.xix.Queſtio
ſicut dicit̉ Thob̓. v. ¶ Solutio ꝯcedendum eſt ꝙ angelus ſit. Unde de eius effectibꝰ ſatis habetur in veteri teſtamēto et nouo. ¶ Ad ea v̓o que obijciunt̉ in ꝯtrariumintelligendū primo eſt. ꝙ eſt angeli ad hominē ſuꝑioritas. et inferioritas. ⁊ paritas quo ad diuerſa tn̄: quo adhoc ꝙ ſolus deus nōſolū eſt principiū creaturaꝝ. ſꝫ etiāfinis. ita et homo eſt finis creaturaꝝ. eſt hō qd̓ ammodoſuꝑior. Scd̓m v̓o ꝙ homo dicit̉ ad imaginē dei. nō ē angelus eo ſuꝑior dignitate quo ad hoc: ſꝫ ꝙͣtū ad memoriam. intelligētiā ⁊ volūtatem. eſt inter ip̄os paritas. ẜmꝙ ratōne hoꝝ determīatur abſolute imago dei in ipſis:ſꝫ quo ad actu intelligēdi. eſt angelus ſuꝑior dignitate.qꝛ habet ſimpliciorē modū in intelligendo ꝙͣ homo. ⁊ bene ꝯcedimus ꝙ angelus datus eſt homī ad cuſtodiā. ⁊ eimulta reuelat. Unde qd̓ammō eſt ei ſubiectus ꝙͣtum adintellectū. nō tn̄ ſimpliciter: ſed ſoli deo (cuius ſolūmodo eſt dare eſſe) eſt ſimpliciter ſubiectus. Un̄ angelꝰ nōdicit̉ dator ſed mīſtrator. ¶ Ad hoc qd̓ obijcit̉ ꝙ angeeſt ſimpliciter inferior hoīe. cū mīſtrare ad inferiorē ꝑtineat: dicimus ꝙ nō ꝓpter hoc habet̉. ꝙ in hoīe reſideataliqua dominatio reſpectu angeli: ſꝫ ꝙ illud mīſteriū ſitad vtilitatē hoīs. Unde ꝓprie rōne huius miniſterij. eſtminiſter dei. nō homīs. ¶ Ad alia v̓o dicendū eſt. ꝙ angelus ratōne mīſterij ordinat̉ ad hoīem. nō cū ratōne cōtemplatōnis intime qua deū ꝯtemplat̉. ſꝫ ordinat̉ ſuprahominē. et ita ordinē habebit in vniuerſo vtroqꝫ mō. ſeddifferenter. ¶ Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉. ꝙ eius cuſtodire ēcuius eſt dare eſſe. dicendū eſt ꝙ eius eſt cuſtodire aucͣtoritate. et illumīare auctoritate. et ita de alijs: nihilominꝰtn̄ habet miniſtros. ſicut eſt de rege magno. qui auctoritate cuſtodit ea que ſunt in regno ſuo. nihilominꝰ v̓o hꝫꝑticulares cuſtodes. ꝗ diuerſis cuſtodijs ſunt deputati.Nembrum. ij.Dſecundum quo queritur. quid ſit anlus genere. Circa qd̓ queruntur duo. Primo. vtrū ſit lumē ſpūale ex ꝯditione ſue nature: qd̓ videt̉ ꝑ hoc. qd̓ dicit dyo. in li. dediuinis nomībꝰ. Demones integri ſunt et clariſſimi: etſi ip̄i nō vident claudentes ip̄ius boni inſpectiuas virtutes: ſed ꝯſtat ꝙ hmōi claritas nō ꝯtingit ex aliquo accidenti ſupra naturā. dico aūt naturā primā reꝝ inſtitutionē: ſed eſſe clariſſimū nō ꝯuenit niſi lumini. gͦ angeli exſua prima inſtitutione naturali. ſunt lumina. ¶ Itē dyoni. in eodē li. Angelus eſt imago dei. manifeſtatō occulti luminis. ſpeculū purū ſplendidiſſimū. ſꝫ qd̓ eſt ſplendidiſſimū ratōne lumīs dicit̉ hmōi. ergo angeli ſunt lumina ſiue luminoſi. ¶ Item dyoni. loquēs de angelis in lide ierarchia angelica. dicit ꝙ angeli ſunt lumina a pr̄eluminū deſcēdentia. ¶ Itē Ioh̓. dama. in ſcd̓a diſtinction. lumē creatus eſt a conditore ⁊ bonus factus. gͦ angeli ex ip̄a ꝯditione ſunt lumina. et ꝯſtat ꝙ loquit̉ de lumīe intellectuali. vnde premittit̉. bonū eſt lumen intellectuale angeli: gͦ ex ſua ꝯditōe ſunt lumīa intellectualia.