Queſtio.xxiij.

⁊ concreata ꝙͣ forma a rebus accepta.Nembruꝫ quartumD quartū quo querit̉ de cōparatione vniꝰcognitiōis ad aliā que potior ſit. Ad quodſic. Melius cognoſcunt̉ res in arte qua fint ꝙͣ in ipſis rebus. ſicut dicit Aug. in li.de ciui. dei. ⁊ ide ſuꝑ illud Ioh̓. j. quod factū ē in ipſo vita erat. archa viuit in mēte qd̓ fit trāſit cū tēpore. ſꝫ cōgnitio rerū in arte. ē in ipſo verbo. rerū in ſeipſis in ꝓprio genere. ergo potior eſt cognitio ī verbo. ꝙͣ que eſt inipſo genere ꝓprio. ¶ Itē meliꝰ ꝯgnoſcūtur res. cū cognoſcuntur ẜm ꝙ habēt eſſe īmutabiliter. ꝙͣ ẜm ꝙ habēt eſſe mutabiliter. ſed ī verbo habēt eſſe īmutabiliter. in ꝓprio genere mutabiliter: ⁊ ī hoc ⁊ ī illo cognoſcunt̉ ꝓutibi ſunt. ergo potior ē cognitio rerū in verbo ꝙͣ in ꝓprioenere. ¶ Itē Aug. ad oroſiū. plus videt̉ creatura ī verbo. ꝙͣ in ſeipſa videat̉. plus videt̉ in arte ī qua fit ꝙͣ ī ſeipſa videat̉. vnde aug. in. xj. de ciui. dei. vij. ca. Scientiacreature in comꝑatione ſciētie creatoris quodammō adſpaſcit. itēqꝫ luceſcit ⁊ mane fit. cū ipſa refert̉ ad lauin dilectionēqꝫ creatoris. nec in noctē vergit̉. vbi noncreator creature dilectiōe relinquit̉. ¶ Itē ibidē cognitōcreature ī ſeipſa decoloratior ē (vt ita dicā) ꝙͣ cū ī dei ſapientia cognoſcit̉ velut ī arte qua facta eſt. iō veſpera ꝙͣnox cōgruētius dici pōt. ¶ Itē matutinū ẜm ꝙ huiꝰ monobilius ē veſpertino. ergo cognitio matutina potior ēveſpertīa cognitiōe. ¶ Cōtra potior ē cognitio quā resdiſtincte cognoſcunt̉ ꝙͣ qua indiſtīcte. Sꝫ in ꝓprio genere cognoſcunt̉ diſtīcte. in verbo v̓o indiſtīcte. ergo potior eſt cognitio ī ꝓprio genere ꝙͣ in verbo. ¶ Item ſicut ſehabet eſſe ad eſſe. ita cognitio ad cognitionē. cū cognitiorei ſequat̉ eſſe eiuſdem. ⁊ iuxta ꝓprietates eſſendi ſūmatur rō cognoſcēdi. ſed eſſe rei in ꝓprio genere eſt eſſe ſimpliciter. eſſe ī verbo eſt eſſe ẜm qd̓. ergo ⁊ cognitio. ſꝫ reicognitio que ē cognitio ſimpliciter. potior ē ꝙͣ illa que ēẜm quid. ergo ⁊cͣ. ¶ Iteꝫ ſi. b. cognoſcit̉ ꝑ. a. ita ꝙ ꝓpriarō cognoſcēdi ſit a. ſi a nō cognoſcit̉ niſi ꝑ priuationeꝫ.ergo nec b. a ſimili arguit̉. Cōſtat enim ꝙ verbū ē rō cōgnitionis angeli cū cognoſcit ī verbo. ſꝫ ipſum verbū nōcōtingit cognoſcere niſi ꝑ priuationē. vt videt̉ ꝑ hoc qd̓dicit̉. jͣ. thimo. vlti. qui habitat lucē inacceſſibileꝫ. Et hͦoſtēdit Dyoni. dicit enim ꝙ certiores ſunt de deo negationes ꝙͣ affirmationes. licet enim multe affirmationesde deo ſint vere. tamen incerte. ſed negationes ſunt certiſſime. vt ꝙ nō eſt lex aut lapis aut aliquid huiuſmodiergo angelus cognoſcit res in verbo ſolūmodo priuatiue. ſed talis cognitio nō eſt certitudinalis. ſed cognitiorerum in proprio genere ē certitudinalis. potior autē eſtcognitio certitudinalis nō certitudinali. quare vt priꝰ.