Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Ad hoc dicendū ſic. patꝫ hoc dicit Augu. ſuꝑGen. ad lit. ip̄a vniuerſitas creatura ſex diebꝰ ꝯſummata eſt. aliud dic̄ in ſua natura. aliud ī ſuo ordīe. quoin deo eſt ſic̄ deꝰ: ſed tn̄ ita vt ei quies ꝓprie ſtabilitatis ſit. niſi in illiꝰ ꝗete qui nihil ꝓpter ſe appetit. adepto reꝗeſcat. Ex quo accipit̉. eſt finis intra ip̄iꝰ vniuerſi determinat̉ in ſex diebꝰ. finis extra ẜm rōemip̄ius vniuerſi. in ſeptimo die determinat̉. hoc ptꝫillud qd̓ obiectuꝫ eſt: illud em̄ qd̓ obiectuꝫ eſt aut reſpicit finem extra. aut finem intra. Queſtio decimaoctauade perfectione greaturaꝝ in vniuerſo.Ompletis cōditiōibꝰ que ꝑtinēt ad creaturā ex ꝑte quātitatis. qͣlitatis ordīs: que ꝑtinēt ad relatōꝫ. Seꝗt̉ de ꝑfectōe ip̄aꝝ creatura in vniuerſo rōe cuiꝰ querit̉. Prīo ꝑfectuꝫ dicat̉ ml̓tis mōis ẜm quē modū dicat̉ vniuerſū ꝑfectū. Scd̓o ſi ꝑfectō vniuerſi eſt tm̄ in bonis. anetiā in malis. Tercio ſi ꝑfectō eſt ī bonis. vtꝝ aliꝗbꝰbonis deficiētibꝰ ſit ꝑfectō. Quarto ī ꝯſiſtat ꝑfectiovniuerſi. vicꝫ vtꝝ illud ſit aīa md̓i. Quīto vtꝝ ꝑfectōattēdat̉ reſpectu reꝝ in genere vel in ſpē: an etiā in indiuiduis. Sexto vtꝝ qd̓libet qd̓ eſt in mūdo dicat̉ imꝑfectū reſpectu illius perfectionis. Membrum primum.D primū ſic. ꝑfectū dr̄ vno qd̓ impoſſibile eſt hr̄e aliquā ꝑtē oīno extra illud. ſic̄tp̄us dr̄ etiā aliquo quo nihil ē digniꝰin illo genere. ſic̄ medicꝰ dr̄ ꝑfectꝰ muſicꝰ ꝑfectꝰ. ẜm huc modū trāſumptōꝫ ſermonis dr̄ latro ꝑfectꝰ. ſic̄ dr̄ bonꝰ latro. dr̄ etiā ꝑfectū quod ht̄ nobilēꝑfectōꝫ ẜm finē. Dicit̉ etiā ꝑfectū. qn̄ inuenit̉ magispl̓ minꝰ de bonitate. ẜm dicit̉ ꝑfectū ſe. alia v̓o quedicūt̉ ꝑfecta. in relatōe ad aliqd̓ iſloꝝ dicunt̉. hiſint mōi dicēdi ꝑfectū. querit̉ ẜm quē modū. dicēduꝫ ſitvniuerſū ꝑfectū: em̄ dicit̉ ꝑfectu ſe. de quo eſt dicere magis vl̓ minꝰ hr̄e bono: ſic em̄ ꝯuenit ꝑfectū d̓o eſt ip̄a ſūma bonitas: nec ꝑfectū dr̄ eo quo aliquiddr̄ ꝑfectū ſuū finē. em̄ vniuerſū ẜm eſt ꝑfectū.eſt in ſuo fine: nec dr̄ ꝑfectū ad modū eiꝰ digniꝰ in genere artis. alia eſt em̄ ꝑfectio artificis artificiati: artifex v̓o ẜm illā rōeꝫ dr̄ perfectꝰ. artificiatū v̓o. reſtatqd̓ dr̄ ꝑfectū ẜm pͥmū modū. ẜm quē dr̄ ꝑfectū. cui nihildeeſt de ꝑtibꝰ ſibi ꝯueniētibꝰ. vl̓ extra qd̓ nihil eſt: exͣ em̄vniuerſū nihil ē. dicet̉ vniuerſū ꝑfectū. ẜm illū modū. Nembrum ſecundum.Oc ſuppoſito