¶ Preterea ſicut dicit ambro. lumīs eſt manifeſtare ſe ⁊alia. ſꝫ hanc ꝓprietatē habet angelus vt ſe manifeſtet. etſic ab alio cognoſcat̉. ⁊ alia faciat cognoſce̓: ex quo preſumit̉. ꝙ angeli ſint lumina. cū ꝓprietatē ei ꝯuenientemhabeāt. ¶ Preterea cū dicit̉ in gen. fiat lux ⁊ facta ē lux.lucis noīe (ẜm ꝙ exponit btūs augꝰ) deſignat̉ angelicacreatura: gͦ angeli ſunt lumina. ¶ Contra. lumen nō poteſt eſſe tenebra. ſed angelus poteſt fieri tenebra ſpūalispeccatū. Unde dama. malū eſt tenebra intelligibilis.Auerſi em̄ a ſummo lumīe facti ſunt tenebre. ergo angeli de ſua natura nō ſunt lumina. ¶ Item cū dicit̉. deusdiuiſit lumen a tenebris. noīe lucis deſignant̉ angeli ſancti. noīe tenebraꝝ angeli ꝗ ceciderūt ꝑ peccatū. ergo angeli de ſua natura indifferētiā hn̄t ad lucē et tenebras.gͦ nō ſunt de ſua natura prima lumina. ¶ Preterea. locus et locatum ſunt ꝓportionabilia. ſꝫ loco tenebroſo ꝓportionant̉ demones. ergo ſunt tenebroſi. Unde et dicū
tur angeli tenebraꝝ. ſicut habet̉ vlti. ad ephe. Nō eſt nobis colluctatō aduerſus carnē ⁊ ſanguine. ſed aduerſusrectores tenebraꝝ haꝝ. ergo angeli de ſua natura nō ſūtlumīoſi. ¶ Preterea ſi eſſent in ſua natura lumina maliangeli. cū ſeip̄os cognoſcāt. cognoſcerēt ſe eſſe lumiolos.ſꝫ cognoſcēdo ſe eſſe lumīoſos ſequeret̉ delectatio. tal̓ autem nō eſt in angelis malis: gͦ angeli de ſua natura nonſunt lumīa. ¶ Ad qd̓ dicendū ꝙ duplex eſt lumē. ſcꝫ nature et gratie. qd̓ etiā dicit̉ lume nature hoc eſt donū deiUnde vtiqꝫ lumīa ad donū dei ꝑtinent ſed differenter.Un̄ in lib. de diui. no. data ip̄is angelica dona. nequaꝙͣip̄a mutata eſſe dicimus. ſed hoc intelligit̉ de dono natrre. qd̓ nō ex toto mutatū eſt. ſed donū gratie (ſuppoſito ꝙhabuit grām gratū facientē) oīno eſt ablatū. ¶ Ad obiectū aūt primo dicendū ꝙ illud qd̓ dicit dyo. in li. de diunis no. intelligit̉ de lumine nature nō de lumīe gratie gͣtum faciētis. Unde nihil ꝓhibet demōes eſſe clariſſimosꝙͣtū ad ip̄m lumē nature. qd̓ eſt in ip̄a ꝑſpicacitate intelligentie: et nihilominꝰ eſſe nō vidētes ꝓpter defectū gr̄gratū faciētis quā nō habent. ꝓpter faſtū elatōis in quaceciderūt. ¶ Ad ſcd̓m dicendū. ꝙ auctoritas beati dyointelligi videt̉ de angelo iam habēte formā gr̄e. ꝓpter hͦꝙ dicit̉ ſpeculū ſplendidiſſimū. ſi tn̄ accipiat̉ ꝓ ſplendore nature angelus