Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

inſtitute. ſed rōe corruptionis ex pct̄o ſuꝑaddite. Adaliud v̓o dicendū. dr̄ mundꝰ ſeneſcere paſſionibꝰeſſe ſubiectꝰ hr̄e ꝯtrarietatē. hoc totū dr̄ rōe eius qd̓ ordinat̉ ad motū. ſed ex alia ꝑte accipit̉ eternitas mundiꝓpter p̄uatiōꝫ finis: qꝛ rōe principioꝝ que ordinant̉ adhoīeꝫ in ſtatu īmortalitatis. Ad terciū dicendū eſtauctoritas que dr̄ in glo. ſuꝑ illud yſa. xxx. erit lux lune⁊cͣ. intelligēda ē de ſtatu hoīs rōe nature corrupte. Un̄ꝓgreſſus ille dr̄ in etatibꝰ ſcl̓i ad modū etatis humāintelligit̉: ꝓpter naturā hoīs p̄mitus inſtitutā. velpter naturā eoꝝ que ſunt ī mūdo: ſed vt on̄dat̉. ſic̄ expctō recipit maiorē mīorē appropinquatōꝫ ad mor. ita mundꝰ ẜm ad hoīeꝫ ſic exiſtentē in pena refert̉minorē maiorē ht̄ appropinquatōꝫ ad fine. Ex iam dictis ptꝫ quō intelligēda eſt illa auctoritas in apocriſiseſdre. In illis em̄ deſignat̉ variatō mūdi a pͥncipio vſqꝫad finē. ſic̄ legit̉ in dan̄. ij. Ubi legit̉ de ſtatua que habebat caput aureū deinde pectꝰ brachia erāt de argētodeinde venter femora de ere: tibie aūt erāt ferree: pedūaūt quedā ꝑs erat ferrea quedā fictilis. ex quibꝰ deſignat̉ differētia ꝑtiū mūdi ẜm priꝰ poſte̓iꝰ. Ad illudvo qd̓ obijcit̉ ex alia ꝑte. dicendū rōes que inducūt̉illa ꝑte ſumūt̉ ex his ꝑtinēt ad mūdū. inqͣtū mundꝰ ordinat̉ ad hoīs immortalitatē: nihilominꝰ tn̄ poſſēt q̄daꝫillaꝝ auctoritatū retorqueri ad ꝑpetuitatē tꝑis. ſic̄ illahiere. xxxj. Illa v̓o que dr̄ yſa. xxx. refert̉ ad mūdi innōuatōꝫ. Rōnes v̓o adiuncte: ſic̄ dictū eſt. referunt̉ illoſtatu ad immortalitatē hoīs ordināt̉. vel ẜm habētquādā ꝑpetuitatē in tꝑali a diſpoſitōe diuina. Adillud v̓o qd̓ obijcit̉ de ꝑpetua reuolutōe reꝝ iteratiōeDicēdū eſt reꝝ īteratio in nūero. ſed eſt ip̄iꝰ ſpēi īindiuiduis differētibꝰ ꝯſeruatō ẜm priꝰ poſteriꝰ. Reuolutō tn̄ qͣntū eſt ſe. eēt ꝑpetua. niſi eēt finis ex ꝑte hoīsad quē cetera ordināt̉. Quod obijcit̉ auctoritatēin li. Eccͣs. intelligendū ē de iteratōe ꝙͣtū ad numeꝝſed de ydēptitate in ſpē vl̓ genere: ẜm quadā expoſitio tn̄ intelligit̉ de idemptitate eoꝝ ſūt in p̄ſcīa diuina ſūt ī exteriori: qd̓ fuit ī p̄deſtinatōe diuina aliꝗdeoruꝫ erit ī exteriori. Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉ de reuolutōe ꝯpleta ſuꝑioꝝ corꝑū vidēt̉ redire ad p̄mū ſtatū ſic nouꝰ fiat mundꝰ. iterent̉ etiā ſunt in mundoRn̄dendū eſt. eſt illa iteratio. nec eſt alteriꝰ mūdirenouatō. em̄ ſuꝑiora corꝑa oīno ſūt cauſe eoꝝ queſūt in inferioribꝰ: licꝫ redirēt ad pͥmā ꝯformitatē.