Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Ad quintū quo querit̉ vtꝝ ꝑfectio adtendat̉ reſpectu reꝝ in genere vl̓ in ſpē. vl̓ etiam ī indiuiduis. fit ī generibꝰ ſpēbꝰvidet̉ hoc dic̄ in Gen̄. j. ī fine. Igit̉fecti ſūt celi oīs ornatus eoꝝ: ſꝫ hec ꝑfectio fuit ī generibꝰ ſpēbꝰ oībꝰ. aūt in oībꝰ indiuiduis. tūc fuitfectū vniuerſū. ꝑfectio vniuerſi ꝯſiſtit in iſtis. Itē augu. ſuꝑ Gen̄. ad litte. Si aliquā creaturā ſic inſtituereputauimꝰ vt genꝰ eꝰ p̄me illi ꝯditioni inſeruerit. aꝑteꝯtradicimꝰ dicēti ſcripture. qꝛ ꝯſūmauit opus die ſexto. Cōtra. plus eſt vnū numero ꝙͣ vnum ſpē vl̓genere: ꝑfectio multitudinis plus colliget̉ ex his. quehn̄t vnitatē indiuiduatōis. ꝙͣ vnitatē generis vl̓ ſpēi: ſꝫhec ē ꝑfectio ip̄ius mūdi. ꝑfectō mūdi ꝯſiſtit tm̄ inml̓titudīe geneꝝ vl̓ ſpecieꝝ. Ad qd̓ dicēdū. duplexſꝑfectio vna ī rebꝰ actu entibꝰ. alia eſt in ip̄is pͥnciijs hn̄tibꝰ virtutē multiplicādi res actu exiſtētes. ad pͥmū modū fuit oīmoda ꝑfectō in oꝑbꝰ ſex die. Ꝙtū ad ſcd̓m modū fuit ꝑfectio ſufficiēs. Un̄ aug.ſuꝑ GGen̄. ad litt. pt̄ intelligi deū reꝗeuiſſe a ꝯdēdis generibꝰ creature. qꝛ vltra ꝯdidit aliqua genera nouade inceps aūt vſqꝫ nūc vltra oꝑat̉ eorundeꝫ geneꝝ admīſtratōꝫ. Itē Aug. ſuꝑ Gen̄. defuit aliqd̓ tūc cauſaliter ꝯditum. qd̓ poſtea viſibiliter ꝯdebatur. Nlembrum ſextum.Dſextū quo querit̉. vtꝝ quodlibꝫ qd̓ eſt īmūdo dicat̉ imꝑfectū reſpectu illius ꝑfectōis. Qd̓ videt̉ quodlibet em̄ qd̓ ē īdo ꝑs eſt ip̄ius mūdi: ſꝫ ꝑs poſſibilis eſt reſpectu ꝑfectionis totiꝰ. qd̓ eſt poſſibile reſpectu ꝑfectionis totiꝰ. dr̄ imꝑfectū reſpectu illiꝰ: qͦdlibet qd̓ eſt inmūdo eſt imꝑfectū reſpectu ꝑfectōis mūdi. Hoc etiaꝫarguit̉ ex ꝯꝑatōe corꝑis hūani. ꝑtes em̄ corꝑis hūani īꝑfectōꝫ hn̄t reſpectu aīe que eſt ꝑfectio totiꝰ. ſic erit īmūdo ꝑtibꝰ eiꝰ Cōtra. celū p̄mum qd̓ mouet̉. nonquerit aliud ad ſui motū ꝙͣ illā ꝑfectōeꝫ: ſed ad ſui eſſe querit̉ illud. ſed rōe ſui dr̄ ꝑs ip̄ius mūdi. ergo ratiōe ſui eſt imꝑfectū reſpectu illiꝰ ꝑfectiōis mūdi. Pretere a ſi ponat̉ quedā ꝑfectō mūdi intͣ ſic̄ lux quediffudit ſe ꝑtes mūdi. celū illud qd̓ pͥmo ht̄ lucē ī actu in potētia. dicet̉ poſſibile ſiue imꝑfectū reſpectuhuiꝰ ꝑfectōis mūdi. Ad qd̓ dicēdū eſt. ē duplex ꝑfectio in aliquo toto. Eſt em̄ ꝑfectio que dat ꝑtibꝰdi ẜm qd̓ ē in toto: eſt ꝑfectō ꝯſeruat oꝑatōꝫ partiuꝫſiue motū. ꝑfectō dicta ip̄iꝰ mūdi. dat ꝑtibusmūdi. ẜm ſūt in mūdo. ſed