Queſtio.xix.

ꝙ ſemꝑ dicat ſemꝑ eternitatis. ſꝫ ſemꝑ eui vel tꝑis. Un̄ug. ibidem. Deus ſemꝑ fuit eternitate immutabili iſtiūt facti ſunt. ſꝫ ideo ſꝑ fuiſſe dicunt̉. qꝛ om̄i tꝑe fuerūt.ſine ꝗbꝰ tꝑa nullo mō eſſe potuerūt. Et iterū. ſicut dicimus creatū tp̄s ſꝑ fuiſſe. qꝛ om̄i tꝑe tp̄s fuit. ita nō ē ꝯſequēs vt ſi ſemꝑ fuerūt angeli. ideo nō ſint creati. vt ꝓpterea ſemꝑ fuiſſe dicant̉. qꝛ oī tꝑe fuerūt. Ꝙ aūt dicit̉ prior om̄i creatura eſt ſapīa. ſi intelligat̉ de angelica ꝓpterrōnem eius ꝙ eſt creatū. nō intelligēdū eſt ꝙ prior tꝑe celo ⁊ terra ſit creata: ſꝫ prior dignitate. rōne ſue incorporeitatis. ⁊ ſue ſeꝑatōnis a corporibꝰ. Un̄ aug. xj. de ciui.dei. Angelica creatura eſt q̄ oīa q̄ deus ꝯdidit. nature dignitate p̄cedit. vel dr̄ prior oīm. qꝛ prima inter creat̉as.eo ꝙ cū celo creet̉. vel qꝛ primo die ſit facta. ẜm ꝙ noīelucis ſpūalis intelligit̉. Similiter illud qd̓ dr̄ in. xl. iobIp̄e eſt principiū viaꝝ dei: attendendū eſt principiū ẜmiam dictā rōem. vel rōne dignitatis vel rōne tꝑis: eo ꝙinter angelos hūc primū dignitate ꝯdiderit. Unde gre.Principiū actionū dei vehemot dicit̉. qꝛ cū tāta crearethūc primū ꝯdidit. quē eminētiorē reliꝗs angelis fecit. ⁊hoc ad dignitatē ꝑtinet. Cū angelis v̓o primus dicit̉ cōditus tꝑe. qꝛ ẜm quorundā ſanctoꝝ opinionē. primo diconditus eſt. et intelligūt prioritate diei. ad die prioritate tꝑis. Nec hec eſt ꝯtrariū ꝙ ibidē dr̄. ecce vehemot quēfeci tecū: nō em̄ intelligit̉ ẜm beatū Gregorium de vnitate tꝑis. ſꝫ cognatōe rōis. Un̄ grego. cū hoīe factus eſt.nō vnitate tꝑis ſꝫ cognatōe ratōnis. qꝛ in cūcta rerū naͣtura. nullū rōnale aīal eſt niſi angelus ⁊ hō: ꝗcquid rōne vtiine factū nō dicitur¶ Nembrum. ij.ID ſcd̓m quo querit̉. an̄ ꝯditi ſint in nat̉alibus tm̄. vel etiā in gratuitis. Qd̓ auctoritatibꝰ et rōibꝰ ꝓbat̉. Dicit em̄ aug. in li. deci. dei. xij. Bonā volūtatē ꝗs fecit. niſi illequi eos cū bona volūtate .i. cū amore caſto qͦ illi adherētcreauit. ſimul in eis cōdens naturā et largies gratiam¶ Itē augin li. de correctōne ⁊ gr̄a. Angeli beati erantanteꝙͣ caderēt. eratqꝫ qd̓ adhuc eoꝝ beatitudini adderetur. ſi ꝑſtitiſſent donec ſumme beatitudinis plenitudintanꝙͣ premiū ꝑmanſionis ſuſciꝑent. Ex qͦ arguit̉. cū beatitudo nō ſit ſine gr̄a: ꝙ ip̄i erāt nō tm̄ in naturalibꝰ creati ſꝫ etiā ī gratuitis. ¶ Itē Ioh̓. dama. loquēs de angelis dicit. Per v̓bū dei creati ſunt om̄s angeli. ⁊ a ſpūſancto ꝑ ſanctificatōem ꝑfecti: ẜm ꝓportionē dignitatis ⁊ ordinis. illumīatōne ⁊ gr̄a ꝑticipates. ¶ Itē dama. lumencreatus eſt a conditore ⁊ bonus factus eſt. ¶ Itē augde fide ad petꝝ. De angelis hͦ diſpoſuit ⁊ impleuit. vt ſiꝗs eoꝝ bonitatē yolūtatis ꝑderet. nunꝙͣ eū diuino munere reꝑaret. ¶ Item rōnibꝰ pōt on̄di cū em̄ angeli creati eſſent in ſtatu. in qͦ aliqua lege nature aſtricti erant.poterāt demereri tranſgrediēdo legē illā: gͦ ꝑ oppoſitumimplēdo qd̓ legis erat poterāt mereri: ſꝫ mereri nō poterāt niſi habēdo gr̄am gratūfacientē. gͦ ꝯditi erant nō tm̄in naturalibꝰ ſꝫ etiā in gratuitis. ¶ Itē in mēte angelicaſcriptū eſt p̄ceptū dilectōnis diuīe: cū p̄cepto aūt datū ēadiutoriū implēdi: nihil em̄ repugnās erat ex ꝑte recipientis. nec defuit bonitas diuina ſue creature: ſꝫ adiutorium iſtud nō eſt niſi gr̄e. gͦ ꝯditi ſunt cū gratuitis. Itemguit̉ ex hͦ qd̓ dicit aug. in li. de fide ad pe. creauit eos.vt pͦ ſeip̄is illū diligerēt. cuiꝰ ſe tales creatos oꝑe cognouiſſent: ſꝫ nō poterat diligere ip̄m p̄ſe. niſi gratiā eleuātenaturā: gͦ habuerūt grām a principio creatōnis. ¶ Iteꝫſumit̉ rō a minori: ſi em̄ hō ꝗ nō hꝫ tātā ſimilitudinē naͣture ꝯditus ē in gratuitis. multo fortius angelus ꝯditusfuit in gratuitis. Ꝙ aūt hō ꝯditus fuit in gratuitis accipit̉ ex hͦ qd̓ dr̄ ſuꝑ illud luce. x. ſpoliauerūt eū ⁊cͣ. Perhominē em̄ illū intelligit̉ adā: vulneratus gͦ fuit in naturalibꝰ. ⁊ ſpoliatus gratuitis. gͦ habuit gratuita. Item ſide angelo cadente verum eſt ꝙ conditus fuit in gratuitis: multo vel eque eſt veruꝫ de alijs: ſed de ip̄o dicit̉ ſub

figura Ezech̓. xxiij. Plenus ſapīa ⁊ ꝑfectus decore ī delicijs ꝑadiſi dei fuiſti. ſed delicie ꝑadiſi ſpūalis ſunt gratie. gͦ fuit ꝯditus in gratuitis. pari gͦ rōne vel amplioriboni angeli erant ꝯditi in gratuitis. ¶ Contra. aug. ſuper gen̄. ꝙ angelica creatura primo erat informis creata et celū dicta: deinde dicit ea formatā ⁊ lucē appellatā.hec aūt formatō eſt in ꝯuerſione ip̄ius angeli ad ſuū cōditorē. q̄ ꝯuerſio eſt ꝑ grām: ergo nō primo cū creati ſūt.cōditi ſunt in gratuitis. ¶ Item ſi gratiā habuiſſent gratumfacientē: qua rōne vnus ꝯuerteretur ad deū meritorie. eadē ratōne alter ꝯuerteret̉. gͦ ſi quidā ſtetiſſent. pari ratōne et alij. ¶ Item dicit aug. in encheri. ſic factus ēhō rectus. vt manere in ea rectitudine poſſet. nō ſine diuino adiutorio. et ſuo fieri ꝑuerſus arbitrio. ſed hec rectitudo fuit gratie gratis date ip̄i nature. Si v̓o habuiſſet gr̄am gratū facientē: ex adiutorio illius gratie poſſꝫmanere in illa rectitudine: ergo non habuit hō a principio adiutoriū gratie gratū facientē. gͦ nec angelus. Itecreati erant in tali ſtatu. in quo indifferētes erāt ad bonū ⁊ ad malū. vt ſi vellent ꝯuerterent̉ ſi vellent auerterēt̉: ſꝫ hec differētia eſt naturaliū nō gratuitoꝝ. ergo aneli ꝯditi erāt tm̄ in naturalibꝰ ⁊ nō ꝯditi in gratuitis.