirmitati hominū poſſunt eſſe perſpicua. ſedhuiuſmodi effecta diuine virtutis ſunt res ī proprio qnere. ergo cognoſcūt res in proprio genere. hec eſt cegnitio veſpertina ergo ⁊cͣ. Item in eodē. demoneseternas temporū cauſas cardinales in dei ſapiētiatemplantur. ſed quorundā ſignorū nobis occultorū. maiori experientia. multoplura ꝙͣ homines futura conſpiciunt. ita vt prius. Item idē in eodē aliud eſt temporalibus temporalia cōiecturare. aliud eſt in cōmutabilibus legibus mutationes temporuꝫ preuidere. vultprimū referatur ad malos angelos. ſecundū ad bonos. ita vt prius. Item videtur malus angelus habuicognitionem matutinā anteꝙͣ caderet. per hoc quod dicit Bern̄. ſuper can̄. xiiij. ca. Potuit contingere (ſi tamēcredibile non putetur) plenum ſapientia decore perfectum homines preſcire potuiſſe futuros profecturos īparem gloriam. ſed ſi preſciuit in dei verbo abſqꝫ dubiovidit. ergo habuit cognitionē matutinam. Iteꝫ bern̄.puto per aquilonem reprobandos homines fuiſſe deſignatos. per ſedem poteſtatem in illos quos vtiqꝫ in preſcientia dei quāto ei vicinior. tanto ceteris perſpicatiopreuidens nullo ſapientie radio choruſcātes. nullo ſpiritus amore feruentes. velut vacuum reperis locum. exquo accipitur vidit ī preſcientia. ita ī verbo.tra. primo videtur nec cognitionem matutinam habeant nec veſpertinam. quod dicitur gen̄. primo. In principio creauit deus. ⁊cͣ. Exponit Augu. ſuper gen̄. percelum intelligitur factura angelice nature de nihilo. etcum dicitur fiat lux. intelligitur factura eiuſdem in coruerſione ad lucem primam. ſed hoc ſcd̓o modo intelliguntur facti mali angeli. ergo illud fiat lux de mali intelligitur. Sed vt dictū eſt veſpere mane ibi ſubdiuidunt lucem. que predicta eſt fieri. ergo quod ſubditur de veſpere mane. intelligitur de malis angelis.ſed iuxta veſpere mane ſumitur cognitio matutina etpeſpertina. ergo habent hanc aut illam cognitionē. Itē ẜm exponit Aug. dies ibi dicit preſcientiā luminis eterni ſuper angelica creaturaꝫ. qm̄ dicit̉ fiat luxſic exponit̉ .i. cōuertatur angelica creatura ad lumē eternum. in qua .ſ. cōuerſione fiebat dies ſpūalis. ſed hecuerſio fuit in malis angelis. ergo vt priꝰ. Iteꝫ hocoſtendit̉ ex ordine littere. qm̄ ſicut dicit aug. ibi diuiſionem lucis a tenebris. ītelligit̉ diuiſio perſiſtentiuꝫ angelorum a cadētibus. ſed poſt huiuſmodi diuiſionē ſubditur. factum eſt veſpere mane dies vnus. patet ergo li veſpere limane ſoluꝫ habent referri ad bonosangelos. īde vt prius. Solutio cōcedimus huiꝰmodi differētie cognitionis ꝓut ibi accipiūt̉. conueniunt demonibꝰ. vt enim ibi accipiunt̉. hoc eſt inꝙͣtumprimū lumē eternū angelos illuminat ad cognoſcēdūres certitudinaliter. hoc. vel in ſe ipſo .ſ. primo lumīe. ſic dicit̉ cognitio matutina. vel in ſeipſis angelis. vel īipſis rebus .ſ. in ꝓprio genere. vtroqꝫ dicit̉ cogntio veſꝑtina. Sed cōſtat ſic tm̄ bonos illuminat. qm̄mali cognoſcūt certitudinaliter ſꝫ cōiecturando.plane dicit aug. ī auctoritate ſupradicta. īnotuit demonibꝰ ⁊cͣ. Et ad aliud eiuſdē in eodē. Aliud ē temporalibus temporalia ⁊cͣ. Si tamē querat̉. vtrū ẜm naturaꝫſuā primitꝰ inſtitutā habeāt aliquā ꝯgnitionē rerū natrralē. an ſint creati nudi quo ad eorū cognitionē. ſicut ītellectꝰ humanꝰ. que dicat̉ eſſe huiuſmōi cognitio eo. dicendū ē eſt de ītellectu eoꝝ ſicut de intellectihūano. īmo ī natura ſua hn̄t formas datas ad ꝯgnoſce res ẜm naturā. huiꝰ mōi eorū cognitio ad prīcipitnaturale reducit̉. ad gratuitū. Et dicitur fiat lux.⁊cͣ. ibi notatur cognitio que eſt ex gratia naturalibꝰ ſuperaddita. qꝛ hoc dicit creauit celū terrā. notatur