dicit̉ eſſe ſpeculū ſplēdidiſſimū .i. valde ſplendidū. ꝓpter reſultatōem cuiuſdaꝫ lucis create aluce increata. Ꝙ aūt dicit̉ manifeſtatō occulti lumīs. hͨintelligit̉ ꝓpter hoc ꝙ lumē diuinitatis dicit̉ occultiſſimū. manifeſtatō aūt eius eſt in lumine intelligētie angelice primo. ¶ Ad terciū dicēdū. ꝙ illud qd̓ dicit̉ ꝙ angeli ſunt lumīa. intelligit̉ de illumīatis ꝑ gratiā. ſic em̄ ꝓcedit tractatꝰ de ierarchia angelica. loꝗt̉ em̄ de ordinibꝰangeloꝝ ꝓut iā hn̄t gratiā gratū faciētē. ¶ Ad quartuꝫdicendū. ꝙ verbū Ioh̓. dama. poteſt intelligi. vel de lumine nature. vel de lumīe gratie gratū faciētis. qd̓ datūfuit a principio. ſuppoſito ꝙ angeli habēt gr̄am gratumfaciēte ꝙͣcito fuerūt creati. ¶ Ad ꝗntum dicēdū. ꝙ intētio beati ambro. refert̉ ad hoc qd̓ intelligit̉ de lumīe nature. qd̓ em̄ ſe pōt cognoſcere ⁊ alia: hoc refert̉ ad lumēnature: angelica em̄ intelligentia. et ſi nō aſſit gratia. hꝫpotētiam cognoſcēdi ſe ⁊ alia. ¶ Ad ſextū dicendū. ꝙ intelligit̉ ꝯditio angeli dupliciter. ꝙͣtū ad eē et ꝙͣtū ad bene eſſe. Ꝙtū aūt ad eſſe intelligit̉ ꝯditio angeli in ꝯdition celi: ꝙͣtū ad bene eſſe in ꝯditōe lumīs. ſicut dicit ibidē glo. fieri em̄ lucē. nihil aliud eſt ꝙͣ angelicā creaturaꝫꝯuerti ad lumē eternū. ⁊ cuius habeat ſimilitudinē et inea habeat deſideriū perſeuerādi.¶ Arti. ſcqͣs huiꝰ mēbri.Dhuc etiā querit̉. ꝗd ſit angelus genere. Eſtem̄ duplex eſſe ꝙͣtū ad eē pure nat̉ale ⁊ ꝙͣtuꝫad eē gratuitū. Ꝙ em̄ dr̄ lumē hͦ ꝑtinet ad eēgratuitū. ꝙ dr̄ ſuba a dama. h̓ ꝑtinet ad eē nat̉ale. Querit̉ gͦ cū nō ſit accidēs. eo ꝙ in nullo alio eſt ſic̄ in ſubiecto erit ſub̓a. Sub̓a aūt dicit̉ tripliciter. materia et for̄aet qd̓ eſt ex his: addit̉ etiā qͣrta drn̄tia vt ſub̓a dicat̉ illd̓qd̓ ꝑtinet ad quidditatē rei. Querit̉ gͦ. vtrū angelus ſitſub̓a iſto mō vel illo. ¶ Ꝙ aūt nō dicat̉ ſub̓a materia ſicon̄dit̉. Subſtātia materia eſt receptiua formaꝝ. q̄ cumip̄a faciūt vnū in natura: ſꝫ ſi angelus eſt ſuſceptiuꝰ alicuiꝰ forme. nō erit receptiuus forme q̄ faciat vnū in natura cū angelo. gͦ angelus nō eſt ſub̓a materia: nec ſub̓aforma. cū ſub̓a forma ꝑficiat aliquā materiā. ¶ Pretēaforma ineſt materie ẜm quēdā modū. nec hꝫ rōnem ꝑ ſeſubſiſtēdi: angelꝰ aūt nullū iſtoꝝ habet. gͦ nō dicet̉ ſub̓aforma. Nec dicet̉ ſub̓a q̄ eſt ex his: ſub̓a em̄ que ē ex his.eſt ꝯpoſita. angelus aūt ſimplicitatē hꝫ reſpectu materieSimplicitatē etiā hꝫ reſpectu forme. cū vtraqꝫ rō ſit entis ꝯpoſiti corꝑalis. nō ergo angelus eſt ſub̓a cōpoſita.¶ Si v̓o forte dicat̉. ꝙ angelus habet in ſe ꝯpoſitōnemmaterie et forme. et ei atteſtat̉ ꝙ hꝫ potētiaꝫ recipiendi⁊ agendi: ẜm hoc obijcit̉. ꝙ pari ratione forma angeli