Queſtio.xiiij.

dicendū. ꝙ nō eſt acciꝑe mediū huiꝰ inter iſta duo extrema. illud en̄ mediū impoſſibile eſt in ſe .ſ. ꝙ ſit differēsa ſb̓a diuīa vel eternū. ex hoc em̄ ꝙ eſt differēs a ſb̓a dinina. cū nō ſint duo pͥncipia. ponit̉ eē creatū. ⁊ ita ponitur de nō eē in eſſe ꝓcedere: ⁊ ita eſt hn̄s pͥncipiū durationis. nō ergo eternū. Reſtat gͦ ꝙ inter illa duo extremanō ē acciꝑe hmōi mediū ad ꝯpletōꝫ vniuerſi. ¶ Ad duodecimū dicendū eſt. ꝙ manifeſtato diuine bonitatis eſtduplex. vl̓ quo ad magnitudīeꝫ potētie vel qͦ ad multitudinē in effectibꝰ: quo ad magnitudinē potētie. maīfeſtauit ſe deꝰ pr̄ ab eterno generādo filiū. ꝗ eſt ſubſtantial̓ ⁊coeternꝰ ⁊ cooīpotēs. ſil̓r eſt in ꝓceſſione ſpūſſancti. Un̄aug. in li. q. noui teſ. circa pͥncipiū. Deus pr̄ cū ea q̄ nōerat voluiſſet exiſtere. ⁊ maieſtati ſue n̄ hoc ꝯdignū opꝰeē ſciret. pͥus de ſe filiū generauit. ī quo ip̄e videret̉ ꝗ nihil ab eo diſtaret. vt magnitudini ſue ꝯgruꝰ rn̄deret effectꝰ. Quo ad multiplicatōꝫ in effectibꝰ maīfeſtat̉ diuinabonitas. ſꝫ nō ab effectibꝰ ab eterno: nō em̄ creatura potuit eē eqͣlis creatori. ſic̄ hr̄ ſuꝑ illd̓ ī psͣ. ꝯfortata ē ⁊ nōpotero ad eaꝫ. ¶ Ad tredecimū dicēdū. ꝙ diuīa potētianō indiget ex ꝑgefactōe. ſil̓r nec diuīa volūtas. eo ꝙ eternaliter ſe hn̄t. nec habet aliqd̓ ꝓhibēs. nec ſꝑ oꝑat̉ qͦdcūq. Nō em̄ eterna volūtas fuit ad oꝑandū niſi in tꝑe determīato ⁊ ad hoc ordīat ip̄a diuina ſapīa. q̄ diſponitvnūquodqꝫ ſic̄ ꝯgruit. pͥma v̓o que oꝑata eſt in nūc tꝑisdeterminant̉: nec ibi eſt aſſignare rōem quare nō pͥus cūpͥus ibi nō dicat niſi eternitatē ꝓut eſt prior tꝑe. Priusem̄ dr̄ alio mō multipl̓r. ſicut Augu. in. xij. ꝯfeſ. Dicit̉em̄ vno mō priꝰ origine. ſicut ſonus pͥor eſt cantū. Aliomō tꝑe ſic̄ flos pͥor ē fructu. Alio mō electōe ſiue dignitate. ſic̄ fructꝰ pͥor flore. Quarto mō pͥus eternitate. ſicutdeꝰ pͥor oī creatura. Si v̓o querit̉ cauſa ꝓpter quā deꝰ voluit tunc facere quod fecit. dicendū eſt ꝙ eius ꝙ eſt tuncfacere non eſt alia cauſa. niſi illa que eſt eius ꝙ eſt facere mundum .ſ. diuīa volūtas. Cū facto em̄ eſt ip̄m nuncin qͦ ſit: nec aliā ht̄ cauſā. ¶ Ad vltimū dicēdū. ꝙ ꝓpoſitōilla nō intelligit̉ d̓ deo ꝗ eſt cā pͥma ⁊ immutabilis. ⁊ facit res mutabiles. ſed de cauſa que appropriat̉ reſpectuſui cauſati. ¶ Et hͦ mēbꝝ habet duos articulos. pͥmo q̄rit̉ vtꝝ mūdꝰ ſit eternꝰ ex ꝑte finis. ſcd̓o q̄rit̉ vtrū mūdꝰſit eternꝰ ꝑ pͥuatōeꝫ pͥncipij rōe motus.M Veticulus primusD primū quo querit̉ de mūdo vtꝝ eternꝰ ſitx ꝑte finis. Et hͦ pt̄ duplicit̓ attēdi. vl̓ vt iſtemūdꝰ finē nō habeat: vl̓ poſt iſtū mūdū ſit alius mūdꝰ ⁊ ita ſꝑ fiet renouatō. Et hāc queſtionē mouetaug. xij. ſuꝑ Gen̄. ad lit. Circa qd̓ ſic