detur ꝙ cognitio angeli nec debeat dici matutina nec veſpertina: qm̄ mane habet tenebrā antecedentē ⁊ lumenſequēs: econtra veſpera: ſed neutro modo eſt in angelisergo neutra cognitio. ¶ Reſponſio dicimꝰ ꝙ ſicut patꝫin libro ſuper gen̄. ad litt. Cū aug. ponit predictā duplicem angeli cognitionē. ibi intendit diuidere diē a nocte.ẜm ꝙ ſit huiuſmodi diuiſio. Gen̄. primo cū dicit̉. deꝰ diuiſit lucē a tenebris. ⁊ vult ꝙ cognitio angeli dicatur dies cuius ſunt due partes. mane .ſ. ⁊ veſpera. vult gͦ cognitionem angeli comꝑare diei ſiue luce eiuſdē: ignorātia nocti vel tenebris. ⁊ cū mane ſit principium diei veſpera finis. vult ſimiliter ẜm hoc. ꝙ ꝯgnitio angeli ī verbo dicatur matutina. cū ſit tanꝙͣ in principio rerū. Sꝫcognitio eius vel rerū in ſeipſo. vel rerū in proprio genere eſt veſpertina. cū ſit in creatura: q̄ inꝙͣtum eſt creatura ē ī declinatione ⁊ caſu. ⁊ iuxta hoc accipiunt̉ hec nomina matutinū ⁊ veſpertinū. reſpectu cognitionis angelice. ⁊ per hec patet ſolutio ad omnia obiecta. ꝓcedūtenim ex ſuppoſitione cuiuſdam falſi .ſ. ꝙ cognitio angeldicatur matutina aut veſpertina. qꝛ ſit cognitio in mane ⁊ in veſpere lucis cū tenebris. quod falſum eſt. ¶ Itēvt patet gen j. anteꝙͣ fieret mentio de mane ⁊ veſꝑe. iamerat dies diſtinctus a nocte. ⁊ ſimiliter in cōfirmationeangeli cognitio eius fuit diſtincta ab ignorantia. ẜm ꝙexponit Aug. ſuper gen̄. ad litte. Si ergo querat̉. quaretunc cognitio angeli nō dicitur diurna. dicimus ꝙ bene ſic poteſt vocari. Unde aug. in. xj. de ciui. dei capitulo. xxix. In verbo cognoſcunt angeli tanꝙͣ diurna cognitione. in ſeipſis tanꝙͣ veſpertina. Item in quarto libroſuper gen̄. ad litt. Lognitio que eſt in verbo ad diem ꝑtinet. que eſt in ſeipſis ad veſperam. ¶ Sed fortaſſe queretur. cum meridies ſit quaſi media pars diei īter mane ⁊ veſperam. videtur ẜm hoc. ꝙ debeat poni tercia differentia cognitionis angeli que diceret̉ meridiana. Adquod dicimus. ꝙ hoc nō oportet. nō enim poteſt angelꝰcognoſcere res. niſi aut in creatore aut in creatura. ⁊ hͦvel cognoſcēdo in ſeipſo res. vel in proprijs generibus.⁊ prima cognitio dicitur matutina. ſecunda veſꝑtina.¶ Membrum ſecundumDſecundū quo queritur. an cognitio in angelis matutina vel veſpertina dicatur naturalis. Ad quod ſic. Illud dicit̉ naturale qd̓a principio fuit in angelis. ſed cognitio veſpertina fuit in eis a principio. ¶ Preterea. aliquā habuerunt de creatore cognitionem. ergo cū illa nō dicat̉veſpertina erit matutina. ⁊ ita vtraqꝫ cognitio erit ī angelis naturalis. ¶ Contra. cognitio matutina eſt angelice nature formate cum dictum eſt fiat lux. ⁊cͣ. ergo cūnon ſit angelus ẜm naturam ſuā formatus. non habuitcognitionem matutinam ſed primitiuam cognitionem.¶ Preterea. hec ē cognitio reruꝫ in verbo. ſed hec cognitio eſt ſpirituum habentium gloriam. ſed angeli mali n̄habuerunt iſtum ſtatum. ergo nec cognitionem matutinam. ⁊ habuerunt naturalem. ergo illa nō fuit matutina. ¶ Ad quod dicenduꝫ. ꝙ veſpertina cognitio pōt dici dupliciter. vel cum cognoſcunt res in ſuo genere. velcum ex ipſis rebus ſiue ex ipſa natura cognoſcitiui ſineadminiculo gratie gratūfaciētis. aſcendit creatura angelica ad cognitionem creatoris. Cum ergo dicitur ꝙ angelus de natura ſua vel ex conſideratione rerum creatarum cognoſcit creatorem. dicitur hec cognitio non matutina ſed veſpertina. que non incipit a creatore ⁊ peruenit ad creaturam. ſed īcipit a creatura. ⁊ peruenit adcreatorem. Nec hoc eſt contrarium quod ponit beatusBern̄. differentiam inter cognitionem angelice nature⁊ humane. Uidetur enim dicere. ꝙ angelus immediatecognoſcat deum nō ſic autem homo. ſed hoc intelligendum eſt ꝙ aſſignare intendit differētiam inter hanc cōgnitionem ⁊ illam: ꝙ angelus non indiget adminiculocreature corporalis ſicut homo. nō enim per cognitio-