¶ Item videt̉ ꝙ nullo modo poſſint angeli cognoſce̓ resin verbo. qm̄ verbū eſt infinite lucis. potentia auteꝫ angeli finita eſt. ſed nō videtur ꝙ finitum copuletur finitoper infinitū. quod eſſet ſi diceretur ꝙ angelus cognoſceret in verbo. vel ꝙ verbū eſſet ratio. ẜm quā vniretur intelligibile cum intelligente. Quod cum videatur impoſſibile. videtur ꝙ angelus non poſſit res in verbo cognoſcere. ¶ Reſpōdetur ẜm Aug. ſuper Gen̄. ad litt. ⁊ adoroſium. potior ē cognitio que eſt in verbo. ꝙͣ q̄ in ꝓpriogenere. qm̄ in verbo cognoſcitur res eternaliter ⁊ incorruptibiliter. ⁊ vt in cauſa. ſed in proprio genere vt tēporaliter. ⁊ vt corruptibiliter. ⁊ vt create. ſꝫ nobilior ⁊ potior eſt illa cognitio ꝙͣ illa. quēadmodum enim dicimꝰ.ꝙ certius cognoſcemus res in futuro ꝙͣ modo. quia ī futuro cognoſcemus in verbo. modo autē cognoſcimusīproprio genere. ita dicimus ꝙ melius cognoſcunt angeli res in verbo ꝙͣ in genere proprio. ¶ Ad primo obiectūdicendum eſt. ꝙ deus vno ⁊ eodem modo cognoſcit resdiſtincte .ſ. ſeipſo. ⁊ ideo dicimus ꝙ potiſſima eſt ſua cognitio. cum vno ⁊ eodem modo poſſit cognoſcere plura.⁊ in potentia eſt intellectus creati ꝙ nō poſſit cognoſce-

re plura niſi pluribicut enim dicimus ꝙ nobilior ēmotus vnius motorisbētis virtutē plurium. ꝙͣ plurium habentiū ſolū huiuſmodi virtutē. ita dicimus ꝙ denobilitate dei eſt. ꝙ vno ⁊ eodē mō poſſit ꝯgnoſcere plura ⁊ diſtincta. illud enim vnum habet virtutē ipſo manete vno. diſtinguēdi res ipſas. Nō enim eſt deus ſicut ſpeculū materiale. quod ẜm vnā ſpeciē nō poteſt diſtīguereplura. ſed eſt etiam diſtinctiuū ipſarū. ⁊ ideo ſoluenduꝫeſt ꝑ interemptionē. ¶ Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉. ꝙ angein verbo cognoſcit res indiſtīcte. dicenduꝫ ꝙ pōt eas ibicognoſcere diſtīcte. nō quia ſit diſtinctio in verbo. ſed inrebus ipſis a verbo. ⁊ ipſuꝫ ſpeculū angeli cū in recipiēdo eas diſtincte recipit. Unde deꝰ facit ī angelo huiꝰ modi diſtinctiōm. ¶ Ad ſecundū dicimus. ꝙ eſſe rerū in primo. eſt eſſe ſimpliciter. qm̄ illud eſſe eſt nihil aliud ꝙͣ eſſeprimi. ẜm ꝙ dicit Anſelmus. ꝙ creatura ī creatore nihil aliud ē ꝙͣ creatrix eſſentia. nō enī dicimꝰ ꝙ lapis habeat eſſe lapidis in deo. ⁊ ſic de alijs. ſed eſſe quod habetin deo. eſt eſſe increatum. ⁊ ideo eſt eſſe ſimpliciter. qm̄quicꝗd eſt in ipſo vt eſt in ipſo eſt ipſe. nō ſic in anima inqua ſunt ſpeciēs rerū. que nō ſunt ipſa aīma. ⁊ ideo cuꝫcognitio ſequatur eſſe. manifeſtū eſt. ꝙ ſimpliciter eſt cōgnoſcere res in verbo. vnde etiā dicit ph̓us ꝙ cognoſcere creatū in cauſa eſt cognoſcere ſimpliciter ipſuꝫ. ⁊ ml̓tomagis in cauſa que ſupra omnē