dr̄. xxiiij. Math̓. celū ⁊ terra trāſibūt. ⁊ .j. Ioh̓. ij. Mūdꝰ trāſit ⁊ ꝯcupiſcētia eiꝰ. Ex quibꝰ colligūt mūdū eē defecturū. ¶ Itē ex ꝑtibꝰ mūdi hͦ colligūt. ſic̄ eſt in etate hoīs ꝙ diminuit̉ virtꝰ. Un̄ mīoris etatis ſūt mō hoīes. ꝙͣ a pͥncipio mūdi. ml̓to fortiꝰ in alijs rebꝰ: ergo debilitat̉ virtꝰ in ꝑtibꝰ mūdi.gͦ ⁊ ī ip̄o mūdo ꝗ ex eis ꝯponit̉. ¶ Itē in apocrifis eſdre.Mat nr̄a de qua dixiſti mihi adhuc viues ē. iā ſenectuti appropinquat ⁊ reſpōdit ad me ⁊ dixit mihi. Quares peꝑiſti nūc. nō ſint ſimiles eis quos peꝑiſti an̄. ſꝫ miores in ſtatura. ⁊ dicet tibi: ſūt ꝗ in iuuētute v̓tutis nati ſūt. ⁊ alij ſb̓ tempore ſenectutis. deſinēte matricis v̓tute. ¶ Itē ſuꝑ illud. xxx. yſa. Lux ſolis ſeptempl̓r. Gloſa.Oīa ꝓpter pct̄m hoīs deteriorata ſūt. Suꝑiora gͦ cū permotu ad hoīeꝫ ordinata ſūt. deteriorata ſunt ꝓpter peccatū hoīs: ſed ꝗ deteriorant̉ ad finē tendūt: ſed hec ſuntcorꝑa nobiliora. gͦ ⁊ ip̄e mūdꝰ tēdit ad finē. ¶ Itē augu.in. q. ve. teſ. Incōueniēs eſt mūdū eternū dicere: quē cuꝫvidemꝰ paſſiōi ſubiectū. ⁊ ꝑ ſingl̓a ſenectute deficere credimꝰ ⁊ finiri. ¶ Itē quō eternꝰ corruptibilia generabat.cū de eterno debeat eternū ꝯſiſtere. Et qd̓ viſibile ē ⁊ tāigt̉. qua audacia vocat̉ eternū. ⁊ qd̓ vicibꝰ tꝑm mīſtat̉.ita vt ip̄a tꝑa nō aliqn̄ ſeruēt officia ſua: quo appellat̉ et̄nū. Ex his gͦ oībꝰ colligit̉. ꝙ mundꝰ nō eſt eternꝰ ex ꝑte fi

nis. ¶ Ꝙ aūt ſit eternꝰ ex illa ꝑte. habet̉ ex hoc qd̓ dicit̉In hiere. xxxj. Hec dicit dn̄s ꝗ dat ſolē ī lumīe diei. ordinē lune ⁊ ſtellaꝝ in lumīe noctis. q turbat mare ⁊ ſonāt fluctꝰ eiꝰ. Si defecerīt leges iſte corā me dic̄ dn̄s tūc⁊ ſemē iſrahel deficiet. ſi gͦ ſemē iſrahel nō deficiet. neiſta deficiēt. Itē yſa. xxx. erit lux lunc ſic̄ lux ſolis. ⁊ luxſolis ſeptēplicit̓ ex quo videt̉ mūdi innouatō nō deſicioItē vniuerſale ex hoc ꝙ eſt vniuerſale. habet in ſe quādā v̓tutē ꝑpetuādi ſe. vel in vno vel in ml̓tis. gͦ cū naturevniuerſales ſint in ꝯtextu mūdi. erit ꝑpetuitas in md̓o.Itē ea que cauſāt motū in mūdo: veniūt ex prīcipibꝰ incorruptibilibꝰ: ſed nō veniūt niſi ex prīcipijs mūdi: gͦ pͥncipia mūdi incorruptibilia ſūt. gͦ mūdꝰ eſt eternꝰ ex ꝑtefinis qui ex his ꝯponit̉. ¶ Preterea nō ſeneſcūt virtutesaīales nec v̓tutes nat̉ales pͥme. gͦ nec mūdus ꝗ ex his depēdet. ¶ Deinde querit̉. ſi nō ſit eternus. ꝓpter hͦ ꝙ iſtemundꝰ deſinat ⁊ aliꝰ ſuccedat: an ſit earūdē veꝝ ꝑpetuareuolutio quod videt̉ ꝑ hoc qd̓ habet̉ in eccͣs .jͣ. Quid ēqd̓ fuit: ip̄m qd̓ futuꝝ eſt. Quid eſt quod factuꝫ eſt; ip̄mqd̓ fiendū eſt. Nihil ſub ſole nouū nec valet quiſꝙͣ dicere. ecce hoc ē recēs. Iā em̄ p̄ceſſit ī ſcl̓is q̄ fuerūt an̄ nosEx qua auctoritate videt̉. ꝙ fiat ſeculoꝝ innouatō ⁊ iterato. ¶ Sed ꝯtra hoc eſt qd̓ dicit Aug. in li. de ciui. deiobijciēs de aīa rōnali. que ẜm hoc a btitudīe ad miſeriārediret. ⁊ a miſeria ad beatitudinē. Item ſicut habet̉ ſuper illud Eccͣs .j. Dixit donatus. pereant qui ante nosnoſtra dixerunt. Si ergo ita eſt in ſermonibus. ꝙͣtomagis in adminiſtratione ſeculi. que ab initio ſeculi ſic perfecta eſt. vt requieſceret deus ab omnibus operibus ſuisdie ſeptimo. ¶ Item philoſophus quorū ſubſtantia corruptibilis eſt mota. nō reiteratur eadem numero. ergoeorum que ſunt in mundo cum ſit generatio ⁊ corruptionō reiterantur eodem numero. ergo non per hoc eſt eternitas mundi. quia huiuſmodi fit continua reuolutio. p̄terea corpora ſuperiora habent ſuam reuolutionem. etẜm diuerſos ſui ſitus adſeinuicem. diuerſi perueniunteffectus. nunquid ergo ẜm iteratos ſitus ⁊ aſpectus cōſimiles conſimilis ꝓuenit effectus. ¶ Quod ſi eſſet pꝰcompletionem magni anni omnia reuocarentur in priſtinum ſtatum. Dicitur autem magnus annus cum omnes ſtelle peruenerint ad ſtatum illum in quo primo ceperunt moueri. Sed contra effectus qui procedunt. nōprocedunt tm̄ a cauſis ſuꝑioribus. ſed etiam a cauſa inferioribus. Licet em̄ cauſe ſuperiores redirent ad conſimilem ſtatum cum cauſe inferiores nō ſimiliter redeantnō erit idem effectus: magis etiam ſequentur ipſi effectꝰquo ad hoc. cauſam inferiorem ꝙͣ cauſam ſuperiorem.¶ Preterea. xiiij. Iob habetur. nō reſurget homo donecatteratur celum. ex quo ſignatur ꝙ celum ante atteriturSed ſi eſt attritio celi. nō erit in infinitum renouatio.Ręſtat ergo ꝙ mundus ẜm illam viam nō erit eternus¶ Ad quod dicendum ꝙ mundus multipliciter accipitur. aliquando em̄ pro vniuerſitate rerum corruptibilium ⁊ incorruptibilium. ſcilicet inferiorum ⁊ ſuperiorū⁊ ẜm hunc modum mundus nō eſt eternus ex parte finis. Aliquando accipitur pro ipſa variatione que eſt inmundo ſiue ſit ẜm motum localem ſiue ẜm alium motūcum diſpoſitionibus ordinantibus ad illum. ⁊ ẜm hocdicitur. jͣ. Corin. vij. Preterit figura huius mundi. Aliquando accipitur pro ipſa delectabilitate variabili. etẜm hoc poteſt accipi illud. j. Iohannis. ij. tranſit mūdꝰ⁊ concupiſcentia eius. Quarto v̓o modo poteſt accipipro ipſis principijs primis que ſunt in mundo. ⁊ ẜm hͨpoteſt dici mundus eternus ex parte finis: nō ex eo ꝙ ēex nihilo. ſed ex cōditoris dono. ¶ Ad illud ergo qd̓ obiectum eſt in contrarium de ipſa debilitatione mundi v̓tutis ſiue ſenectutem. Reſpondendum eſt ad primum.ꝙ aliter eſt in aliqua parte mundi et in toto mundo. Nāin aliqua parte mundi poteſt prouenire defectus. qui tamen defectus nō reſpicit ip̄m totum. Un̄ ꝙ dicit̉ humana natura debilitari. hoc non eſt rōne nature primitus