ꝓpter hoc oīno eēt ī ꝯſimili ſtatu. De ſic loꝗt̉ Augu.Abſit a recta fide. vt his v̓bis ſalomōis illos circuitus credamꝰ ſignificatos ꝗbꝰ illi putāt. ſic eadē tꝑm tꝑaliumqꝫ volumīa repeti. vt v̓bi gr̄a. Sicut in iſto ſecl̓o plato ph̓s in vrbe athenienſi. in ea ſcola que achademica dicta eſt. diſcipl̓os docuit: ita īnumerabilia retro ſecula idē plato eadē ciuitas eadē ſcola. idē diſcipl̓iſint repetiti: innūerabilia ſcl̓a deīde repetēdi. Abſitvt iſta credamꝰ. ſemel em̄ xp̄c mortuꝰ eſt pct̄is nr̄is reſurgēs. morit̉. mors illi vltra dn̄abit̉. ergo iſti circuitꝰ ſcl̓oꝝ ponēdi ſūt. quēadmodū fingūt ph̓ine aīa a vera miſeria. ad falſā beatitudinē ꝓdeat. iteꝝredeat ad miſeriā circulariter: ſed ponēdꝰ eſt finis mundi. volūtate ꝯditoris. ꝯpleto nūero electoꝝ. Un̄. xiiij.Iob ſuꝑ illud. reſurget dicit glo. Niſi mūdi huiꝰfinis aduenerit. humanu genꝰ a ſomno mortis euigilabit. Innuēs hoc finis mūdi adueniat. tūc reſurget.Articulus ſecūdᵗDſecūdū quo querit̉ de eternitate pͥuatio pͥncipij rōe motꝰ. Ad qd̓ ſic. Mundꝰ ſieſt eternꝰ exiuit in motꝰ eius. ſed oīs motꝰ exit in. pͥus ē in potētia mobilis. d̓inde exit ī actūſed exitꝰ de potētia in actū eſt motꝰ vl̓ mutatio. ergo p̄cedit motꝰ vl̓ mutatō. Iteꝝ querit̉ vel mutato de illo motu vel mutatōe: ſic erit abire in infinitū. Item

alia om̄e elongatū a cōtrarietate. eſt elongatū a mutatōe terminabili. em̄ terminat̉ mutatō. eſt rōnetrarietatis. que attēdit̉ in eo mutat̉. ſed materia celielongata eſt a cōtrarietate forma. ſimilit̓ ergo celumelongatū eſt a mutatōe terminabili. ergo celū ht̄ motuꝫī infinitū: ſed motꝰ pt̄ eſſe infinitus. niſi mobile ſit infinitū. ergo celū eſt infinitū: ergo mundꝰ. cuius ꝑs nobilior eſt celū. Itē in circulo eſt pͥncipiū neqꝫ finisſed circulatio ī motu celi. ſequit̉ circulatōꝫ eiꝰ. motuceli ht̄ principiū neqꝫ fine ſit circularis: ſed qd̓hr̄ principiū infinitū eſt a ꝑte an̄: mobile ergo infiniteſt a ꝑte an̄. ergo mundꝰ. Itē motꝰ ē cum tꝑe. ergo ſitp̄us ē infinitū a ꝑte an̄ motus. tp̄us ſit infinitūa ꝑte an̄. ſic on̄dit̉. Om̄e qd̓ incipit in tꝑe cepit: ſedtempꝰ cepit in tꝑe. qꝛ tunc an̄ tempus eſſet tem ī infinitū eſſet abire. ergo tp̄us incepit: ſed qd̓cepit eſt. ſꝑ fuit: qd̓ ſꝑ fuit eſt eternū. tempꝰ ē eter: motꝰ. ergo mundꝰ. Item om̄is motꝰ exit apotētia infinita inqͣtū hmōi eſt infinitꝰ: ſed potētia motoris pͥmi eſt potētia infinita. ergo motꝰ pͥmus eſt infinitus et ip̄m mobile ꝯſequēs mundꝰ. Itē ſi aliqn̄inciꝑet