cauſam ē. ſicut ē cauſa prima. ¶ Ad terciū dicendum. ꝙ aliter ē in cognitiōenoſtra ꝙͣ angelorū ẜm ꝙ oſtendit Bern̄. v. omel̓. ſuꝑ cātica dices. ſuꝑceleſtis ſpiritꝰ abſqꝫ adiutorio corporis. ⁊abſqꝫ intuitu horū que ꝑ corpus ſentiunt̉. ſola perfectioſue vicinitate ac viuacitate nature ſufficit apprehendereſumma ⁊ infima penetrare. an nō hoc apl̓us intellexitqui cum diceret. inuiſibilia dei per ea que facta ſunt intellecta conſpiciuntur. adiecit protinus a creatura mundi. nimirum qm̄ a creatura celi nō ita. quo enim his inuolūtus carne ac incola terre ſpiritus. ex cōſiderationeſenſibiliū profitiens. gradatim quodāmodo paulatiꝫqꝫnititur ꝑuenire. eo ille celeſtium habitor ingenua ſubtilitate a ſublimitate ſua ⁊ omni facilitate pertingit. nullo vtiqꝫ ſenſus corporei āminiculo fultus. nullo corporetmēbri adiutus officio. nullo corporee cuiuſcūqꝫ rei reformatus intuitu. Et idem ſubdit exempla notabilia dicens. Cur enī īter corꝑa ſpeciales ſcrutent̉ ſenſus. quosin libro vite ⁊ abſqꝫ cōditione legit. ⁊ abſqꝫ difficultate ītelligit. Cur in ſudore vultꝰ ſui laboret excutere granade paleis. de vineis vuas. ⁊ de amurca oleū. qui de ombus ſatis habūdeqꝫ ad manum habet. Quis mēdicet victum ſuū in domo ſua habūdans panibꝰ. quis puteū fodere curat. ⁊ terre viſceribꝰ venas aquaꝝ cū labore rimari cui vltro affatim aquas līpidas fons viuꝰ emanat. Idē dicit augu. ſuꝑ Gen̄. ad litt. ij. li. circa mediuꝫ. Neenī ſicut nos ad ꝑcipiendā ſapientiā eius proficiebāt.geli. vt inuiſibilia dei ꝑ ea que facta ſunt intellecta conſpiciēt. ꝗ ex quo facti ſunt. ip̄a eternitate ſancta ⁊ pia cōtemplatiōe ꝑfruunt̉. Facit ergo Bern̄. vim ī hͦ ꝙ dicit acreatura mūdi .i. a creatura hūana. ⁊ nō dicit a creaturaceli .i. a creatura angelica. quaſi diceret. licet ītellectꝰ humanus veniet ad cognitionē inuiſibiliū ꝑ creaturas. nōtn̄ intellectꝰ angelicꝰ. ẜm hoc ergo dicimꝰ. ꝙ verum ē ꝙcreatura hūana ꝙͣtum ē de ſe. nunꝙͣ venit ad cognitioneinuiſibiliū. ſed ſolū aut ꝑ priuationeꝫ aut ꝑ effectus. ẜmetiā quod dicit Dyoni. verbi gr̄a. ꝑ priuationem ſicut ſivelim ſcire quid ē deus. inducēdo in creaturis remouerdo eas a deo. vt dicatur. ꝙ nō eſt lapis. aut equus. ⁊ ſicde alijs. ⁊ ſic conicitur ꝙ eſt ſupra omnē creaturaꝫ. Aliomō ꝑ effectꝰ eiꝰ reꝑtos ī creaturis. ſicut ſi dicat̉. hec creatura ē bona. ⁊ nō ē bona a ſe. gͦ ab alio. Sꝫ tūc querit̉.vel ab alia creatura. vl̓ ab alio ꝙͣ a creatura. ⁊ tūc conicitur ꝙ ab alio ꝙͣ a creatura. ⁊ tūc conicit̉ aliquā ſubſtātiāeē īcatā pͥmā. qm̄ abir̄ n̄ ē ī īfinitū. ſꝫ ſic n̄ ē ī āgl̓o. ſꝫ āgl̓.ꝯgͦſcit d̓ū. l̓ ꝑ ip̄ꝫ. l̓ ꝑ ſil̓itudīeꝫ ab ip̄o accepta. ⁊ iō certiſſima ē eiꝰ ꝯgnitō qͣ ꝯgͦſcit res ī v̓bo. qm̄ ꝑ ip̄ꝫ v̓bū ꝯgͦſcit