Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

mat pulchrū opponit̉ pulchro. ſꝫ malum culpe deformatpulchrū. malū culpe eſt pulchrū. Cōtra dic dyoni. in li. de diui. no. Malū ē ad ꝯpletōeꝫ oīs. ꝯferēs toti. imꝑfectū eſſe ſeip̄m largiēs: ſꝫ qd̓ eſt hmōi. ē aliquo bonū. qd̓ aūt eſt aliquo bonū ē pulchrū. Itēmalū vſqꝫquaqꝫ priuat̉ bono. nec pulchro: cuꝫ pulchrum bonū ſint idē. Ad qd̓ dicēdū malū inqͣtūhmōi deforme ē. ip̄a malitia deformitas. Unde ad eſt bonū: tn̄ nihilominꝰ inꝙͣtuꝫ ex malo elicit̉ bonuꝫDicit̉ ꝙͣtum ad ꝯferēs. ſic in ordine dicit̉ pulchrum pulchrū dicit̉ abſolute. ſꝫ pulchrū ī ordine. īmo potius dicēduꝫ ē. ip̄e ordo ē pulcher. Unde aug. in li. de ciui. dei. xj. ſicut ꝯtraria ꝯtrarijs oppoſita ẜmōis pulchritudinē reddūt. ita quadā verboꝝ ſꝫ rerū eloquentiaꝯtrarioꝝ oppoſitōne ſeculi pulchritudo ꝯponit̉. qꝛ rectepoſitū eſt in Eccleſiaſtico. xxxiij. hoc. Cōtra malumbonū ſtat ꝯtra vitā mors: ſic ꝯtra virū iuſtū peccator. ſic intuere in oīa oꝑa altiſſimi. bina ꝯtra bina. vnuꝫꝯtra vnū. Itē in eodē li. non crearet deꝰ vllū angeloꝝ vehominū quē malū futuꝝ eſſe p̄ſciſſet: niſi pariter noſſetquibꝰ eos bonoꝝ vſibꝰ cōmodaret: atqꝫ ita ordinē ſingulorū tanꝙͣ pulcherrimū carmen ex quibuſdā anthitecishoneſtaret. Ad illud v̓o qd̓ poſt obijcit̉. dicēduꝫ ſicut malū ſubſtātificat̉ in bono qd̓ eſt bonū ẜm quid. itaſubſtātificat̉ in pulchro qd̓ ē pulchrū ẜm qd̓ ⁊cͣ. Deinde obijcit̉ de malo pene. ſit pulchrū. qꝛ eſt iuſte inflictum a deo: om̄e aūt iuſte inflictū pulchrū. Unde augu.in li. de libe. arbi. habitatōi celeſti talis aīa ꝯuenitpeccatū. terreſtri aūt ꝯuenit ſuppliciuꝫ. vt qd̓ libet elegerit ſemꝑ ſit pulchra vniuerſitas decētiſſimis ꝑtibꝰ odinata. Itē aug. xiij. de ciui. de i. Per ineffabilē dei miſericordiā. ip̄a pena vitioꝝ trāſit ī arma virtutis loquitur ibi de morte. Cum ergo mors ſit malū pene. ſit inſtrumētū virtutis: erit mors hmōi pulchrū: om̄e em̄ qd̓eſt inſtrumētū virtutis. tenet ratōeꝫ pulchri. Cōtra.a quo remouet̉ bonū. ab eo remouet̉ pulchrū: ſꝫ malum bonū ſunt differētia genere. malū pene ſub maloꝯtineat̉. remouet̉ ab eo bonū. etiā pulchrū ꝯſequēsItem aug. de ciui. dei. loquēs de morte ſic dicit. lex ēbonū quādo auget peccantiū ꝯcupiſcētiaꝫ. ita morseſt bonū quādo auget patiētiuꝫ gloriā: ex quo accipit̉mors vel hmōi mala pene ſūt bona ita nec pulchra Ad quod dicēduꝫ malū pene licet ſit malū illi quipunit̉. nihilominꝰ tn̄ eſt bonū pulchrū. Ad illud v̓oquod obijcit̉. malū pene eſt ſub malo ī genere. Dicerdum eſt. malū