ſeruat quādā ꝯtinuatiōemī motu vl̓ oꝑatōe: ꝓpter hoc licꝫ poſſibilia ſint ad ip̄aꝫꝑfectōeꝫ rōne motꝰ vel oꝑis. non tn̄ rōe ip̄iꝰ in ꝑtibusnobilibꝰ maxīe. Nec eſt ſimile de aīa que eſt ꝑfectio corꝑis hūani: ip̄a em̄ ꝯſeruat in ꝑtibꝰ viuificādo motūin eiſdē. omnino dr̄ ꝑfectio. hec aūt dr̄ ꝑfectō ẜmquid inqͣtū ꝑtes mundi ſubiecte ſūt motui. Si aūt loꝗmur de ip̄is ꝑtibꝰ in ſuo hn̄t quandā ꝑfectōꝫ intra.ẜm Aug. vocat̉ ꝯnexio: que tn̄ ꝯnexio eſt ſine v̓tute diuina. res mūdi in ordīe ꝯnectēte. Un̄ Aug. v. de ciui. d̓iip̄m cauſaꝝ ordinē quādā ꝯnexiōꝫ dei ſūmi tribuūt volutati. De hac iteꝝ ꝯnexione dicit Aug. in. iij. de libe. arbi. Si rebꝰ deeſſent aīe. que ip̄m faſtigiū ordinis ī vniuerſa creatur a ſic obtinerēt: vt ſi peccare voluiſſēt infirmaret̉ vniuerſitas. magnum quiddam deeſſet creaetureillud em̄ deeſſet. quo remotu ſtabilitas rerum atqꝫ connexio turbaretur. Queſtio decimanona deangelis quo ad fieri.Xpedita ꝑte quetinet ad ꝯſideratōꝫ creature in ꝯmumadiuuāte dn̄o ꝓcedēdū eſt ad ꝯſiderationē creature in ſpeciali. ꝙͣtū ad nature

inſtitutōeꝫ. Primo natura ſpūali ꝯſiderandū eſt. Re.inde de corꝑali. Tercio de illa ꝯpoſita ē de corꝑaliſpūali .ſ. hoīe. Spūalis v̓o creatura de qua pͥmo eſt agē eſt angelꝰ hoc nomē habet ex officio. ex naturaſicut dicit gre. Circa v̓o angelū ſūt hec ꝯſiderāda. Pri qd̓ ꝑtinet ad fieri. Scd̓m qd̓ ꝑtinet ad ſubſtātiale eiꝰ. Terciū qd̓ ꝑtinet ad potētiā eiꝰ oꝑatōꝫ. Hec at̄duo ſūt ꝯiūctim tractāda. qꝛ vnū illoꝝ ſe ꝯgnoſcit̉ exaltero. Circa v̓o pͥmū fieri querit̉. Primo vtꝝ priꝰcreati eēnt ꝙͣ alie creature. que ꝑtinēt ad oꝑa ſex dieꝝ. Scd̓o ſi ſimul ſint creati. ita ꝯp̄hēdant̉ ī oꝑbꝰ ſexdieꝝ vtꝝ ſimul ſint ꝯditi in naturalibꝰ gratuitis: antm̄ in naturalibꝰ bonis. Tercio vbi ſint collocati increatione. Nembrum primum.D primmū ſic dr̄ in libro de eccleſiaſticisdogmatibꝰ. adhuc tenebre ip̄aꝫ aquaoccultarēt. facti ſūt angeli oēs celeſtestutes: vt eēt ocioſa dei bonitas. ſed haberet ī ꝗbꝰ multa an̄ ſpacia bonitatē ſuā on̄deret. Exquo accipit̉. an̄ viſibilē mūdū facti ſūt angeli ſiue creati. Sil̓r Hiero. ſuꝑ epl̓aꝫ ad Thitū. idē videt̉ ſētire dicēs: quāta tꝑa. quātas ſeculoꝝ origīes fuiſſe arbitrādū ēin quibꝰ āgeli throni dn̄atōes ceteriqꝫ ordines deo ſeruiētes abſqꝫ tꝑm vicibꝰ atqꝫ mēſuris iubēte deo ſubſtiterūt Ad ꝯtrariū ſic. In pͥma die creata ē lux ſiue ꝯdita ẜm aug. ꝙͣtū ad vnā expoſitōꝫ lucē