nem ſenſibilem venit ad intelligibilem. ſed nō excluditquin creatura intelligibilis per ſe nitatur aſcendere adognitionem creatricis eſſentie. ¶ Ad illud v̓o qd̓ queritur. vtrum altera iſtarum cognitionū ſit naturalis. dicēdum naturale dicitur dupliciter. vel ad quod ſufficit natura. vel qd̓ datum eſt a principio ipſe nature ⁊ reputatur quaſi naturale. Secūdo modo poſſet dici altera earum iſtarum naturalis. primo v̓o mō dicitur naturalisquedam cognitio. qua potuerunt angeli cognoſcere resin ſeipſis vel in proprio genere.¶ Membrum terciumDtercium quo queritur de ſufficiētia huiꝰdiuiſionis. Ad quod ſic aug. ponit. ꝙ anlus cognoſcit res in verbo. ⁊ in ſe ⁊ in prprio genere. quare ẜm hoc ſunt tres ratiōesẜm quas cognoſcitur angelus. ⁊ patet ꝙ ẜm primā rationem dicitur cognitio angeli matutina. ẜm terciaꝫ veſpertina. quare he due differētie nō ſufficiunt. ¶ At poſſet dici. ꝙ debet poni media differentia cognitiōis quedicitur meridiana. ſed hoc ē ſupra poſitū ⁊ ſolutuꝫ. Reſpondetur concedimus ꝙ iuxta primā cognitionem angeli ſumitur cognitio matutina. ſed veſꝑtina nō ſolū iuxta terciā ſed ⁊ iuxta ſcd̓am. vt manifeſtatū eſt ſupra. cūvtraqꝫ cognitio ſit in creatura. ⁊ ideo dicit Aug. ad oroſium. Ipſa creature cognitio in ſemetipſa veſꝑtina quedei cognitione erat mane. ⁊ idē in eodē. Sciētia angelorum in ſeipſis. in comꝑatione ad ſcientiam q̄ eſt in verbo dicitur veſpertina. ſic ergo tam ſcd̓a differentia ꝯgntionis angelice ꝙͣ tercia dicitur veſpertina. tamen terciaſimpliciter. ſed ſcd̓a quodāmodo. ¶ Sed tūc querit̉ queeſt differētia inter hanc duplicem cognitionem veſpertinam. Et videtur ꝙ nulla. qm̄ nec a ꝑte cognoſcentis. cūcognoſcens poſſit eſſe idem angelus. nec a ꝑte rei cognite. qm̄ eandem rem cognoſcit angelus ī ſeipſo ⁊ in generibus rerum. nec a ꝑte eius quo cognoſcuntur res ꝑ ſuas ſpecies: ſed nihil aliud videtur ratione cuiꝰ poſſit aſſignari differētia. quare ⁊cͣ. ¶ Cōtra angeli ꝯgnouerūtres fiendas in ſeipſis angelis. ⁊ ita ẜm ordinem natureanteꝙͣ fierent: ſed in proprijs generibus rerum. nō cōtingit res cognoſcere anteꝙͣ fiant. ſed ſolum iaꝫ factas. ẜmyponit aug. ſed cōſtat ꝙ alio modo cognoſcitur res finda nōdum facta. ⁊ res que cognoſcitur ẜm ꝙ iā factaeſt. Unde aug. ſuꝑ gen̄. ad lit. accipit illa tria verba queponūtur in cōditione firmamēti. gen̄. j. fiat. fecit. ⁊ factūeſt: ⁊ vult illa diſtinguere referēdo ad triplicē cognitiōꝫangeli. qm̄ ꝙ dicit̉ fiat. refert̉ ad cognitionē angeli quāhabet in verbo. Fecit ad cognitionē rerū in ipſo angelo.⁊ factū eſt ad cognitionē rerum in proprio genere. lꝫ .n.hec ſimul fuerīt tēpore tn̄ ibi ē prioritas ordine ⁊ dignitate. Unde li fiat dicit quaſi diſpoſitionē ad operanduꝫ.quod cognouit angelꝰ in verbo. li fecit quaſi ip̄m operari qd̓ cognouit. ī ſeip̄o li factū ꝙ iā oꝑatu. qd̓ ꝯgnouit angelus ī rebꝰ iā creatis. ⁊ hoc ſic cognoſcere dedit deꝰ angelo. ẜm ꝙ ibi dicit aug. ſic ergo patet ꝙ differunt huiꝰnodi cognitiōes quod cōcedimꝰ. ¶ Ad illud ergo quodobijcit̉ in cōtrariū. dicimꝰ ꝙ angelus cognoſcit res in ſeangelo ꝑ ſpecies ſibi datas. ſed ī ꝓprio genere accipiēdeſpecies ab ipſis rebꝰ. licet ergo vtrobiqꝫ cognoſcat res ꝑearū ſpecies differēter tn̄. Et patet exemplū de artifice.qui aliter cognoſcit archam anteꝙͣ fiat. ⁊ poſtꝙͣ facta ē⁊ tn̄ vtrobiqꝫ ꝑ ſuā ſpeciē ꝯgnoſcit. patet ergo ex p̄dictisquomō ē pone tm̄ duas differētias ꝯgnitiōis in angelo.⁊ tn̄ ſunt eiꝰ tres ratiōes cognoſcēdi. ⁊ quomō huiꝰ mōtres rationes differāt. qm̄ illa que eſt in verbo nullo mōdepēdet a re creata. ſed illa que ē in angelo ad minꝰ dependet a forma vel ſpecie cōcreata ipſi angelo. qꝛ intelligentia ē plena formis. ſꝫ illa que ē rerū ī ꝓprijs generibꝰa rebus creatis ſimplicit̓ dependet. Ex hoc patet. ꝙ iſtetres rationes cognoſcendi. ẜm nobilitatē earū differūt.ma increata ꝙͣ conereata ipſi angelonobilior enim ē