dicit̉ de malo culpe malo peneꝙͣ de duobꝰ ſpeciebꝰ. ſꝫ ſicut de malo ſimplicit̓ ẜm qd̓.qd̓ aūt dicit̉ ſimplicit̓ ẜm quid. determīat ſpecies:licet ergo malū pene ſit maluꝫ ẜm quid. nihilominꝰ tn̄ ēbonū ꝯſequēs pulchrū. Ad illud v̓o quod obijcit̉de morte. dicēduꝫ eſt mors habet duplicē ꝯſideratōeꝫ.Uno ẜm eſt defectꝰ ip̄ius vite ita nature. Alio ẜm eſt malū penie ei qui patit̉. hoc eſt cuꝫ morit̉ẜm mors ē corruptio vite: ẜm primū modū dicit̉mors eſt bonū. ſit defectꝰ. ſicut nec defectꝰ ignisbonū dicit̉: ſꝫ malū oppoſitū eſt bono nature ẜm ſe. dicitur aūt alio malū pene ita ē bonū. Si querat̉ dehmōi defectibꝰ nature. dicēduꝫ in vniuerſo cōſideratiex ordīe ad aliqd̓ bonū ſunt ꝯferētes. ſic hn̄t quādampulchritudineꝫ ordinis. in ſe aūt ꝯſiderata nec ſunt necpulchra nec bona. Deinde querit̉ de rebꝰ mōſtruoſisvtrū dicēde ſūt pulchre. qd̓ videt̉. quia res mōſtruoſa deeſt in vel ſpecie ſimplicit̓ vel ordine qd̓ aut defoctum habet ī his. deforme dicit̉: res mōſtruoſa non dicętur pulchra ſit deformis. Preterea. res mōſtruoſa ex errore nature ꝓuenit. Qd̓ aūt ꝓuenit ex errore deforme dicit̉. ergo decoꝝ. Cōtra. mōſtra ſunt entia que ſunt entia. in eo hmōi dicunt̉ bona pulchra. ꝯſequens res mōſtruoſe ſunt pulchre. Pret̓ea nihilſit deo actore qd̓ eſtulchrū ſicut em̄ a ſūme bono bonum. ita a ſūme pulchroulchrū: ſed hmōi res ſunt deo

auctore. Unde aug. de ciui. dei. xvj. ſi hoīes ſunt de quibus illa mira ſcripta ſūt. quid ſibi? Propt̓ea deꝰ voluitnōnullas gētes ita creare. ne in his mōſtris que apudnos oꝑtet ex hoībꝰ naſci. eiꝰ ſapiētiaꝫ quā naturā fingithūana velut artē cuiuſpiā minꝰ ꝑfecti opificis putaremus erraſſe. Rn̄dendū illud qd̓ dicit augu. in. xvj.de ciui. dei. viij. c. Qualis aūt ratō reddit̉ de mōſtruoſisapud nos hoīm partubꝰ talis de mōſtruoſis quibuſdaꝫgeneribꝰ reddi pōt. Deꝰ em̄ creator ē oīm. qui vbi qncreari qd̓ oporteat vel oportuerit ip̄e nouit. ſciēs vniuerſitatis pulchritudinē. quaꝝ ꝑtiū vel ſil̓itudinē vl̓ diuerſitate ꝯtexat: ſꝫ qui totū inſpice̓ pōt. tanꝙͣ deformitate ꝑtis oſtēdit̉. qm̄ cui ꝯgruat quo referat̉ ignorat. Licet ergo in mōſtris ſit defectꝰ. nihilominꝰ tn̄ deo actorifiūt res que habēt defectū: ſꝫ res ē a deo. defectꝰ aūt exte pͥncipij defectibilis. Sed attēdendū ē. mōſtra dicutur duplicit̓. vel que fingūtur ex imagine vel eſtimatōehūana. ẜm hoc dicunt̉ mōſtra eſſe deo actore: velvident̉ habere imꝑfectōꝫ ẜm curſuꝫ nature. ſic̄ habeat ſex digitos. vel vniꝰ corꝑis ſint duo capita. itade alijs: hec deo actore fiūt. apud cauſaꝫ primaſit error. ſꝫ apud cauſaꝫ aliā ꝑticularē. Unde aug. abſivt quis ita deſipiat. vt extimet in numero humanoꝝ digitoꝝ erraſſe creatorē. ꝙͣuis neſciēs cur hec fecerit: et ſinaior oriatur diuerſitas. ſcit ille quid egerit. cuiꝰ operaiuſte nemo rep̄hendit. Nembrū quartum.D quartum quo querit̉. vtꝝ pulchritudopoſſit augeri vel minui. qd̓ videt̉. viuentia in eo hmōi pulchritudinē habe ant. ea moriūtur vel deficiūt habeantdeformitatē: ſꝫ ꝯtigit ī vniuerſo plura viuētia vl̓ pauciora. ꝯuenit pulchritudinē vniuerſi augeri vel minui. Itē ſicut mīor dicit̉ pulchritudo ſeneſcit ꝙͣ ēin iuuētute. ita videt̉ ī vniuerſo. ſicut dīc aug.ſit qͣſi ſenectꝰ mūdi. in pͥncipio v̓o erat qͣi iuuentꝰ: maiorerat tūc pulchritudo nūc ſit. Itē ꝯtingit aīaꝫ ratōnalē peccatū defice̓ a bono deficit a bono. quo adhoc minuit̉ pulchritudo creat̉e ī vniuerſo. ita ꝯtingitpulchritudinē vniuerſi diminui. Cōtra. quocūqꝫ moſe habeāt ꝑtes mūdi ꝑfecta ē vniuerſitas: qd̓ aūt ꝑfectūeſt manet hmōi. non auget̉ vel minuit̉. pulchritudomūdi nec auget̉ nec minuit̉. Unde aug. in. iij. de libe. arbi. v̓o peccatibꝰ adeſt beatitudo ꝑfecta ē vniuerſitas. v̓o peccātibꝰ adeſt miſeria. nihilominꝰ ꝑfecta eſt vniuerſitas. ip̄e aūt deſinit anime quas vel peccantes ſequit̉ miſeria. vel recte faciētes beatitudo: ſemper īnaturis omnibꝰ vniuerſitas plena atqꝫ ꝑfecta ē. Adquod eſt dicēduꝫ. ꝑfectio attendit̉ dupliciter: ẜm formam totius. ẜm formā partiū. Si ergo attēditur ẜmformā totius. ſemꝑ eſt ꝑfecta vniuerſitas. Si v̓o ẜm formam ꝑtiū. ꝯtingit augeri vel minui: formā etiā partiuꝫpōt attendi ẜm eſſe vel ẜm bene eſſe. Ad pͥmo obiectīdicēduꝫ eſt licet ſint plura viuētia vel pauciora. tn̄pulchritudo mūdi quo ad genera ſpecies auget̉ vl̓ mꝰnuit̉. vel etiā ꝑfectio mūdi quo ad formā. Ad ſcd̓o v̓oobiectū dicēduꝫ. licet deterioret̉ iuuētꝰ mūdi ſenect quo ad hoc attendat̉ pulchritudo maior vel mīor. ẜm magis vel minꝰ dominat̉ ip̄a pena peccati: nihilominus eſt pulchritudo eſſentialis. que in mūdo auget̉nec minuit̉. Reliqua v̓o que erat ex accidēti ꝓuenienspoterat augeri vel minui. Unde ſi ſtetiſſet adā in ſtatuinnocētie. deterioraret̉ iuuētꝰ mūdi vel ſenectꝰ. ſꝫ pulchritudo remanet indifferēs. Ad tercio v̓o obiectumdicēduꝫ. ſic̄ dictū ē. eſt pulchritudo in vniuerſo ratōepulchritudīs ꝑtiū. ꝑs em̄ vna ē nobilioribꝰ ē ip̄a aīa ratōnalis. ſꝫ hec hꝫ duplicē pulchritudinē. vnā ratōne ſubſtātie ſiue eſſentie. aliā ratōe volūtatis actualis: ꝙͣtuꝫad primā dicit̉ pulchritudo mūdi augeri vel minui.ꝙͣtum ad ſcd̓ ꝯtir