¶ Ad qd̓ dicūt quidam. ꝙ angeli creati erāt in naturalibus et ꝯditi in gratuitis. ¶ Ad obiectū aūt in ꝯtrariūprimo dicūt ꝙ nō eſt ꝯtrariū. ꝙ primo fuit creata natura angl̓ica informis. et poſtea for̄ata facta ē lux. Scd̓menim opinionē aug. hic prius ⁊ poſterius nō referunturniſi ad ordinē nature. nō ad ordinē temꝑis: et ſic ſimulcreati ſunt in naturalibꝰ ⁊ ꝯditi in gratuitis. Scd̓m autem opinionē alioꝝ ſanctoꝝ. prius et poſterius dicit̉ intꝑe: et ſic prius erāt in naturalibꝰ creati et poſtea in gratuitis ꝯditi. Aliqui tn̄ ꝗ illud opus prime diei de ip̄a luce facta referunt ad confirmatōnem. vnde diuiſio lucisa tenebris eſt ſeꝑatio confirmatoꝝ in bono. a confirmatis in malo. dicunt angelicam naturam eſſe informē. qꝛnondum habuit confirmationem: ſed non dicunt informem. quia nō habuit formam gratie: et hoc modo ſimulcreati erant in naturalibꝰ et gratuitis. ꝙͣtum gͦ ad duasopiniones ſuſtineri poteſt. Nec eſt ꝯtrariū qd̓ dicit Auguſti. qꝛ non intelligitur de hoc quod eſt prius et poſterius tempore. ſed natura ſiue origine. ¶ Ad ſecundumdicendum. ꝙ licet angeli boni et qui nunc ſunt mali ſintconditi in gratuitis: nihilominus remanebat apud eoslibertas arbitrij. ẜm quam illi poterāt perſiſtere in gratia ex dono dei. et iſti cadere a gratia: et hoc non fuit exparte gratie ſed ex parte voluntatis. cuius erat perſiſtere in bono vel cadere a bono: et eſt ſimilis reſponſioreſponſioni auguſtini. qua reſpōdet obiectioni facte deduobus qui pares ſunt in omnibus. preter hoc ꝙ vnusreſiſtit peccato et alter cadit in peccatum: dicit enim ꝙhoc eſt ex ip̄a libera volūtate. que facit qd̓ in ſe eſt vt adbonum conuertatur. vel deficit a bono ad qd̓ poſſet conuerti: ſicut em̄ eſt in hominibus duobus. quorum vterqꝫhabet gratiam. vnus cadit per peccatum. alius v̓o noncadit: ita potuit eſſe angelis. ¶ Ad tercium dicenduꝫ. ꝙlicet homo vel angelus factus ſit rectus non tm̄ rectitudine nature ſed rectitudine gratie: non tamen ex illa rectitudine accipit perſeuerantiam ſicut oſtēdit Anſel. decaritate diuina. Sicut enim homo. et ſi habeat gratiamgratum facientem: non tamen habet donum perſeuerantie quo non poſſit cadere a bono: habet tamen donū gratie. cui ſi adhereat manebit in bono: ita angeli. licet haberent gratiam gratumfacientem. nō tamen habueruntdonum perſeuerantie. quo in bono confirmarentur. ſedhabuerunt donum gratie quo in bono poſſent permanere. ¶ Ad vltimum dicenduꝫ. ꝙ licet creati eſſent ẜm qdam in differentiā ad bonū et malum. hoc modo vt poſſent ſcilicet conuerti ⁊ auerti ſi vellent: tamen poterant⁊ hi ⁊ illi habere gratiam. licet enim gratia inclinet liberum arbitrium vt conuertatur ad bonum: nihilominus tamen ſibi relinquitur vt adhereat gratie ſequendo