deſignat̉ creatura āgelica. creatura āgelica facta eſt in oꝑbꝰ ſex dieꝫ Itē Aug. ſuꝑ Gen̄. dictū eſt fiat lux facta eſt lux:illa natura pr̄i coeterna intelligēda ē. quā oīa ſūt facta. ſꝫ illa de qua dici potuit. pͥor oīm creata eſt ſapiētiahec aūt ē niſi creatura āgelica. ergo creatura āgelicafacta ē inter oꝑa ſex dieꝝ. Ad qd̓ dicēdū. creaturaāgelica ſimul creata eſt a̓lijs. inter oꝑa ſex dieꝝꝙͣ primū opus. Ad illud v̓o qd̓ primo obijcit̉ in ꝯͣriuꝫ.dicendū eſt. ex hoc voluit ille qui cōdidit eccl̓iaſticadogmata. dare intelligere. āgeli eēt facti anteꝙͣ crearet̉ celū terra: qd̓ ex verbis eiꝰ euidētius elici poteſt. dicit em̄. adhuc tenebre ip̄am terrā occultarēt aqͣ terram abſcōderet. facti ſūt āgeli: ex quo accipit̉ ſil̓ tēꝑevl̓ poſteriꝰ natura vl̓ tꝑe facti ſunt angeli reſpectu celiterre: tenebre aquā occultarēt hoc dr̄ ꝓpter quodhr̄ in Gen̄. te nebre erāt ſuꝑ faciē abiſſi: aqua aūt ter abſcōdebat. qꝛ nōdū diuiſio facta fuit aquaꝝ nec aq̄a terra. aūt ſubiūgit. vt eſſet ocioſa dei bonitas.ſed haberet in quibꝰ multa anie ſpacia bonitatē ſuaꝫoſtenderet. hoc intelligit̉ dupliciter. vl̓ vt angeli creatieſſent cum celo creato an̄ om̄eꝫ diē. ita deꝰ ſuā bonita oſtēderet an̄ opera ſex dieꝝ. quadā exigēti diſtātiaꝑali. ẜm dr̄ a quibuſdā expoſitoribꝰ. iam celū creatum erat tꝑe. poſt facta eſſent que fiebāt in ſex diebus: aūt intelligit̉ hoc dicit multa an̄ ſpacia. creauerit deꝰ angelos an̄ celū terrā quodā īteruallotꝑali. Uel intelligit̉ illa prioritas tꝑis qua pͥmus diesp̄ceſſit ſequētes. ille dies primꝰ quādā dicat diſtantiātemporalē reſpectu eorum ſequunt̉. aūt dr̄ ne ſit ocioſa bonitas dei. ſic intelligendum eſt etiā in eternitate fuerit ociſa: non em̄ deꝰ eterna caruit generatiōe eterna ſpiratōe. eterna cognitōe dilectiōe: niſi dicat̉ ocioſum. caret actu exteriori ſine effectu. eniꝫeternaliter creauit res: ſed congruit nomē ocioſitatis deo attribuere. Similiter illud verbum quod dicitAugu. in li. de ciui. dei ex quorundā opinione. bonitatēſcꝫ dei nunꝙͣ fuiſſe vacuam. ſi intelligat̉ ratione eternegenerationis hmōi veruꝫ eſt: ſi d̓o ratione effectuumin creaturis non eſt verum vbi hec dictio nunꝙͣ reſpiciat tempus: tempore em̄ vel principio temporis exiſtentebonitas dei nunꝙͣ fuit vacua ab effectibus. Quod atdicitur ab Aug. in. xij. de ciui. dei. ſemper fuerunt angeli. igit̉ ante celum terram: ſic intelligendum eſt.