moueri illud mobile priꝰ eēt motū. fimil̓rde motore aliqͣ fieret innouatio vel ex ꝑte motoris vl̓ exꝑte mobil̓. Innouatō aūt facta aliquā mutatōꝫ induceret̉: poſſit motꝰ ille infinitꝰ erit a ꝑte an̄.ita mūdꝰ erit infinitꝰ. Contra motꝰ ille eſt ꝓpter aliꝗd. eo oīs motꝰ ꝓpter aliꝗd. ſed motus eſt ꝓpter aliqd̓. eo obtēto ceſſat: motus ille eo obtēto ceſſabit. ſedom̄e qd̓ ht̄ finem ht̄ principiū: motꝰ ille eſt finitꝰ a ꝑtan̄. ergo eternꝰ. Itē motꝰ eſt exitꝰ de potētia in actu.potētia eſt prior exitu duratōe. ſed qd̓ habet cauſā priorē duratōe. eſt eternū. motꝰ ille eſt eternꝰ.quēs nec aliꝰ motꝰ: ita nullus motꝰ eternꝰ. Itē om̄iotꝰ ab īmobili originē ht̄. aliter eſſet abire ī īfinitūin cauſis: ſed immobile eſt an̄ motū. ergo motꝰ halat pͥncipiū. erit eternꝰ. ꝯcedendū ē. Ad pͥmū dicendū. motꝰ exit in aliquā mutatōꝫ. ita eritſtare ī pͥmo. Si v̓o celū ꝯditū fuit. ſtatī motū eſſꝫ: eſſet quedā mutatō p̄cedēs: ſed illā p̄cederet alia itaſtandū eēt. ſic motꝰ ē finitꝰ a ꝑte an̄. Ad ſcd̓m dicendieſt. illa inducit. qn̄ motus habeat pͥncipiuꝫ ſueduratōis: ſꝫ ad tēdit vt ſe hēat finē hn̄t tn̄ finē ſibipoſitū ab eo ꝯdidit mobile motū. Ad terciū dicē eſt. lꝫ in circulo ſit principiū neqꝫ finis rōe figure: nihilominꝰ tn̄ motꝰ circularis ſiue orbicularis ht̄ pricipiū duratōis ſui. ẜm ꝯditōeꝫ ẜm quā magis ꝯgruit. motꝰ celi ſit ab oriēte in occidentē. tāꝙͣ a dextro ī ſiniſtꝝ: ſic̄ ꝯgruit in corꝑe humāo. qd̓ pͥncipiū motus magis fit a ꝑte dextra ꝙͣ a ſiniſtra. Ad quartū dicendūtempus in quo eſt motus incipit. ſed incipit ī tꝑeſed in nūc qd̓ eſt principiuꝫ temporis: illud aūt nūc qd̓eſt principiū temꝑis. incipit in alio nunc: tunc em̄ eſſet abire in infinitū aut reflecti. Ante v̓o illud nūc temporis. eſt nūc eternitatis. quod excedit vtrūqꝫ. Ad ꝗn dicenduꝫ. licet potentia ſit infinita a qua procediille motus primus: tamen motus infinitus eſt a parte ante. ſed ex hoc arguitur magis habere principiuꝫ aparte ante: ſicut em̄ habet eſſe principium ab illa potentia infinita. ita principium durationis. ſed ad hocdit ratio. motus hebeat finem a parte poſt. niſi aliunde trahatur ratio finitionis. Ad ſextum dicendum ex parte mobilis eſt eſt alia innouatio niſi influentia virtutis ab ipſo motore ſupra mobile. Hec aūt influentia eſt ꝓpter aliquam innouationem ex parte motoris. primum em̄ mouens immobile recipit innouationem: mobile autem quod prius fuit motum. ſicutnec prius ens recipit innouationem. ſed permutationem aliquam precedentem.