querit̉. ſi ꝑfectio vniuerſi ētm̄ in bonis an̄ etiā in malis. aūt ꝑfectio ſit ī bonis tm̄ videt̉. Uniuerſū em̄ bo eſt valde bonū: ſꝫ bonū ꝯponit̉ niſi ex hoīs. ꝯponit̉ ex ſuis ꝑtibꝰ. ꝑtes ſūt bone: ſꝫ ma eſt bonū. malū ē de ꝯpoſitōe vniuerſi: vniuerſū tm̄ ex bonis ꝯponit̉. aūt ꝯponat̉ ex malo bono. videt̉ qd̓ dic̄ Aug. in. xj. de ciui. dei. Cōtrariorūoppoſitōe ſcl̓i pulchritudo ꝯponit̉: ſꝫ hec ꝯͣria ſūt malūbonū. pulchritudo ſcl̓i ꝯponit̉ ex bono in alo. ſꝫ eſtvniuerſu. vniuerſū ꝯpōit̉ ex bono malo. Itē aug.ſuꝑ Gen̄. mala nullo efficiūt vt ip̄a recte ordīata toto atꝫ vniuerſo ſint mala. vniuerſū ꝯponit̉ ex malis. Itē dyoni. malū ē ad ꝯferens. ſꝫ dr̄ vniuerſū. malū ꝯfert̉ ad vniuerſū. Ad qd̓ dicēdū vniuerſū ht̄ ꝑtes ſui niſi bona ẜm hmōi. vt ꝯſonēt ꝑtes toti. Un̄ aug. ꝯͣ manich̓. tāta vis potētia integritatis ē.vt multa ſūt bona tūc placeāt. in vniuerſū aliquodꝯueniūt atqꝫ ꝯcurrūt. Ad illud d̓o qd̓ obijcit̉ malis.dicendū eſt. vniuerſū ht̄ in ſe mala tanꝙͣ ꝑtes. ẜm

rōem maloꝝ ſꝫ ẜm rationē bonoꝝ. Ad obiectū aūt primo dicēdū. dr̄ pulchritudo ſcl̓i ꝯponit̉ ex oppoſition ꝯtrarioꝝ. faciēda eſt vis in noīe pulchritudīs. eobona pulchriora apꝑeāt ex adiūctōe maloꝝ: malain eo mala vnā ꝑte dicāt pulchritudinis: malū em̄ ī ſeꝯſideratū turpe eſt deforme. Ad ſcd̓m v̓o obiectū dicēdū eſt. mala ẜm rōeꝫ maloꝝ. ſed ẜm rōeꝫ expedientiū ( dico honeſtoꝝ) ꝯferūt ad vniuerſū. idē ſoluit̉ qd̓ dic̄ dyoni. ita integritas vniuerſi. ex bonis ſimpl̓r. vel ex bonis ẜm quid conſtituitur. Nlembrum terciumD terciū quo querit̉. ſi ꝑfectio eſt in hoīsvtꝝ aliꝗbꝰ bonis deficiētibꝰ ſit ꝑfectō rōecuiꝰ querit̉ pͥmo in nobilioribꝰ. Scd̓o inignobilioribꝰ. Querit̉ ip̄is angel̓ ſideeſſent: vtꝝ deeſſet ꝑfectio vniuerſi qd̓ videt̉. ꝑfectū dr̄cui nihil deeſt de ꝑtibꝰ: ſꝫ nobiliores ſb̓e ſūt ꝑtes vniuerſi. ergo ſi deſint. erit ꝑfectio vniuerſi. Per ſil̓e videtur etiā. in corꝑe hūano ſint ꝑtes nobiliores minusnobiliores: ſi deſit aliqua illaꝝ eſt ꝑfectio corꝑis humani. ergo a ſil̓i ī mūdo ſi deſit aliquā ꝑtiū maximenobiliū. erit ꝑfectio vniuerſi. Cōtra. ſi deeſſent angeli adhuc remaneret ſufficiētia diuīe pt̄atis ad regēdāmūdi vniuerſitatē: aūt ꝯueniēter regit̉ vniuerſitasmūdi. eſt ꝑfecta vniuerſitas mūdi: ergo exiſtētibꝰ angel̓ eēt ꝑfecta vniuerſitas. Itē malitia adueniēs aliꝗbꝰ āgelis tollit ꝑfectōꝫ vniuerſitatis. Un̄ aug. iij. delibe. arbi. peccātibꝰ adeſt miſeria. nihilominꝰ ꝑfectaeſt vniuerſitas: ergo a ſimili videt̉ ſi eēnt āgeli eſſetperfectō. em̄ oīno dr̄ deformare partē vniuerſi ſꝫ malū dr̄ deformare. ergo ſi eēt āgeli nihilominuseēt perfecta vniuerſitas. Ad qd̓ dicēduꝫ perfectiovniuerſitatis dr̄ dupl̓r. Uno nulla pars deeſt illa partiū ſūt integritate vniuerſi: ſic ẜm ſi deeſſētnobiliores partes vniuerſi. diceret̉ vniuerſū. Un̄ augu. de libe. arbi. ſine iſtoꝝ officijs iuſtis atqꝫ perfectis eſſe vniuerſitas pt̄. Si v̓o ꝑfectū dicat̉ in vniuerſo ꝙͣtūad ſufficiēs regime vniuerſi. ẜm hoc diceret̉ ꝑfectō invniuerſo: ſi eēt āgeli vl̓ ſi peccaſſēt. Un̄ Aug.Etiā ſi oēs peccaſſēt āgeli. nullā inopiā facerēt ad regē imperiū ſuū creatori āgeloꝝ. Et iteꝝ: ſi ip̄a peccaretſcꝫ āgelica creat̉a. ſufficeret dei pt̄as ad regēdā iſtā vniuerſitatē. vt oībꝰ ꝯgrueret ꝯdigna retribuēs. nihil in tota vniuerſitate ſua turpe atqꝫ indecoꝝ eſſe permitteretvna ergo perfectio eſt ip̄iꝰ vniuerſi ex ſufficiētia partiū.altera v̓o eſt ex perfectōe agētis in regēdo quotcūqꝫ ſintpartes. Eodē intelligēdū eſt de ip̄is aīabꝰ. ſiue eſſēt. ſiue per pct̄m defeciſſēt. Un̄ aug. ſi deeſſent ſiue peccarēt ſiue peccarēt. nihil vniuerſitatis ordini minuet̉etiā ſi pl̓imū deeſſēt aīe. Deinde ꝙͣtū ad defectū mino creaturaꝝ querit̉. Utꝝ ſine his eēt perfectū vniuerſū. Ad qd̓ dicēdū per qd̓ dic̄ Aug. xij. de ciui. dei. Celeſtibꝰ fuerāt terrena eqͣnda. nec vniuerſitati deeſſe iſta debuer̄t. qm̄ ſūt illa meliora. cuꝫ ergo in his locisvbi talia ꝯpetebat. alijs deficiētibꝰ alia oriūt̉. ſuccūbūt mīora maioribꝰ. atqꝫ inequalitates ſuperātiū ſuperata vertūt̉. Reꝝ eſt ordo trāſeūtiū. Ex quo accipit̉maiora mīora ad perfectōꝫ faciūt vniuerſi. Rōeqͣrūdā reꝝ mīoꝝ vt reꝝ vident̉ nocere hoī querit̉. vtrūſb̓tractis alijs adhuc remane̓t vniuerſitas ꝑfecta. Qd̓videt̉. ſi oīa hmōi ordinata ſūt ad hoīeꝫ. oīa dn̄t ꝯferētia. ergo ſi ſūt ꝯferētia ꝯgruēt ip̄i vniuerſo. Qd̓etiā videt̉ accipi ex hūanis appetitibꝰ. Un̄ aug. xj. de ci.dei. Eſt aliꝰ eſtimatōis modꝰ. vt quedā ſenſu carētia quibuſdā ſentiētibꝰ p̄ponamꝰ intātum vt ſi poteſtas eēt. eaꝓrſus de natura reꝝ auferre vellemꝰ. Sed ꝯtrariumvidet̉ ex hoc. nihil eſt in vniuerſitate reꝝ. qd̓ ꝓpriedeſeruiat vniuerſitati: ſicut eſt de officijs ī ciuitate ordinatis. nullū eſt qd̓ ꝯferat ad rempublicaꝫ ciuitatis.ergo eſt aliqua res etiā de minoribꝰ rebus ꝯferat